Interpelacja w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA)
Data wpływu: 2025-09-15
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie funkcjonowaniem CBA, w szczególności w zakresie destabilizacji kadrowej, decyzji personalnych i potencjalnych przypadków mobbingu, kwestionując efektywność i wiarygodność Biura. Domagają się szczegółowych odpowiedzi na pytania dotyczące skarg na mobbing, procedur ochrony sygnalistów oraz przyczyn odejść funkcjonariuszy, wskazując na niewystarczającą odpowiedź na wcześniejszą interpelację.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) Interpelacja nr 12274 do ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych w sprawie uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) Zgłaszający: Waldemar Andzel, Agnieszka Anna Soin, Jarosław Krajewski, Marcin Porzucek, Zbigniew Hoffmann, Michał Jach, Wojciech Michał Zubowski, Michał Kowalski, Magdalena Filipek-Sobczak Data wpływu: 15-09-2025 Szanowny Panie Ministrze, Centralne Biuro Antykorupcyjne (dalej również jako CBA) jako służba specjalna powołana do walki z korupcją odgrywa istotną rolę w systemie bezpieczeństwa państwa.
Zobowiązane jest ono do działania na zasadach apolityczności, niezależności oraz z poszanowaniem praworządności i standardów demokratycznego państwa prawa. Znaczenie Centralnego Biura Antykorupcyjnego dla porządku publicznego oraz realizacji w praktyce zasad praworządności jest trudne do przecenienia. Jak expressis verbis wyrażono to w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, CBA jest służbą specjalną do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa.
Mamy szereg uwag i wątpliwości dotyczących funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego, w szczególności związane z: 1) destabilizacją kadrową, przejawiającą się m.in. licznymi odejściami doświadczonych funkcjonariuszy, 2) kontrowersyjnymi decyzjami personalnymi, mogącymi budzić wątpliwości co do ich zasadności oraz zgodności z kryteriami merytorycznymi i etycznymi, 3) możliwością występowania nieprawidłowości w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi, 4) potencjalnymi przypadkami mobbingu, nadużyć przełożonych wobec podwładnych lub dyskryminacji.
Wszystkie te kwestie mogą mieć negatywny wpływ na efektywność CBA, a także podważać jego autorytet i wiarygodność jako służby specjalnej stojącej na straży praworządności. Z pola widzenia tracić nie można, iż mobbing jest zjawiskiem wywołującym negatywne skutki dla zdrowia, w szczególności zdrowia psychicznego osób nim dotkniętych. Osoby doświadczające mobbingu narażone są na chroniczny stres, obniżenie poczucia własnej wartości, stany lękowe, depresję, a w skrajnych przypadkach nawet myśli samobójcze.
Długotrwałe pozostawanie w sytuacji przemocy psychicznej może również prowadzić do pogorszenia zdrowia fizycznego, w tym do rozwoju chorób psychosomatycznych, zaburzeń snu, nadciśnienia tętniczego czy dolegliwości układu pokarmowego. Niezwykle istotne jest zatem, aby Centralne Biuro Antykorupcyjne wykazywało wrażliwość na tego rodzaju zjawiska oraz podejmowało zdecydowane i systemowe działania prewencyjne, mające na celu ich eliminację, jak również zapewnienie realnej ochrony osobom zgłaszającym przypadki mobbingu.
W ostatnich latach ze służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym zrezygnowało wielu doświadczonych funkcjonariuszy, co rodzi pytanie o rzeczywiste przyczyny ich odejść. Dnia 30 czerwca 2025 r. została złożona interpelacja poselska nr 10622, dotycząca działań podejmowanych przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w zakresie przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji oraz innym formom naruszeń praw funkcjonariuszy. Interpelacja ta miała na celu uzyskanie szczegółowych informacji na temat obowiązujących procedur wewnętrznych, skuteczności istniejących mechanizmów ochronnych oraz przypadków zgłoszeń naruszeń i sposobu ich rozpatrywania.
Niestety, odpowiedź udzielona w dniu 25 lipca 2025 r. przez ministra – członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych była dalece niewystarczająca. Miała ona charakter wysoce ogólnikowy, lakoniczny i nie zawierała odpowiedzi na szereg konkretnych pytań postawionych w interpelacji. Zabrakło w niej zarówno danych statystycznych, jak i opisu działań faktycznie podjętych przez kierownictwo CBA. Co więcej, pominięto istotne kwestie dotyczące ochrony sygnalistów, konsekwencji służbowych wobec osób dopuszczających się nadużyć, jak również standardów obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg i budowaniu kultury organizacyjnej.
Tak ogólnikowa i zdawkowa odpowiedź może budzić uzasadnione obawy co do transparentności funkcjonowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz gotowości jego kierownictwa do realnego przeciwdziałania nieprawidłowościom. Biorąc pod uwagę znaczenie CBA jako służby specjalnej, brak jednoznacznych i pełnych wyjaśnień w tak poważnej sprawie jest nie do przyjęcia.
