Interpelacja w sprawie pojawiających się informacji o możliwych zmianach w funkcjonowaniu Funduszu Kościelnego

W wypowiedziach przedstawicieli rządu pojawiają się sygnały o pracach nad przyszłym kształtem Funduszu Kościelnego, a także o możliwościach jego ograniczenia lub zastąpienia innymi mechanizmami finansowania, w tym koncepcjami porównywanymi do zagranicznych modeli podatku kościelnego. Tego typu propozycje są jednak kontrowersyjne, ponieważ łamią dotychczasowy konsensus społeczny i konstytucyjną zasadę równouprawnienia Kościołów i związków wyznaniowych. Zasady współfinansowania Kościoła przez państwo wynikające z historycznych uwarunkowań oraz umów międzynarodowych powinny być traktowane jako filar stabilności, a nie poddawane próbom radykalnych zmian bez szerokich konsultacji społecznych oraz uwzględnienia skutków dla wspólnot religijnych i wiernych.

Podnoszone w debacie koncepcje podatku od tacy albo innego mechanizmu poboru środków od wiernych niosą ryzyko formalnego opodatkowania praktyk religijnych i funkcjonowania wspólnot wyznaniowych, co może prowadzić do ograniczenia wolności wyznania i naruszenia konstytucyjnie gwarantowanych praw obywatelskich. Ponadto jakiekolwiek próby likwidacji Funduszu Kościelnego bez gwarancji zachowania odpowiednich zabezpieczeń socjalnych dla duchownych – zwłaszcza w obszarze ubezpieczeń zdrowotnych i emerytalnych – narażają na pogorszenie sytuacji materialnej osoby, które swoją służbę poświęcają wspólnocie wiernych.

Ewentualne próby ingerencji w system finansowania Kościoła nie mogą być sprowadzane wyłącznie do rachunku fiskalnego ani traktowane jako techniczna korekta wydatków publicznych. Kościół katolicki oraz inne Kościoły i związki wyznaniowe w Polsce pełnią od dekad fundamentalną rolę społeczną, wychowawczą, charytatywną i wspólnototwórczą, w wielu obszarach realnie odciążając państwo z obowiązków, których samo nie byłoby w stanie skutecznie realizować. Podważanie stabilności ich funkcjonowania uderza nie tylko we wspólnoty religijne, ale również w miliony obywateli korzystających z ich działalności.

W tym kontekście wszelkie zapowiedzi, sugestie lub nieoficjalne informacje dotyczące zmian w Funduszu Kościelnym budzą uzasadniony niepokój. Państwo nie ma prawa podejmować działań, które mogłyby prowadzić do pośredniego lub bezpośredniego opodatkowania praktyk religijnych, w tym ofiar składanych dobrowolnie przez wiernych, ani do przerzucania na obywateli kosztów decyzji ideologicznych rządu. Takie rozwiązania naruszałyby konstytucyjne gwarancje wolności sumienia i religii oraz zasadę autonomii i niezależności Kościoła i państwa.

Dlatego wszelkie rozważania w tym zakresie powinny zostać poprzedzone rzetelną oceną skutków prawnych, społecznych i konstytucyjnych, a przede wszystkim otwartą debatą publiczną i rzeczywistymi konsultacjami z przedstawicielami Kościołów i związków wyznaniowych. Niedopuszczalne jest wprowadzanie zmian tylnymi drzwiami, bez jasnego mandatu społecznego, które mogłyby prowadzić do destabilizacji funkcjonowania parafii, diecezji oraz działalności charytatywnej, a w konsekwencji – do osłabienia więzi społecznych i lokalnych wspólnot.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: