Interpelacja w sprawie przeciwdziałania zjawiskom mobbingu, dyskryminacji i molestowania w służbach specjalnych

Szanowny Panie Ministrze,

w odpowiedzi z dnia 31 grudnia 2025 r. na interpelację nr 14062 wskazał Pan Minister, iż:

„ Od momentu wejścia w życie przepisów ustawy z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. z 2024 r. poz. 928), w Rejestrze Zgłoszeń Wewnętrznych, prowadzonym przez Wydział I Departamentu Bezpieczeństwa CBA, odnotowano tylko jedno pisemne zgłoszenie, które dotyczyło mobbingu i dyskryminacji. W związku z powyższym, pismem z 9 maja 2025 r., zgłaszający został poinformowany, że zgodnie z właściwością i obowiązującymi procedurami, zgłoszenie zostało niezwłocznie, tj. w dniu 9 maja 2025 r., przekazane do komisji do rozpatrywania skarg na zachowania noszące znamiona mobbingu, dyskryminacji lub molestowania w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, a co za tym idzie, przedmiotowa sprawa nie była i nie jest procedowana w oparciu o przepisy ustawy o ochronie sygnalistów i regulacje Zarządzenia Szefa CBA Nr 16/2024, z 16 listopada 2024 r. w sprawie wprowadzenia w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym rozwiązań proceduralnych dotyczących zgłaszania naruszeń prawa, podejmowania działań następczych oraz ochrony osób dokonujących zgłoszeń naruszenia prawa (sygnalistów) ”.

Przedmiotowa odpowiedź budzi niepokój w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym oraz ogółem w służbach specjalnych.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż:

Oznacza to, że zgłoszenie mobbingu w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym mieści się w zakresie art. 3 ust. 2 ustawy z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów i osoba dokonująca zgłoszenia powinna zostać objęta ochroną przysługującą sygnaliście. Sposób interpretacji przepisów wyrażony w odpowiedzi na interpelację nr 14062 rodzi pytanie o standardy ochrony przed mobbingiem, dyskryminacją i molestowaniem w służbach specjalnych. Nie sposób pominąć faktu, iż ustawa zajmuje wyższe miejsce w hierarchii źródeł prawa od zarządzeń szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego i w razie kolizji norm prawnych normy wyrażone w ustawie znajdują pierwszeństwo przed normami wyrażonymi w zarządzeniach szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego w myśl zasady lex superior derogat legi inferiori.

Rola służb specjalnych w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego Rzeczypospolitej Polskiej jest trudna do przecenienia. Ich funkcjonariusze pełnią istotną dla bezpieczeństwa państwa służbę, wykonując niebezpieczne zadania nierzadko z narażeniem życia lub zdrowia. Od ministra - członka Rady Ministrów, koordynatora służb specjalnych oczekuje się podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie mobbingowi, dyskryminacji lub molestowaniu w służbach specjalnych oraz zapewnienia respektowania przez służby specjalne praw przysługującym funkcjonariuszom doświadczającym przedmiotowych zachowań ze strony przełożonych lub innych funkcjonariuszy. Wskazane jest także podjęcie działań mających na celu zwiększenie standardów ochrony osób dokonujących zgłoszeń dotyczących nadużyć. Postępowania mające na celu wyjaśnienie zgłoszeń mobbingu, dyskryminacji czy molestowania w służbach specjalnych prowadzone powinny być w sposób szybki i sprawny, a jednocześnie bezstronny i obiektywny. Prowadzenie ich w sposób przewlekły może działać demotywująco na funkcjonariuszy będących ofiarami mobbingu, dyskryminacji i molestowania, zniechęcając ich do dokonywania zgłoszeń, a tym samym może zmniejszyć wykrywalność przedmiotowych zachowań, a nie skalę problemu.

Mając to na uwadze, zwracamy się z następującymi pytaniami:

Z poważaniem

Waldemar Andzel Poseł na Sejm RP