Interpelacja w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła
Data wpływu: 2026-02-06
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje szerokie stosowanie mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła, szczególnie w kontekście umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, podnosząc wątpliwości co do jego proporcjonalności i wpływu na płynność finansową płatników. Pyta o dane dotyczące stosowania tego mechanizmu i analizy jego skutków finansowych, a także o plany zmiany jego zakresu.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła Interpelacja nr 15178 do ministra finansów i gospodarki w sprawie zasad stosowania mechanizmu "pay and refund" w podatku u źródła Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 06-02-2026 Obowiązujący w Polsce mechanizm poboru podatku u źródła w odniesieniu do wypłat dokonywanych na rzecz podmiotów zagranicznych powyżej ustawowego progu opiera się obecnie na zasadzie „pay and refund”.
Oznacza to, że polski płatnik jest zobowiązany do pobrania podatku według stawki krajowej, nawet w sytuacji gdy właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje zwolnienie z podatku lub zastosowanie stawki obniżonej, a następnie dopiero do wystąpienia o jego zwrot. Choć przepisy przewidują możliwość zastosowania preferencji podatkowych już na etapie wypłaty, rozwiązanie to zostało obwarowane daleko idącymi wymogami formalnymi, w tym obowiązkiem składania szczegółowych oświadczeń w ściśle określonych terminach.
Niedochowanie tych warunków skutkuje ryzykiem odpowiedzialności karnej skarbowej po stronie płatników oraz osób działających w ich imieniu. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której mechanizm „pay and refund” ma zastosowanie również w przypadkach wypłat dokonywanych do państw objętych umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz efektywną współpracą podatkową, a nie wyłącznie w relacjach podwyższonego ryzyka. Skutkiem tego jest czasowe obciążenie płatników koniecznością finansowania podatku, który w wielu przypadkach nie powinien być pobrany w ogóle.
Tak ukształtowany model budzi poważne wątpliwości z perspektywy zasady proporcjonalności, pewności prawa oraz równowagi pomiędzy interesem fiskalnym państwa a sytuacją płatników. W szczególności rodzi pytania o zasadność utrzymywania powszechnego mechanizmu „pay and refund” zamiast jego ograniczenia do przypadków rzeczywiście uzasadnionych podwyższonym ryzykiem podatkowym.
W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których mechanizm „pay and refund” w podatku u źródła jest obecnie stosowany wobec wypłat dokonywanych do państw, z którymi Polska posiada obowiązujące umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, oraz jaka jest łączna wartość podatku pobranego w ten sposób w ostatnich 2 latach?
Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy skutków finansowych mechanizmu „pay and refund” dla płatników, w szczególności w zakresie czasowego obciążenia ich płynności finansowej w sytuacjach, w których zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania podatek nie powinien być pobrany lub powinien być pobrany w niższej wysokości? Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby przypadków, w których niedochowanie formalnych warunków zastosowania preferencji podatkowych u źródła skutkowało obowiązkiem poboru podatku według stawki krajowej, mimo spełnienia materialnych przesłanek do zastosowania zwolnienia lub stawki obniżonej?
Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone są obecnie lub były prowadzone prace analityczne, koncepcyjne bądź legislacyjne dotyczące zmiany zakresu stosowania mechanizmu „pay and refund”, a jeżeli nie – jakie przesłanki przemawiają za utrzymaniem obecnego, szerokiego zakresu jego stosowania?
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje brak precyzji w przepisach dotyczących dostępu podmiotów publicznych do danych z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wyrażając obawę o ochronę danych przedsiębiorców. Pyta o konkretny zakres danych udostępnianych podmiotom innym niż KAS oraz o mechanizmy kontroli i nadzoru nad tym dostępem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o funkcjonowanie pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, szczególnie w kontekście interpretacji pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego. Zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia pełnomocnictwa "rodzajowego" obejmującego określone kategorie spraw podatkowych i pyta o plany legislacyjne Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Poseł Janusz Kowalski pyta o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na okulary korekcyjne dla przedsiębiorców, szczególnie w kontekście pracy przy komputerze. Podkreśla niespójność obecnych przepisów, gdzie pracodawcy mogą finansować okulary dla pracowników, a przedsiębiorcy nie mogą ich odliczyć.
Poseł pyta o interpretację ulgi termomodernizacyjnej w kontekście wydatków na modernizację dachu, kwestionując zawężające podejście organów podatkowych, które wyklucza z ulgi elementy pokrycia dachowego. Domaga się doprecyzowania przepisów i analizy wpływu obecnej interpretacji na efektywność ulgi.
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych, głównie w zakresie opodatkowania instytucji wspólnego inwestowania. Zmiany precyzują warunki zwolnień podatkowych dla tych instytucji, koncentrując się na miejscu siedziby lub zarządu oraz na dostępności informacji o rachunkach w drodze automatycznej wymiany z innymi państwami. Celem jest doprecyzowanie przepisów i zapobieganie potencjalnym nadużyciom w korzystaniu ze zwolnień podatkowych. Nowe przepisy mają zastosowanie do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2026 roku.
Projekt ustawy zakłada zmiany w Ordynacji podatkowej oraz ustawie o ewidencji i identyfikacji podatników. Proponowane zmiany obejmują umożliwienie podpisywania informacji MDR-3 przez pełnomocników, wydłużenie terminu na wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego z 14 do 30 dni oraz wydłużenie terminu na dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego z 7 do 14 dni. Celem jest usprawnienie przepisów podatkowych, ułatwienie podatnikom realizacji obowiązków oraz zmniejszenie wątpliwości interpretacyjnych. Zmiany mają pozytywnie wpłynąć na mikro-, małych i średnich przedsiębiorców (MŚP) oraz na administrację skarbową.
Prezydent RP odmawia podpisania ustawy zmieniającej Kodeks karny skarbowy oraz Ordynację podatkową, argumentując to niewystarczającym uzasadnieniem obniżenia sankcji karnych za przestępstwa skarbowe o charakterze formalnym (dotyczących dokumentów, oświadczeń i informacji). Głównym celem ustawy, według Rady Ministrów, jest obniżenie kar grzywny za niektóre przestępstwa formalne, usystematyzowanie przepisów i uchylenie przepisu penalizującego niewyznaczenie osoby obliczającej i pobierającej podatki. Prezydent uważa, że obniżenie sankcji może prowadzić do wzrostu przestępczości skarbowej i osłabienia funkcji prewencyjnej kary. Podkreśla również brak rzetelnej analizy spójności kar w obrębie KKS.