Interpelacja w sprawie mechanizmu podzielonej płatności w VAT
Data wpływu: 2025-11-30
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski pyta o przyczyny spadku popularności mechanizmu podzielonej płatności VAT, trudności przedsiębiorców z dostępem do środków na rachunkach VAT oraz planowane działania Ministerstwa Finansów w celu poprawy funkcjonowania tego mechanizmu. Poseł kwestionuje efektywność obecnych regulacji i domaga się aktualizacji objaśnień podatkowych oraz metodyki należytej staranności.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie mechanizmu podzielonej płatności w VAT Interpelacja nr 13909 do ministra finansów i gospodarki w sprawie mechanizmu podzielonej płatności w VAT Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 30-11-2025 Mechanizm podzielonej płatności funkcjonuje w Polsce od siedmiu lat i stał się jednym z najważniejszych narzędzi zwiększających bezpieczeństwo rozliczeń w podatku od towarów i usług. Od samego początku pełnił rolę bariery chroniącej przed nieuczciwymi kontrahentami oraz przed ryzykiem nieświadomego udziału w oszustwach podatkowych.
Wraz z rozwojem systemu i stopniowym zwiększaniem zakresu jego stosowania mechanizm ten wpłynął istotnie na ograniczenie nieprawidłowości oraz poprawę jakości obrotu gospodarczego. Jednocześnie dane dotyczące jego aktualnego funkcjonowania pokazują, że wzrost popularności MPP wyraźnie wyhamował, a nawet pojawiły się pierwsze oznaki spadku jego wykorzystania mimo rosnącej wartości gospodarki i liczby transakcji. Jednocześnie rośnie liczba przedsiębiorców zgłaszających trudności związane z dostępem do własnych środków zgromadzonych na rachunkach VAT oraz wydłużającymi się procedurami ich uwalniania.
Wskazuje się również na zwiększającą się liczbę przypadków, w których środki pozostają na tych rachunkach zbyt długo, co pogarsza płynność firm i ogranicza możliwości inwestycyjne, zwłaszcza w sektorze MŚP. W ostatnich latach widać także istotną zmianę w dynamice stosowania mechanizmu. Jednocześnie pojawia się pytanie o przyszłość mechanizmu w kontekście zmian unijnych i możliwych kierunków harmonizacji. Unia Europejska analizuje mechanizm podzielonej płatności jako potencjalne narzędzie stosowane szerzej, a niektóre propozycje sugerują nawet rozszerzenie jego stosowania poza transakcje między przedsiębiorcami.
W związku z upowszechnieniem się mechanizmu rośnie również znaczenie praktyki organów podatkowych, w szczególności w obszarze zwrotów VAT, odmów uwalniania środków oraz interpretacji przepisów dotyczących korzystania z rachunków VAT. W wielu przypadkach konieczność blokowania znacznych środków obrotowych na potrzeby zabezpieczenia rozliczeń staje się dla firm poważnym obciążeniem. Jednocześnie przedsiębiorcy zgłaszają potrzebę większej przejrzystości oraz publikowania regularnych analiz dotyczących efektywności mechanizmu, jego wpływu na lukę VAT i skutków finansowych dla gospodarki.
Zmieniająca się praktyka i zmieniające się otoczenie prawne wskazują, że mechanizm podzielonej płatności wymaga obecnie ponownej oceny oraz rozważenia modyfikacji, aby pełnić swoją funkcję w sposób bardziej elastyczny, przewidywalny i przyjazny dla uczciwych przedsiębiorców.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Jak Ministerstwo Finansów ocenia przyczyny spadku udziału mechanizmu podzielonej płatności w podatku należnym VAT oraz zatrzymania wzrostu wartości i liczby transakcji dokonywanych przy jego użyciu na przełomie lat 2023 i 2024, kiedy po raz pierwszy odnotowano realny spadek skali stosowania tego mechanizmu? Czy resort analizuje, jakie czynniki doprowadziły do zahamowania dynamiki stosowania split payment i czy widzi potrzebę działań naprawczych w tym obszarze?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie nowych zachęt dla przedsiębiorców, które zwiększyłyby dobrowolne stosowanie mechanizmu podzielonej płatności w sytuacji rosnącej liczby wykrywanych fikcyjnych faktur?
Czy resort zamierza zaktualizować objaśnienia podatkowe dotyczące mechanizmu podzielonej płatności, które od momentu ich wydania w latach 2018–2019 nie były uzupełniane i nie uwzględniają obecnych realiów obrotu gospodarczego, w szczególności zmian w praktyce organów skarbowych, nowych metod działania przestępców podatkowych, rozwoju technologii, rosnącej skali transakcji objętych MPP oraz problemów zgłaszanych przez przedsiębiorców w zakresie stosowania mechanizmu i zarządzania środkami na rachunkach VAT?