Interpelacja dotyczy obaw posłów, że planowana reforma Funduszu Kolejowego może uprzywilejować PKP PLK kosztem inwestycji CPK, szczególnie w kontekście finansowania kolei dużych prędkości. Posłowie pytają o kryteria dostępu do środków funduszu i mechanizmy zapewniające transparentność oraz realne finansowanie CPK po reformie.
Interpelacja dotyczy braku postępów w uregulowaniu czeskiego długu terytorialnego wobec Polski i pyta o konkretne działania podjęte przez rząd w tej sprawie, w tym o harmonogram dalszych działań i jednoznaczne stanowisko rządu co do sposobu rozwiązania problemu. Posłowie wyrażają zaniepokojenie brakiem transparentności i efektywnej koordynacji międzyresortowej w tej kwestii.
Poseł pyta o reakcję Prokuratury Krajowej na doniesienia o nawoływaniu do przemocy wobec katolików podczas Łódzkiego Marszu Antyrasistowskiego, wyrażając obawę o nierówne traktowanie różnych grup wyznaniowych. Poseł kwestionuje brak reakcji organów ścigania i domaga się zapewnienia równej ochrony prawnej wszystkim wspólnotom religijnym.
Interpelacja dotyczy opóźnionej korekty zasad programu "Posiłek w szkole i w domu", gdzie nadal używany jest wskaźnik oparty na uchylonej ustawie. Posłowie pytają o przyczyny tego opóźnienia i potencjalne negatywne konsekwencje dla jednostek samorządu terytorialnego.
Posłowie wyrażają zaniepokojenie wpływem zakłóceń w produkcji helu w Katarze na polski rynek i pytają rząd o ocenę sytuacji, podjęte działania oraz plany dotyczące dywersyfikacji dostaw i wykorzystania krajowych zasobów. Interpelacja ma na celu uzyskanie informacji o wpływie na sektor ochrony zdrowia, naukę i przemysł oraz o działaniach rządu w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw helu.
Projekt ustawy o koordynacji działań antykorupcyjnych oraz o likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego został ponownie skierowany do Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych po drugim czytaniu w Sejmie. Komisja, po rozpatrzeniu wniosku, wnosi o odrzucenie projektu ustawy. Odrzucenie projektu wnioskuje Klub Parlamentarny PiS. Oznacza to, że aktualny projekt ustawy w przedstawionym kształcie prawdopodobnie nie wejdzie w życie.
Projekt ustawy ma na celu doprecyzowanie i wzmocnienie ochrony praw pracowniczych w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji, mobbingowi oraz naruszaniu godności w miejscu pracy. Wprowadza definicje "dyskryminacji przez założenie" i "dyskryminacji przez skojarzenie", konkretyzuje pojęcie molestowania, zwiększa minimalne kwoty zadośćuczynień i odszkodowań za naruszenia zasady równego traktowania i mobbing, a także nakłada na pracodawców obowiązek aktywnego i stałego przeciwdziałania tym zjawiskom poprzez wdrożenie odpowiednich procedur i reguł. Zmiany mają na celu dostosowanie przepisów do rozwoju technologii i elastycznych form zatrudnienia, a także uwzględnienie dorobku judykatury i nauk o zarządzaniu. Celem jest poprawa informacyjnej funkcji przepisów i rozwianie wątpliwości dotyczących zjawisk przemocy w miejscu pracy.
Projekt ustawy dotyczy koordynacji działań antykorupcyjnych oraz likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA). Celem jest usprawnienie współpracy między organami odpowiedzialnymi za zwalczanie korupcji i zapewnienie ciągłości działań antykorupcyjnych po likwidacji CBA. Ustawa określa zasady prowadzenia koordynacji, tryb likwidacji CBA i przekazywania jego zadań innym jednostkom administracji rządowej. Wprowadza osłonę antykorupcyjną dla przedsięwzięć rządowych obarczonych wysokim ryzykiem korupcji.
Senat wprowadza poprawki do ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB). Kluczowe zmiany dotyczą wyłączenia spłaty pożyczki SAFE, kredytów, pożyczek i obligacji (wraz z odsetkami i kosztami) z minimalnego limitu wydatków obronnych, co oznacza, że nie będą one pokrywane z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej. Zamiast tego, na ten cel zostanie utworzona rezerwa celowa w budżecie państwa. Ponadto, rozszerzono obowiązek sprawozdawczy Ministra Obrony Narodowej o senackie komisje oraz wprowadzono obowiązek kontroli antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej wykorzystania środków z FIZB przez ABW, SKW i CBA.
Projekt ustawy nowelizuje Kodeks postępowania karnego, przenosząc właściwość w sprawach o przekupstwo zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych (art. 228 § 6 i art. 229 § 5 k.k.) do sądów okręgowych w pierwszej instancji. Celem jest implementacja rekomendacji OECD dotyczących zwalczania korupcji i zapewnienie, że te skomplikowane sprawy będą rozpatrywane przez sędziów o większym doświadczeniu. Nowelizacja ma również na celu ujednolicenie standardów antykorupcyjnych w międzynarodowym handlu. Zmiany mają poprawić skuteczność ścigania korupcji na szczeblu międzynarodowym.