Interpelacja w sprawie działań placówek dyplomatycznych RP w Republice Federalnej Niemiec dotyczących nauczania języka polskiego jako języka pochodzenia oraz realizacji Traktatu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec z dnia 17 czerwca 1991 r.
Data wpływu: 2026-02-08
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Janusz Kowalski pyta o działania MSZ w sprawie nauczania języka polskiego w Niemczech, zarzucając brak symetrii w traktowaniu mniejszości polskiej w Niemczech w porównaniu do mniejszości niemieckiej w Polsce oraz niewywiązywanie się Niemiec z traktatowych zobowiązań. Interpelacja dotyczy także roli placówek dyplomatycznych w tej kwestii oraz finansowania pozaszkolnych form nauczania języka polskiego.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie działań placówek dyplomatycznych RP w Republice Federalnej Niemiec dotyczących nauczania języka polskiego jako języka pochodzenia oraz realizacji Traktatu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec z dnia 17 czerwca 1991 r. Interpelacja nr 15199 do ministra spraw zagranicznych w sprawie działań placówek dyplomatycznych RP w Republice Federalnej Niemiec dotyczących nauczania języka polskiego jako języka pochodzenia oraz realizacji Traktatu między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec z dnia 17 czerwca 1991 r.
Zgłaszający: Janusz Kowalski Data wpływu: 08-02-2026 Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z dnia 17 czerwca 1991 r. stanowi zobowiązanie międzynarodowe do wspierania możliwości nauki języka polskiego oraz rozwoju instytucjonalnego środowisk polonijnych. Jednocześnie konieczne jest uwzględnienie konstytucyjnego porządku prawnego Republiki Federalnej Niemiec oraz podziału kompetencji między administrację federalną a kraje związkowe. Zgodnie z art. 30 oraz art. 70 ust.
1 Ustawy Zasadniczej RFN (Grundgesetz) kompetencje w zakresie organizacji szkolnictwa publicznego należą zasadniczo do krajów związkowych. Oznacza to, że nauczanie języka pochodzenia w szkołach publicznych ( Herkunftssprachlicher Unterricht – HSU ) pozostaje w wyłącznej gestii władz landowych. Rząd federalny RFN nie posiada bezpośrednich narzędzi normatywnych do ingerowania w system oświaty landów, a tym samym także państwa obce, w tym Rzeczpospolita Polska, nie dysponują instrumentami prawnymi pozwalającymi na wywieranie skutku prawnego w tej sferze. Jednakże RFN w traktacie z 1991 r.
zobowiązała się do wspierania w placówkach publicznych nauki języka polskiego jako języka pochodzenia. Niemcy od 35 lat do dnia dzisiejszego na poziomie federalnym nie wydały żadnego rozporządzenia wykonawczego w celu wykonania traktatowego zobowiązania umożliwienia nauki języka polskiego jako języka pochodzenia. Od 35 lat mniejszość polska jest dyskryminowana w Niemczech, a jedną z pierwszych decyzji rządu Donalda Tuska było...
przywrócenie przywileju dla mniejszości niemieckiej w Polsce finansowania z pieniędzy publicznych nauki języka niemieckiego, co osłabiło dążenia niemieckiej Polonii do ustanowienia w końcu symetrii w relacjach polsko-niemieckich w obszarze mniejszości narodowych. Takiego przywileju od 35 lat nie ma Polonia w Niemczech. Zasadne staje się zatem rozróżnienie między organizacją szkolnego HSU a wsparciem pozaszkolnych form edukacji językowej oraz działalności instytucjonalnej organizacji polonijnych. Ten drugi obszar znajduje bezpośrednie umocowanie w prawie międzynarodowym oraz w postanowieniach traktatu RP–RFN.
Szczególnego znaczenia nabierają art. 2, 20 i 21 traktatu. Art. 2 odwołuje się do zasad prawa międzynarodowego, działania w dobrej wierze oraz dokumentów KBWE/OBWE, uznając mniejszości i tzw. grupy równorzędne – w tym Polonię w Niemczech – za naturalny pomost między narodami oraz potwierdzając ich wkład w życie społeczne i kulturalne. Art. 20 przyznaje osobom polskiego pochodzenia prawo do zakładania i prowadzenia własnych instytucji, natomiast art. 21 nakłada na strony obowiązek wspierania praktycznej realizacji tych praw. W świetle art. 26 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów ( pacta sunt servanda ) oraz art.
31 tej konwencji zobowiązania traktatowe powinny być wykonywane w dobrej wierze i interpretowane w sposób zapewniający ich skuteczność praktyczną. Dokumenty KBWE/OBWE potwierdzają obowiązek państw do tworzenia warunków dla zachowania języka, kultury i tożsamości społeczności mniejszościowych oraz równorzędnych. Analogiczne znaczenie posiada art. 25 traktatu, który przewiduje możliwość nauki języka również w „innych placówkach oświatowych“, a więc poza systemem szkolnictwa publicznego landów.
