Interpelacja w sprawie kodów wpisywanych w orzeczeniu o niepełnosprawności

Szanowna Pani Minister,

obowiązujące w Polsce przepisy dotyczące zaliczania osoby do grona osób z niepełnosprawnością oraz przyznawania im stopnia niepełnosprawności są skonstruowane w ten sposób, że niepełnosprawność określona jest poprzez wpisanie na dokumencie kodów, które przypisane są do określonych rodzajów niepełnosprawności.

Co ważne, obowiązujące w Polsce prawo stanowi, że nie można wpisać na jednym orzeczeniu więcej niż trzech kodów niepełnosprawności. Taki stan rzeczy powoduje, że osoby będące w dużym stopniu niepełnosprawności z powodu wielu czynników niejednokrotnie nie mają wpisanych w orzeczeniu wszystkich kodów, które odnosiłyby się do ich sytuacji zdrowotnej. Warto zaznaczyć, że część organizacji zrzeszających osoby z niepełnosprawnością wymaga, aby członkowie tych organizacji wykazywali, że są osobami z danego rodzaju niepełnosprawnością i jako dowód wymagają zaprezentowania orzeczenia, na którym jest odpowiedni kod. Takie postępowanie zamyka niektórym osobom drogę do bycia członkami tych stowarzyszeń, ponieważ nie mają wpisanego danego kodu na dokumencie pomimo faktycznego posiadania danego rodzaju niepełnosprawności. Do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby, które zwracają uwagę na ten problem.

Jego rozwiązaniem mogłaby być tymczasowa zmiana przepisów pozwalająca na wpisywanie dowolnej liczby kodów w orzeczeniu, o ile tylko możliwe jest medyczne wykazanie, że taka osoba dany rodzaj niepełnosprawności posiada, lub w ogóle zmiana systemu orzecznictwa w taki sposób, że orzeczenie byłoby dokumentem stwierdzającym poziom aktywności danej osoby, a nie choroby przez nią posiadanej.

W związku z tym, że ten problem dla wielu osób może być problemem doniosłym społecznie, zwracam się do Pani z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad stworzeniem całościowego, nowego systemu orzekania o niepełnosprawności w Polsce, opartego o kryterium funkcjonalności, a nie jednostek chorobowych, które dana osoba posiada? Jeśli tak, proszę o informację, na jakim jest etapie, a jeśli nie, to dlaczego.

2. Czy istnieje możliwość, aby do czasu powstania nowego systemu orzekania o niepełnosprawności w Polsce zmienić szczegółowe zasady przyznawania orzeczenia o niepełnosprawności w ten sposób, aby umożliwić tymczasowo wpisywanie w jednym orzeczeniu większej liczby kodów o niepełnosprawności niż obecnie?

3. Jak w praktyce wygląda wykonywanie przez pełnomocnika rządu do spraw osób niepełnosprawnych uprawnień kontrolnych w zakresie sprawdzania zgodności z prawem wydanych orzeczeń, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych? Ile decyzji w trybie nadzorczym wydano od lutego 2024 roku? Jak pełnomocnik ocenia poziom zgodności z prawem wydawanych orzeczeń i czy zdaniem pełnomocnika potrzebne jest wzmocnienie narzędzi kontrolnych?

Dziękuję za odpowiedź na powyższe pytania.

Z wyrazami szacunku

Poseł na Sejm RP Łukasz Osmalak