Interpelacja w sprawie zabezpieczenia środków na realizację "Programu Rezydencji Artystycznych i Translatorskich" dla twórców z Ukrainy

Szanowny Panie Ministrze,

od czasu inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę Kraków stał się drugim domem dla wielu ukraińskich twórczyń i twórców. Stało się to możliwe także dzięki realizowanemu przez Instytut Literatury programowi rezydencji literackich w ramach projektu „Program Rezydencji Artystycznych i Translatorskich“ – zgodnie z zapisami ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583). W sumie z programu skorzystało ok. 70 osób, część z nich przyjechała do Krakowa z dziećmi.

W związku z planami połączenia Instytutu Literatury i Instytutu Książki nieznana jest przyszłość tego programu, a samo finansowanie zakończyło się 31 grudnia 2023 r. Dla pochodzących z Ukrainy twórców i twórczyń oznacza to olbrzymią niepewność, obawę o utratę poczucia bezpieczeństwa i kolejnego domu, który stworzyli w Krakowie. Niejasna jest także przyszłość bardzo ważnego dla społeczności ukraińskiej portalu Posestry, dzięki któremu może się ona zapoznać z tłumaczeniami klasycznych i współczesnych dzieł polskiej literatury. To bezcenna przestrzeń, która przyczynia się nie tylko do integracji ukraińskich uchodźców wojennych, ale przede wszystkim do budowania polsko-ukraińskich kontaktów kulturalnych.

Niezależnie od krytycznej oceny działalności poprzedniego dyrektora Instytutu Literatury program rezydencji dla ukraińskich twórców i twórczyń bez wątpienia spełniał swoje cele. Brak finansowania dla nich oznacza, że wsparcie od lutego traci grupa pisarek i tłumaczek, które do Ukrainy wrócić nie mogą. Podjęcie decyzji odnośnie do programu rezydencji artystycznych nie musi być także uzależnione od procesu restrukturyzacji Instytutu Literatury i Instytutu Książki. Warto również pamiętać, że tocząca się za naszymi granicami wojna ma także wymiar kulturowy, a Ukraińcom i Ukrainkom odmawia się prawa do posiadania własnych tradycji i kultury. Dlatego tak ważne jest dbanie o osoby zajmujące się twórczością, dzięki której nasze narody mogą się lepiej poznawać i dzielić bogactwem swoich kultur.

W związku z powyższym prosimy o odpowiedź na następujące pytanie:

Czy w związku z faktem, że trwają prace nad połączeniem Instytutu Literatury i Instytutu Książki, ministerstwo planuje zabezpieczyć środki na program rezydencji dla pochodzących z Ukrainy twórców i twórczyń realizowany w roku bieżącym?

Z wyrazami szacunku

Daria Gosek-Popiołek Dorota Olko Paulina Matysiak