Interpelacja w sprawie możliwości wyłączenia części gruntów rolnych z dzierżawy

Szanowny Panie Ministrze,

na wniosek Rady Powiatowej Wielkopolskiej Izby Rolniczej w Jarocinie oraz w związku ze zgłoszeniami rolników indywidualnych z terenu powiatu jarocińskiego, pragnę zwrócić uwagę na problem ograniczonego dostępu do gruntów rolnych należących do Skarbu Państwa, które obecnie pozostają w długoterminowej dzierżawie dużych podmiotów gospodarczych.

Z informacji przekazanych mi przez Wielkopolską Izbę Rolniczą wynika, że znaczny obszar nieruchomości rolnych, którymi dysponuje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR), pozostaje w użytkowaniu Gospodarstwa Rolnego Rusko sp. z o.o. Spółka ta gospodaruje obecnie na powierzchni 3 855,73 ha, z czego 110,76 ha stanowił aport byłej Agencji Nieruchomości Rolnych, natomiast 3 519,82 ha to grunty dzierżawione na podstawie umowy nr 578/R/D/96, zawartej na okres 30 lat, której ważność wygasa w 2026 roku.

Wielkopolska Izba Rolnicza zwraca się z postulatem o rozważenie rozpoczęcia procedury zmierzającej do wyłączenia 30% gruntów rolnych będących w dzierżawie wskazanego podmiotu, celem rozdysponowania ich na rzecz rolników indywidualnych w drodze określonych przepisami prawa przetargów.

Zgodnie z art. 38 ust. 1a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 826), w umowie dzierżawy zawieranej na czas oznaczony powinno znajdować się postanowienie umożliwiające agencji (obecnie KOWR) wypowiedzenie dzierżawy w zakresie obejmującym wyłączenie do 30% powierzchni użytków rolnych będących jej przedmiotem. Intencją ustawodawcy było w tym przypadku wspieranie poprawy struktury agrarnej gospodarstw rolnych oraz zwiększanie dostępu rolników indywidualnych do gruntów rolnych Skarbu Państwa.

W regionie jarocińskim, podobnie jak w wielu innych częściach kraju, obserwuje się znaczną dysproporcję między popytem a podażą gruntów rolnych. W konsekwencji rosną ceny ziemi oraz czynsze dzierżawne, co w istotny sposób utrudnia rozwój rodzinnych gospodarstw rolnych.

W świetle powyższego, oraz mając na uwadze konstytucyjną zasadę wspierania rozwoju gospodarstw rodzinnych jako podstawowej formy ustroju rolnego w Polsce, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozważeniu podniesionych argumentów planuje podjęcie działań w niniejszym zakresie?

2. Czy resort zamierza opracować wytyczne lub procedury ułatwiające KOWR wdrażanie zapisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w zakresie wyłączania części gruntów z wielkoobszarowych dzierżaw?

3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań systemowych, które umożliwią skuteczniejsze wykorzystanie wygasających umów dzierżawy jako instrumentu wspierającego rozwój gospodarstw rodzinnych?

Mając na względzie potrzebę wzmocnienia lokalnej społeczności rolniczej, uprzejmie proszę o rozważenie przedstawionych postulatów i podjęcie działań, które pozwolą na zwiększenie dostępności gruntów rolnych dla rolników indywidualnych.

Z poważaniem Karolina Pawliczak Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej