Interpelacja w sprawie nierównego traktowania ubezpieczonych korzystających z zasiłków przedemerytalnych przy ustalaniu wysokości emerytur

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby, które po wieloletniej pracy, często wykonywanej w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, zostały objęte zwolnieniami grupowymi w wyniku restrukturyzacji lub likwidacji dużych zakładów pracy na przełomie lat 90. i 2000. W związku z utratą zatrudnienia osoby te, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, skorzystały z zasiłków przedemerytalnych stanowiących element państwowego systemu osłony socjalnej dla pracowników dotkniętych skutkami transformacji gospodarczej. Świadczenia te miały umożliwić bezpieczne przejście do powszechnego wieku emerytalnego w sytuacji braku możliwości ponownego zatrudnienia.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego część tych osób spotkała się jednak z trwałym obniżeniem wysokości należnych im emerytur. Przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury Zakład Ubezpieczeń Społecznych pomniejsza ją bowiem o kwoty pobranych wcześniej świadczeń przedemerytalnych, co w praktyce prowadzi do znaczących i nieodwracalnych różnic w wysokości emerytur pomiędzy osobami znajdującymi się w analogicznej sytuacji faktycznej i zawodowej. Różnice te sięgają często kilkuset lub ponad tysiąca złotych miesięcznie i utrzymują się przez cały okres pobierania świadczenia.

Szczególnie problematyczne jest to, że mechanizm ten dotyka jedynie wybrane roczniki ubezpieczonych. Osoby zatrudnione w tych samych zakładach pracy, wykonujące tę samą pracę w tych samych warunkach i objęte tym samym procesem zwolnień grupowych, otrzymują dziś skrajnie różne świadczenia wyłącznie ze względu na rok urodzenia. Taki stan rzeczy rodzi wątpliwości co do zgodności obowiązujących rozwiązań z konstytucyjną zasadą równości oraz zasadą zaufania obywateli do państwa, które najpierw oferowało określone instrumenty zabezpieczenia socjalnego, a następnie — po wielu latach — obciąża ich konsekwencjami finansowymi skorzystania z tych instrumentów.

Otrzymałam informacje o wcześniejszych działaniach legislacyjnych lub interwencyjnych, które doprowadziły do częściowego złagodzenia skutków tych rozwiązań wobec wybranych roczników ubezpieczonych, przy jednoczesnym pominięciu pozostałych osób znajdujących się w tożsamej sytuacji. Brak kompleksowego i systemowego rozwiązania tego problemu pogłębia poczucie niesprawiedliwości oraz utrwala trwałe różnice w poziomie zabezpieczenia emerytalnego.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP