Interpelacja w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA)

Szanowny Panie Ministrze,

Centralne Biuro Antykorupcyjne (dalej również jako CBA) jako służba specjalna powołana do walki z korupcją odgrywa istotną rolę w systemie bezpieczeństwa państwa. Zobowiązane jest ono do działania na zasadach apolityczności, niezależności oraz z poszanowaniem praworządności i standardów demokratycznego państwa prawa. Znaczenie Centralnego Biura Antykorupcyjnego dla porządku publicznego oraz realizacji w praktyce zasad praworządności jest trudne do przecenienia. Jak expressis verbis wyrażono to w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, CBA jest służbą specjalną do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa.

Mamy szereg uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego, w szczególności związane z:

1) destabilizacją kadrową, przejawiającą się m.in. licznymi odejściami doświadczonych funkcjonariuszy, 2) kontrowersyjnymi decyzjami personalnymi, mogącymi budzić wątpliwości co do ich zasadności oraz zgodności z kryteriami merytorycznymi i etycznymi, 3) możliwością występowania nieprawidłowości w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi, 4) potencjalnymi przypadkami mobbingu, nadużyć przełożonych wobec podwładnych lub dyskryminacji.

Wszystkie te kwestie mogą mieć negatywny wpływ na efektywność CBA, a także podważać jego autorytet i wiarygodność jako służby specjalnej stojącej na straży praworządności.

Z pola widzenia tracić nie można, iż mobbing jest zjawiskiem wywołującym negatywne skutki dla zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego osób nim dotkniętych. Osoby doświadczające mobbingu narażone są na chroniczny stres, obniżenie poczucia własnej wartości, stany lękowe, depresję, a w skrajnych przypadkach nawet myśli samobójcze. Długotrwałe pozostawanie w sytuacji przemocy psychicznej może również prowadzić do pogorszenia zdrowia fizycznego, w tym do rozwoju chorób psychosomatycznych, zaburzeń snu, nadciśnienia tętniczego czy dolegliwości układu pokarmowego. Niezwykle istotne jest zatem, aby Centralne Biuro Antykorupcyjne wykazywało wrażliwość na tego rodzaju zjawiska oraz podejmowało zdecydowane i systemowe działania prewencyjne, mające na celu ich eliminację, jak również zapewnienie realnej ochrony osobom zgłaszającym przypadki mobbingu.

W ostatnich latach ze służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym zrezygnowało wielu doświadczonych funkcjonariuszy, co rodzi pytanie o rzeczywiste przyczyny ich odejść.

Dnia 30 czerwca 2025 r. została złożona interpelacja poselska nr 10622, dotycząca działań podejmowanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w zakresie przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji oraz innym formom naruszeń praw funkcjonariuszy. Interpelacja ta miała na celu uzyskanie szczegółowych informacji na temat obowiązujących procedur wewnętrznych, skuteczności istniejących mechanizmów ochronnych oraz przypadków zgłoszeń naruszeń i sposobu ich rozpatrywania.

Niestety, odpowiedź udzielona w dniu 25 lipca 2025 r. przez ministra – członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych była dalece niewystarczająca. Miała ona charakter wysoce ogólnikowy, lakoniczny i nie zawierała odpowiedzi na szereg konkretnych pytań postawionych w interpelacji. Zabrakło w niej zarówno danych statystycznych, jak i opisu działań faktycznie podjętych przez kierownictwo CBA. Co więcej, pominięto istotne kwestie dotyczące ochrony sygnalistów, konsekwencji służbowych wobec osób dopuszczających się nadużyć, jak również standardów obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg i budowaniu kultury organizacyjnej.

Tak ogólnikowa i zdawkowa odpowiedź może budzić uzasadnione obawy co do transparentności funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz gotowości jego kierownictwa do realnego przeciwdziałania nieprawidłowościom. Biorąc pod uwagę znaczenie CBA jako służby specjalnej, brak jednoznacznych i pełnych wyjaśnień w tak poważnej sprawie jest nie do przyjęcia. Złożenie niniejszej interpelacji, zawierającej szereg dodatkowych i bardziej szczegółowych pytań dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego, stosowanych w nim procedur kadrowych, mechanizmów prewencyjnych oraz standardów ochrony funkcjonariuszy, jest w pełni zasadne, a wręcz konieczne.

Mając na uwadze powyższe, wnoszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania:

Złożenie niniejszej interpelacji wynika z głębokiego przekonania o konieczności zapewnienia najwyższych standardów funkcjonowania jednej z kluczowych służb specjalnych Rzeczypospolitej Polskiej. Centralne Biuro Antykorupcyjne jako instytucja powołana do ochrony interesu publicznego musi być nie tylko skuteczne w realizacji zadań ustawowych, lecz także wiarygodne, przejrzyste i odporne na wszelkie formy patologii instytucjonalnej. Wszelkie sygnały dotyczące niewłaściwego zarządzania i potencjalnych naruszeń powinny zostać potraktowane z należytą powagą ze względu na interes publiczny, w którym leży sprawne funkcjonowanie Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Ich ignorowanie prowadzić może do utraty zaufania społecznego wobec tej służby. Transparentność, odpowiedzialność kadrowa, etyka służby oraz skuteczne przeciwdziałanie wszelkim formom nadużyć muszą pozostać fundamentem funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Funkcjonariusze CBA, którzy każdego dnia mierzą się z trudnymi i odpowiedzialnymi zadaniami, mają prawo do służby w środowisku wolnym od mobbingu, dyskryminacji i uznaniowości. W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra o przedstawienie szczegółowej, merytorycznej i wyczerpującej odpowiedzi na wszystkie zadane pytania.