Interpelacja w sprawie braku okresu przejściowego oraz możliwości testowania Krajowego Systemu e-Faktur przez najmniejszych podatników VAT

Wprowadzenie obowiązku stosowania Krajowego Systemu e-Faktur zostało przez Ministerstwo Finansów zapowiedziane jako proces stopniowy, uwzględniający potrzebę dostosowania się podatników do nowego, skomplikowanego narzędzia informatycznego. W przestrzeni publicznej wielokrotnie podkreślano, że pierwsze miesiące funkcjonowania systemu mają mieć charakter adaptacyjny, a administracja skarbowa nie będzie koncentrować się na nakładaniu kar za błędy techniczne ani za nieprawidłowe stosowanie KSeF.

Na tym tle szczególne wątpliwości budzi jednak sytuacja najmniejszych podatników VAT, którzy – zgodnie z obowiązującymi regulacjami – zostaną objęci pełnym obowiązkiem wystawiania faktur ustrukturyzowanych od dnia 1 stycznia 2027 r., przy czym od tego samego dnia zaczną wobec nich obowiązywać sankcje za niewystawianie faktur w KSeF lub wystawianie ich niezgodnie z wymaganiami systemu. Oznacza to, że najmniejsi podatnicy nie otrzymają żadnego okresu przejściowego, ochronnego ani adaptacyjnego, mimo że skala i charakter prowadzonej przez nich działalności w sposób oczywisty ograniczają ich możliwości organizacyjne i techniczne.

Problem ten ulega dalszemu pogłębieniu w świetle planowanego wyłączenia z dniem 1 lutego 2026 r. środowiska testowego i przedprodukcyjnego Aplikacji Podatnika. Od tej daty Krajowy System e-Faktur ma funkcjonować wyłącznie w środowisku produkcyjnym, które z natury rzeczy nie służy do nauki, testowania ani popełniania błędów bez konsekwencji prawnych. W praktyce oznacza to, że najmniejsi podatnicy VAT zostaną pozbawieni realnej możliwości przećwiczenia obsługi KSeF przed dniem, w którym jego stosowanie stanie się dla nich obowiązkowe i jednocześnie sankcjonowane.

Taki harmonogram wdrażania KSeF prowadzi do sytuacji, w której okres od 1 lutego 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. nie będzie dla najmniejszych podatników ani okresem testowym, ani okresem ochronnym, lecz czasem niepewności, w którym podatnicy formalnie nie będą zobowiązani do korzystania z KSeF, a jednocześnie nie będą mieli narzędzi umożliwiających bezpieczne przygotowanie się do tego obowiązku.

W konsekwencji pierwszy dzień faktycznego kontaktu wielu drobnych przedsiębiorców z KSeF może przypadać już na 1 stycznia 2027 r., czyli na moment, w którym system będzie w pełni obowiązkowy, a naruszenie przepisów będzie zagrożone sankcjami finansowymi. Trudno uznać takie rozwiązanie za spójne z wcześniejszymi deklaracjami o „nieobciążaniu podatników karami” w początkowym okresie funkcjonowania KSeF, skoro najmniejsza grupa podatników zostaje tej ochrony całkowicie pozbawiona.

Powyższe rodzi uzasadnione pytania o zgodność przyjętego modelu wdrażania KSeF z zasadą proporcjonalności, zaufania obywateli do państwa oraz równego traktowania podatników. W szczególności budzi wątpliwości to, czy państwo nie przerzuca w tym przypadku ryzyka wdrożenia systemu informatycznego na najmniejszych uczestników obrotu gospodarczego, którzy nie mają ani zasobów, ani zaplecza technicznego porównywalnego z większymi podmiotami.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: