Interpelacja w sprawie systemowych nierówności edukacyjnych ze względu na płeć i pogłębiającej się luki edukacyjnej chłopców

Szanowna Pani Minister,

narastające od lat dysproporcje między wynikami edukacyjnymi chłopców i dziewcząt stają się jednym z poważniejszych wyzwań dla polityki edukacyjnej w Polsce. Najnowsze dane z 2023 roku potwierdzają, że chłopcy uzyskują znacznie niższe wyniki z egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego (średnio o 8 punktów mniej niż dziewczęta), a także od 3 do 9 punktów mniej z języków obcych. Jeszcze większe różnice ujawniają międzynarodowe badania PISA – w kategorii „czytanie ze zrozumieniem” chłopcy wypadają średnio o 30 punktów gorzej, co stanowi około 8% różnicy.

Dysproporcje te są szczególnie widoczne w gminach peryferyjnych, gdzie poziom edukacji ogółem jest niższy, a dostęp do wysokiej jakości wsparcia dydaktycznego i opiekuńczego – ograniczony. Uboższe kompetencje językowe chłopców przekładają się na niższe szanse dostania się do liceów ogólnokształcących i kontynuowania nauki na poziomie akademickim. Konsekwencje tego zjawiska są rozległe – obejmują m.in. wcześniejsze kończenie edukacji, podejmowanie ciężkiej pracy fizycznej bez perspektyw rozwoju zawodowego, ograniczony udział w życiu kulturalnym, słabsze postawy obywatelskie, gorszy stan zdrowia, krótszą długość życia, a nawet trudności w budowaniu trwałych związków i rodzin.

Zjawisko to stanowi poważne wyzwanie nie tylko dla systemu edukacji, ale i dla spójności społecznej oraz stabilności demokracji. Coraz częściej obserwuje się bowiem zjawisko radykalizacji młodych mężczyzn – pozbawionych realnych perspektyw i czujących się zmarginalizowanymi. Potrzebna jest pilna, kompleksowa reakcja państwa – zarówno w wymiarze krótkoterminowym, jak i długofalowej strategii.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk