Interpelacja w sprawie zadawania prac domowych

Szanowna Pani Minister,

w ostatnich tygodniach w środowisku szkolnym – zarówno wśród nauczycieli, dyrektorów placówek, rodziców, jak i uczniów – pojawiają się coraz donioślejsze sygnały wskazujące na bardzo poważne negatywne konsekwencje wprowadzonej zmiany prawnej, polegającej na zniesieniu obowiązku zadawania prac domowych (w tym obowiązku prac domowych ocenianych) w szkołach podstawowych. Z relacji tych środowisk wynika, że zamiast obiecywanego odciążenia i wzrostu samodzielności uczniów, zmiana ta prowadzi do spadku motywacji do pracy w domu, utrudnień w utrwalaniu materiału, zwiększenia nierówności edukacyjnych, wzrostu zapotrzebowania na korepetycje i – w konsekwencji – do wydłużenia czasu osiągania przez uczniów wymaganych efektów kształcenia.

Wprowadzone przez Panią zmiany w zakresie prac domowych były również przedmiotem raportu Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowy Instytut Badawczy, który ukazał się w dwóch odsłonach: pierwszej - skróconej - którą można streścić „jest dobrze” oraz drugiej - pełnej - którą można streścić „jest niedobrze”. Ta druga, pełna wersja raportu, który - z niewiadomych przyczyn (być może cenzura?) - zniknął z Internetu, wzbudziła spore zainteresowanie mediów, które w niezwykle krytycznym tonie wypowiadały się o przeprowadzonej przez Panią reformie.

Ponadto raporty środowiskowe, w tym relacje większości dyrektorów szkół wskazują, że likwidacja obowiązkowych prac domowych powoduje trudności w utrwalaniu materiału, co jest systemowym zagrożeniem dla jakości nauczania.

Do mojego biura poselskiego zgłaszają się zarówno rodzice, którzy postulują nie tylko przywrócenie obowiązku zadawania prac domowych w podstawowym zakresie jako narzędzia utrwalającego i rozwijającego samodzielność ucznia, lecz przede wszystkim chcą, aby prace domowe były zadawane świadomie, z wyraźnym celem dydaktycznym, a nie jako przypadkowe „zadanie na odczepne”.

Z kolei nauczyciele, którzy podnoszą kwestię reformy Pani autorstwa wskazują, że konieczny jest monitoring i analiza skutków zmiany rozporządzenia – w tym badanie, jak wpływa ona na efekty kształcenia, motywację uczniów, nierówności edukacyjne. Jak wskazałam wcześniej, takie badanie zostało przeprowadzone, jednak - z niewiadomych przyczyn - nie jest już dostępne, co czyni zasadną obawę o powrót cenzury w Polsce.

Zdaniem środowisk oświatowych decyzja o zniesieniu obowiązkowych prac domowych została podjęta bez dostatecznie szerokiej konsultacji i z niewystarczającym rozpoznaniem skutków – co może prowadzić do długofalowych negatywnych konsekwencji dla uczniów, zwłaszcza tych ze środowisk mniej sprzyjających warunkom nauki w domu.

Jeśli jednak przedstawiciele środowisk oświatowych się mylą, a reforma w zakresie prac domowych została przeprowadzona profesjonalnie i rzetelnie, to jestem przekonana, że kierowane przez Panią ministerstwo nie tylko dysponuje badaniami, analizami, prognozami i ekspertyzami, na podstawie których podjęto decyzję o zniesieniu obowiązku prac domowych, lecz również udostępni te dokumenty, dbając o przejrzystość, która jest przecież jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawa.

Wobec powyższego zwracam się z prośbą i wnioskiem o podjęcie przez Panią następujących działań:

1) pilna ocena skutków wprowadzonej zmiany w zakresie zadawania prac domowych, w tym szczegółowa analiza wpływu na motywację uczniów, poziom utrwalenia wiedzy i umiejętności oraz nierówności edukacyjne i podanie wyników tej oceny do publicznej wiadomości,

2) udostępnienie wszystkich badań, analiz, raportów, ekspertyz, konsultacji społecznych i prognoz przeprowadzonych przed podjęciem decyzji o zniesieniu obowiązkowych prac domowych.

3) wyjaśnienie przyczyny niedostępności raportu Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) dotyczącego tej zmiany – jeżeli dokument usunięto lub nie jest publicznie dostępny – proszę o informację, czy mamy do czynienia z ograniczeniem dostępu do wyników badań, oraz kiedy raport zostanie ponownie udostępniony.

Ponadto zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami: