Interpelacja w sprawie zagrożenia ubóstwem energetycznym mieszkańców w kontekście wprowadzonych uchwał antysmogowych

Szanowna Pani Minister,

z dniem 1 stycznia 2026 roku w województwie wielkopolskim (oraz w innych regionach kraju w zbliżonych terminach) weszły w życie rygorystyczne zapisy tzw. uchwały antysmogowej. Od początku roku stare piece kaflowe są legalne tylko wtedy, jeśli osiągają sprawność cieplną min. 80% lub spełniają normy tzw. Ekoprojektu. Działające przez ostatnie lata programy wspierające, takie jak program "Czyste Powietrze" i program "Ciepłe Mieszkanie" umożliwiły wymianę systemu grzewczego w bardzo dużej liczbie domów i mieszkań, ale jednak nie we wszystkich.

Większość starych pieców kaflowych (zwłaszcza tych w starych kamienicach i blokach po-PGR) ma sprawność niższą, co oznacza, że zgodnie z prawem od 2026 roku palenie w nich stało się wykroczeniem. Często lokatorami takich popegeerowskich bloków są osoby starsze, samotne, utrzymujące się z najniższych emerytur. Ich jedynym źródłem ciepła są często tradycyjne piece kaflowe, w których opalają drewnem lub węglem. Są to osoby, które ze względu na podeszły wiek oraz wykluczenie cyfrowe i ekonomiczne, nie są w stanie skorzystać z istniejących programów pomocowych. Przeszkodami są: wniesienie wkładu własnego, obawa czy nowy system nie będzie droższy w utrzymaniu i biurokratyczne procedury.

W efekcie, od 1 stycznia 2026 roku, tysiące najuboższych obywateli stoi przed dramatycznym wyborem: marznąć we własnych mieszkaniach lub narażać się na mandaty w wysokości 500 zł (i więcej) za próbę ogrzania się drewnem, co w ich odczuciu jest działaniem nieludzkim.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. W jaki sposób resort zamierza zapobiec sytuacji, w której walka o czyste powietrze doprowadzi do drastycznego ubóstwa energetycznego i karania mandatami osób, które nie są w stanie dokonać ekologicznej transformacji?

2. Czy planowane jest uruchomienie specjalnej ścieżki interwencyjnej (np. w ramach programu "Stop Smog" lub nowej inicjatywy) dedykowanej wyłącznie najuboższym seniorom w budynkach wielorodzinnych, która zakładałaby 100% prefinansowania inwestycji oraz uproszczoną ścieżkę biurokratyczną?

3. Czy ministerstwo posiada szacunkowe dane dotyczące tego, jak duża jest skala niedostosowania do przepisów podejmowanych w samorządach uchwał antysmogowych, to jest jaka część domostw dalej korzysta z pieców kaflowych, zwłaszcza o niższej sprawności cieplnej?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak Poseł na Sejm RP