Interpelacja w sprawie zapaści w realizacji programu "Czyste Powietrze"

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich miesiącach do parlamentarzystów docierają liczne skargi beneficjentów oraz wykonawców uczestniczących w Programie Priorytetowym „Czyste Powietrze”.

Napływające sygnały wskazują na możliwość występowania poważnych nieprawidłowości w zakresie stosowania przepisów programu, w szczególności w odniesieniu do ochrony praw nabytych beneficjentów oraz zasady niedziałania prawa wstecz.

Zgłaszane problemy dotyczą w szczególności:

Na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju i Wsparcia Przedsiębiorstw, prowadzonego przez panią poseł Agnieszkę Annę Soin, oraz Parlamentarnego Zespołu na rzecz Wspierania Przedsiębiorczości i Patriotyzmu Ekonomicznego, którego przewodniczącym jest pan poseł Andrzej Gawron, przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej potwierdzili, że:

W konsekwencji tysiące beneficjentów - w przeważającej mierze gospodarstw domowych o najniższych dochodach - pozostaje obecnie bez wypłaty obiecanych środków, oczekując miesiącami na rozliczenie lub otrzymując decyzje znacząco obniżające kwoty uprzednio zaakceptowane w umowach.

W związku z powyższym niezbędne jest uzyskanie od MKiŚ oraz NFOŚiGW jasnych, jednoznacznych i wyczerpujących odpowiedzi.

Pytania zawarte w niniejszej interpelacji opierają się na analizie obowiązujących oraz historycznych dokumentów regulujących zasady przyznawania i rozliczania dotacji w ramach Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”.

W szczególności odwołujemy się do:

1. Regulaminu naboru wniosków Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”

We wszystkich wersjach obowiązujących w latach 2023-2024 oraz w wersji obowiązującej od 31 marca 2025 r., w tym w zakresie:

Regulamin oraz jego załączniki stanowią wyłączną podstawę oceny wniosku oraz wniosku o płatność.

2. Załączników do regulaminu programu, w szczególności:

Załączniki te:

3. Wniosków o dotację i wniosków o płatność (CP, KPO, FEnIKS) oraz ich instrukcji

Dokumenty te jednoznacznie określają:

Fundusze nie są uprawnione do żądania dokumentów niewymienionych w regulaminie ani instrukcjach.

4. Umów o dofinansowanie zawieranych w latach 2023-2024

Umowy te wiążą obie strony i opierają się wyłącznie na regulaminie obowiązującym w dniu ich podpisania. Późniejsze zmiany regulaminu nie mogą ograniczać praw nabytych beneficjentów.

5. Kodeksu postępowania administracyjnego

W szczególności art.:

Praktyki polegające na obniżaniu dotacji, stosowaniu nowych tabel cenowych do wcześniejszych umów oraz wstrzymywaniu wypłat naruszają wskazane zasady.

6. Konstytucji RP

W szczególności:

7. Komunikatu NFOŚiGW z dnia 10 lipca 2025 r. (tzw. „Dekalog”)

Dokument ten ma charakter instrukcyjny, nie stanowi źródła prawa ani nie został włączony do regulaminu (KPO, FEnIKS), a mimo to bywa stosowany przez WFOŚiGW jako podstawa oceny wniosków o płatność.

W związku z powyższym kierujemy do MKiŚ oraz NFOŚiGW następujące pytania:

Mając na uwadze skalę problemu, możliwe naruszenie zasady ochrony praw nabytych oraz trudną sytuację dziesiątek tysięcy beneficjentów i wykonawców, prosimy o pilne i jednoznaczne odniesienie się do przedstawionych pytań.

Uważamy, że jedynie pełna transparentność działań MKiŚ i NFOŚiGW pozwoli odbudować zaufanie obywateli do instytucji publicznych oraz przywrócić prawidłowe funkcjonowanie programu „Czyste Powietrze”.

Z poważaniem