Interpelacja w sprawie społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych skutków wprowadzenia powszechnego systemu kaucyjnego

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora składam interpelację w sprawie funkcjonowania powszechnego systemu kaucyjnego oraz jego realnych skutków społecznych, ekonomicznych i organizacyjnych dla obywateli, samorządów i gospodarki odpadami.

Z dniem wejścia w życie systemu kaucyjnego obywatele zostali zobowiązani do przechowywania i zwrotu niezgniatanych opakowań po napojach w celu odzyskania wcześniej zapłaconej kaucji. W praktyce oznacza to konieczność magazynowania znacznej liczby pustych butelek i puszek oraz fizycznego transportowania ich do punktów zwrotu, często oddalonych od miejsca zamieszkania. Rozwiązanie to szczególnie dotkliwie uderza w osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, mieszkańców bloków bez zaplecza magazynowego oraz rodziny mieszkające w małych lokalach. Coraz częściej w przestrzeni publicznej pojawiają się sygnały, że system kaucyjny w obecnym kształcie prowadzi do faktycznego obciążenia obywateli dodatkowymi obowiązkami logistycznymi, bez realnego wyboru alternatywnego rozwiązania.

Jednocześnie samorządy informują o podwyżkach opłat za gospodarowanie odpadami, argumentując je m.in. spadkiem ilości surowca trafiającego do systemu komunalnego. W efekcie obywatele ponoszą podwójne koszty: z jednej strony muszą odzyskiwać własne pieniądze w ramach kaucji, z drugiej – płacą wyższe opłaty za odbiór odpadów, mimo że selektywnie zbierają opakowania objęte systemem kaucyjnym.

W praktyce system kaucyjny przestaje pełnić funkcję proekologiczną opartą na zachęcie, a zaczyna funkcjonować jako przymusowy mechanizm przenoszący koszty i obowiązki na obywateli, podczas gdy realnymi beneficjentami systemu stają się operatorzy i podmioty pośredniczące.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Czy ministerstwo przeprowadziło analizę społecznych skutków systemu kaucyjnego, w szczególności jego wpływu na osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz mieszkańców budynków wielorodzinnych?

W jaki sposób system kaucyjny ma realnie obniżać koszty gospodarki odpadami, skoro jednocześnie samorządy podnoszą opłaty za odbiór odpadów z powodu „braku surowca“ w systemie komunalnym?

Dlaczego obywatele nie mogą zgniatać opakowań objętych kaucją, skoro ogranicza to ilość miejsca w mieszkaniach i utrudnia transport, a jednocześnie nie otrzymują za surowiec żadnego realnego wynagrodzenia poza zwrotem własnych środków?

Kto faktycznie czerpie korzyści finansowe z funkcjonowania systemu kaucyjnego – w szczególności z nieodebranych kaucji – oraz jakie mechanizmy kontroli nad tymi środkami zostały wprowadzone?

Czy ministerstwo planuje wprowadzenie korekt systemu, które ograniczyłyby jego uciążliwość społeczną, w tym:

Czy rząd rozważa rekompensaty dla samorządów, aby wprowadzenie systemu kaucyjnego nie skutkowało automatycznym wzrostem opłat za gospodarowanie odpadami dla mieszkańców? Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska Poseł na Sejm RP