Na tym tle ujawnia się problem o charakterze funkcjonalnym – rozbieżność między formalnym uznaniem praw instytucjonalnych a dostępnością stabilnych mechanizmów organizacyjnych i finansowych umożliwiających ich długofalową realizację. W konsekwencji właściwe ukierunkowanie działań dyplomatycznych powinno odnosić się przede wszystkim do wsparcia instytucjonalnego środowisk polonijnych oraz pozaszkolnych ośrodków edukacyjnych, gdzie istnieją realne instrumenty prawne i organizacyjne umożliwiające osiągnięcie mierzalnych rezultatów, przy jednoczesnym poszanowaniu autonomii krajów związkowych w zakresie szkolnictwa publicznego.
Poseł Janusz Kowalski kwestionuje brak precyzji w przepisach dotyczących dostępu podmiotów publicznych do danych z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), wyrażając obawę o ochronę danych przedsiębiorców. Pyta o konkretny zakres danych udostępnianych podmiotom innym niż KAS oraz o mechanizmy kontroli i nadzoru nad tym dostępem.
Poseł Janusz Kowalski pyta o funkcjonowanie pełnomocnictw w postępowaniach podatkowych, szczególnie w kontekście interpretacji pełnomocnictwa szczególnego i ogólnego. Zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia pełnomocnictwa "rodzajowego" obejmującego określone kategorie spraw podatkowych i pyta o plany legislacyjne Ministerstwa Finansów w tym zakresie.
Poseł Janusz Kowalski pyta o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na okulary korekcyjne dla przedsiębiorców, szczególnie w kontekście pracy przy komputerze. Podkreśla niespójność obecnych przepisów, gdzie pracodawcy mogą finansować okulary dla pracowników, a przedsiębiorcy nie mogą ich odliczyć.
Poseł pyta o interpretację ulgi termomodernizacyjnej w kontekście wydatków na modernizację dachu, kwestionując zawężające podejście organów podatkowych, które wyklucza z ulgi elementy pokrycia dachowego. Domaga się doprecyzowania przepisów i analizy wpływu obecnej interpretacji na efektywność ulgi.
Przedstawiony fragment dotyczy sprawozdania Komisji Edukacji i Nauki oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o uchwale Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Komisje te rozpatrzyły uchwałę Senatu i wnoszą do Sejmu o przyjęcie poprawek Senatu. Dokument ten jest procesem legislacyjnym dotyczącym zmian w prawie oświatowym i regulacjach dotyczących samorządu terytorialnego w kontekście edukacji. Nie zawiera szczegółów co do treści poprawek, a jedynie informację o rekomendacji ich przyjęcia przez Sejm.
Projekt ustawy wprowadza Wojewódzkie Zespoły Koordynacji do spraw polityki umiejętności (WZK), które mają pełnić funkcje opiniodawczo-doradcze dla zarządów województw w zakresie rozwoju umiejętności mieszkańców i promocji uczenia się przez całe życie. WZK będą monitorować, koordynować i ewaluować działania związane z polityką umiejętności na poziomie regionalnym, a także wydawać rekomendacje dotyczące kształcenia zawodowego i potrzeb rynku pracy. Ustawa określa również skład, zadania, organizację i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, polityce rozwoju oraz rynku pracy.
Projekt ustawy ma na celu powołanie Wojewódzkich Zespołów Koordynacji (WZK) do spraw polityki umiejętności. WZK mają wspierać województwa w realizacji zadań związanych z rozwojem umiejętności mieszkańców i promocją uczenia się przez całe życie, poprzez opiniowanie i rekomendowanie działań w zakresie strategii rozwoju województwa i polityk publicznych. Ustawa określa organizację, zadania, skład i finansowanie WZK, a także wprowadza zmiany w ustawach o samorządzie województwa, prawie oświatowym, zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wprowadzenie ustawy jest wymagane w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO).
Projekt ustawy nowelizuje ustawę o systemie oświaty oraz ustawę o finansowaniu zadań oświatowych. Sprawozdanie Komisji Edukacji i Nauki wnioskuje o uchwalenie projektu bez poprawek. Wnioski mniejszości zgłoszone przez posła M. Józefaciuka dotyczą wprowadzenia możliwości zróżnicowania opłat za dopuszczenie podręczników przez Ministra Edukacji i Wychowania, a także obniżenia tych opłat o co najmniej 50% dla podręczników przeznaczonych dla uczniów z niepełnosprawnościami, do nauczania języków mniejszości, języka regionalnego i przedmiotów zawodowych.
Projekt uchwały Sejmu ma na celu potępienie aktu publicznego znieważenia symbolu religijnego, do którego doszło w Szkole Podstawowej w Kielnie. Uchwała wyraża stanowczy protest wobec zachowania nauczycielki, która zdjęła krzyż ze ściany i go znieważyła. Sejm podkreśla, że szkoła nie może być miejscem agresji światopoglądowej, a takie zachowania naruszają wolność religii i godność wierzących. Dodatkowo, uchwała wzywa Ministra Edukacji do podjęcia działań dyscyplinarnych i apeluje o poszanowanie wolności religijnej we wszystkich instytucjach publicznych.