Interpelacja nr 15322

Fragment treści interpelacji

HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript

Interpelacja w sprawie subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego z woj. świętokrzyskiego Interpelacja nr 15322 do ministra finansów i gospodarki w sprawie subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego z woj.

świętokrzyskiego Zgłaszający: Krzysztof Lipiec Data wpływu: 13-02-2026 Panie Ministrze, w związku z licznymi sygnałami napływającymi od jednostek samorządu terytorialnego z województwa świętokrzyskiego o istotnym obniżeniu – rok do roku – kwot subwencji ogólnej i/lub dochodów ustalanych według nowego systemu (w tym „potrzeb finansowych” oraz korekt z tytułu zamożności) na rok 2026, przekazanych samorządom w informacjach ministra finansów i gospodarki, należy wskazać, że Ministerstwo Finansów opublikowało zestawienia kwot na 2026 r. oraz szczegółowe dane wykorzystane do ich obliczenia.

Potwierdza to skalę i znaczenie tej operacji dla planowania budżetów przez JST. Wątpliwości samorządów – w szczególności gmin wiejskich i miejsko-wiejskich – nie dotyczą wyłącznie „oceny politycznej”, lecz przede wszystkim spójności i weryfikowalności danych wejściowych oraz przewidywalności mechanizmu naliczania. Ministerstwo Finansów samo opublikowało odrębny materiał objaśniający sposób ustalenia dochodów jednostek samorządu terytorialnego na 2026 r., co wskazuje, że algorytmy i parametry są złożone i wymagają pełnej przejrzystości (w tym metryki obliczeń dla każdej JST).

Jednocześnie w przestrzeni publicznej – w tym w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego – pojawiła się informacja, że 149 samorządów w skali kraju ma mieć w 2026 r. niższe dochody podatkowe niż w roku bieżącym, a jako jedną z przyczyn wskazywano „perturbacje związane z alokacją podatku CIT”. To jest istotne, ponieważ nie dotyczy pojedynczych przypadków, lecz problemu systemowego, który może dotykać także JST ze Świętokrzyskiego.

W odpowiedzi na sygnalizowane ryzyka wprowadzono nowelizację ustawy o dochodach JST (ustawa z 5 listopada 2025 r.), której celem – według uzasadnień i informacji publicznych – było umożliwienie wykorzystania zaktualizowanych danych podatkowych CIT do prawidłowego ustalenia dochodów JST. Wskazuje to wprost, że jakość i aktualność danych CIT ma wpływ na wyliczenia, a problem nie był czysto hipotetyczny.

Niezależnie od przyjętego modelu podstawową zasadą systemu dochodów JST pozostaje adekwatność finansowania do zadań (samorząd wykonuje zadania publiczne, które nie uległy „odjęciu”, a w wielu obszarach – zwłaszcza oświaty i usług komunalnych – koszty jednostkowe rosną). Ramy prawne nowego systemu określa ustawa z 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Dodatkowo w obiegu publicznym pojawiły się stanowiska i interwencje reprezentacji samorządowych – m.in.

Związku Miast Polskich – wskazujące na „dziwne skoki” – zróżnicowanie i przypadki kwot nominalnie niższych niż rok wcześniej , przy jednoczesnym braku wystarczającej informacji umożliwiającej samodzielną weryfikację, a także postulaty pilnego udostępnienia danych źródłowych i sposobu wyliczeń. Wreszcie, również w analizach eksperckich dotyczących budżetu państwa na 2026 r., podnoszono, że zwiększenie udziałów JST w PIT było tylko częściowo równoważone zmianami w subwencji, co powinno być transparentnie wyjaśnione na poziomie poszczególnych JST i grup JST.

W województwie świętokrzyskim problem jest szczególnie wrażliwy: wiele JST ma ograniczoną bazę dochodów własnych, a rozproszenie osadnicze podnosi koszty dowozu uczniów, utrzymania sieci szkolnej i infrastruktury. W praktyce nawet „techniczny” spadek wyliczonej kwoty może oznaczać realne skutki: ograniczenie wkładów własnych do inwestycji (w tym projektów współfinansowanych), presję na redukcję wydatków bieżących, pogorszenie płynności, a w konsekwencji degradację usług publicznych.