Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej i organizacyjnej warsztatów terapii zajęciowej (WTZ)

Szanowna Pani Minister,

niniejszą interpelację składam uzasadniając ją licznymi wnioskami ze strony środowiska warsztatów terapii zajęciowej, reprezentowanego przez Stowarzyszenie Wielkopolskie WTZ oraz liczne organizacje prowadzące te placówki w całym kraju, które od wielu miesięcy zwracają uwagę na sytuację finansową i organizacyjną WTZ.

Warsztaty terapii zajęciowej to ponad 740 placówek w Polsce, do których uczęszcza około 30 tysięcy osób z niepełnosprawnościami, a pracuje blisko 11 tysięcy specjalistów – terapeutów, psychologów, pedagogów i instruktorów terapii zajęciowej. Są to jednostki o fundamentalnym znaczeniu dla systemu rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami. WTZ finansowane są w około 90% ze środków PFRON, natomiast 10% kosztów pokrywają samorządy powiatowe.

Obecnie dotacja PFRON na jednego uczestnika WTZ wynosi 2 933 zł miesięcznie, co stanowi zaledwie 62% minimalnego wynagrodzenia. Oznacza to, że aby pokryć koszty zatrudnienia jednego pracownika z minimalnym wynagrodzeniem, placówka musi przeznaczyć środki przypadające na dwóch uczestników. Pomimo corocznych deklaracji wzrostu finansowania przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych, wzrost ten jest symboliczny (ok. 100-150 zł rocznie), podczas gdy wzrost kosztów funkcjonowania placówek miesięcznie jest znacznie wyższy. W rezultacie płace pracowników pozostają na poziomie minimalnego wynagrodzenia, mimo wysokich kwalifikacji i odpowiedzialności zawodowej.

Z przedstawionych przez środowisko WTZ danych wynika, że koszt rocznego funkcjonowania wszystkich warsztatów wynosi obecnie ok. 950 mln zł.

Zrównanie algorytmu finansowania do poziomu minimalnego wynagrodzenia zwiększyłoby tę kwotę do ok. 2 mld zł, co stanowi koszt możliwy do pokrycia ze środków PFRON – funduszu celowego, finansowanego ze składek pracodawców, którego wpływy systematycznie rosną wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia.

Środowisko WTZ od lat postuluje wprowadzenie zmian legislacyjnych, które nie obciążyłyby budżetu państwa, a pozwoliłyby ustabilizować system rehabilitacji społeczno-zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

Najważniejsze postulaty tych środowisk, to zwiększenie finansowania WTZ – powiązanie dotacji PFRON z wysokością minimalnego wynagrodzenia, podniesienie wynagrodzeń pracowników – adekwatnie do ich kompetencji, obowiązków i doświadczenia, wpisanie WTZ jako podmiotu reintegracyjnego do ustawy o pomocy społecznej, zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach – na wzór nauczycieli pracujących z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych, wprowadzenie dodatkowych 5 dni urlopu dla pracowników WTZ zatrudnionych na czas określony lub nieokreślony, ujednolicenie i uproszczenie przepisów regulujących funkcjonowanie WTZ oraz stworzenie spójnego systemu koordynacji i wsparcia osób z niepełnosprawnościami na poziomie powiatów.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie podjęcie działań legislacyjnych mających na celu zwiększenie finansowania WTZ i powiązanie wysokości dotacji z minimalnym wynagrodzeniem?

2. Czy resort rozważa zaliczenie pracy w WTZ do pracy w szczególnych warunkach i przyznanie pracownikom dodatkowych świadczeń (np. 5 dni dodatkowego urlopu)?

3. Czy prowadzone są prace nad ujednoliceniem statusu prawnego WTZ poprzez wpisanie ich do ustawy o pomocy społecznej jako podmiotów reintegracyjnych?

4. Czy ministerstwo planuje przegląd wydatkowania środków PFRON oraz parlamentarną kontrolę efektywności wykorzystania tych środków w kontekście finansowania WTZ?

5. Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć w celu stworzenia systemowej koordynacji wsparcia osób z niepełnosprawnościami na poziomie powiatu, obejmującego WTZ, ŚDS, ZAZ, CIS, KIS i inne formy rehabilitacji społecznej i zawodowej?

Z poważaniem Karolina Pawliczak Poseł na Sejm RP