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje brak precyzji w przepisach dotyczących dostępu podmiotów publicznych do danych z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wyrażając obawę o ochronę danych przedsiębiorców. Pyta o konkretny zakres danych udostępnianych podmiotom innym niż KAS oraz o mechanizmy kontroli i nadzoru nad tym dostępem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o funkcjonowanie pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, szczególnie w kontekście interpretacji pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego. Zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia pełnomocnictwa "rodzajowego" obejmującego określone kategorie spraw podatkowych i pyta o plany legislacyjne Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Poseł Janusz Kowalski pyta o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na okulary korekcyjne dla przedsiębiorców, szczególnie w kontekście pracy przy komputerze. Podkreśla niespójność obecnych przepisów, gdzie pracodawcy mogą finansować okulary dla pracowników, a przedsiębiorcy nie mogą ich odliczyć.
Poseł pyta o interpretację ulgi termomodernizacyjnej w kontekście wydatków na modernizację dachu, kwestionując zawężające podejście organów podatkowych, które wyklucza z ulgi elementy pokrycia dachowego. Domaga się doprecyzowania przepisów i analizy wpływu obecnej interpretacji na efektywność ulgi.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie dobrowolności stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Nowelizacja ma na celu odciążenie tych podmiotów od kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem obowiązkowego KSeF, który według wnioskodawców stanowi dodatkowe obciążenie i ryzyko dla najmniejszych firm. Autorzy argumentują, że KSeF jest niedopracowany, zagraża stabilności gospodarki i narusza zasadę zaufania do przedsiębiorcy. Zmiana ta ma być trwała i niezależna od czasowych zwolnień, przywracając stan zgodny z prawem UE, które chroni dobrowolność wyboru formy faktury.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie Ordynacja Podatkowa oraz w szeregu innych ustaw podatkowych, mające na celu uszczelnienie systemu podatkowego, usprawnienie kontroli podatkowych i postępowań podatkowych oraz dostosowanie przepisów do aktualnych potrzeb i praktyki. Kluczowe zmiany obejmują m.in. modyfikacje zasad dotyczących nadpłat podatkowych, terminy zwrotów, procedury zaliczania wpłat, a także definicje i obowiązki związane ze schematami podatkowymi (MDR). Celem zmian jest m.in. zwiększenie efektywności poboru podatków, ograniczenie możliwości unikania opodatkowania oraz zapewnienie większej jasności i spójności przepisów podatkowych. Nowelizacja ma także na celu dostosowanie polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej w zakresie raportowania schematów podatkowych.
Projekt ustawy wprowadza obowiązek stosowania kas rejestrujących przez przewoźników i operatorów publicznego transportu zbiorowego wykonujących przewozy w transporcie kolejowym od 1 kwietnia 2027 roku. Dodatkowo, warunek otrzymania dopłaty (z art. 55 ust. 11 pkt 2 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym) będzie stosowany wobec tych podmiotów również od 1 kwietnia 2027 roku. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po ogłoszeniu, ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 r. Ma to na celu uszczelnienie systemu rozliczeń i ewidencji w transporcie kolejowym.
Projekt ustawy zakłada odroczenie obowiązku stosowania Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) dla mikroprzedsiębiorców o dwa lata, tj. do 31 grudnia 2027 r. Celem jest uniknięcie dodatkowych kosztów związanych z wdrożeniem i funkcjonowaniem KSeF dla najmniejszych firm, które często wystawiają faktury ręcznie i nie odnajdują się w transformacji cyfrowej. Wnioskodawcy argumentują, że obowiązkowy KSeF dla mikroprzedsiębiorców może doprowadzić do zamknięcia firm i negatywnie wpłynąć na gospodarkę. Odroczenie ma dać czas na okrzepnięcie systemu i spokojne przygotowanie się mikroprzedsiębiorców.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektóre inne ustawy. Zmiany dotyczą głównie doprecyzowania procedur z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) w odniesieniu do dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, nakładając na nich obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego wobec klienta. Dodatkowo, ustawa wprowadza zmiany w odniesieniu do okresów sprawozdawczych, ustalając datę graniczną dla niektórych z nich na 31 grudnia 2027 r. Celem nowelizacji jest uszczelnienie systemu wymiany informacji podatkowych i dostosowanie go do zmieniającego się krajobrazu finansowego, w szczególności w kontekście kryptoaktywów.