Interpelacja w sprawie braku danych, wydzielonej kategorii i skutecznego systemu zbiórki oraz zagospodarowania odpadów po jednorazowych e-papierosach

Szanowna Pani Minister,

jednorazowe e-papierosy to rosnący strumień niebezpiecznych odpadów (ZSEE z bateriami litowo-jonowymi), wobec których obecne rozwiązania systemowe pozostają w praktyce nieskuteczne: - brak jest wydzielonej kategorii odpadu w sprawozdawczości, - brak danych o masie i liczbie odpadów,

a obowiązki odbioru w punktach sprzedaży są fikcją, albowiem są w praktyce nieweryfikowalne.

W piśmie przekazanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska do Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Uzależnieniom (w odpowiedzi na pytania o skalę odpadu po jednorazowych e-papierosach) resort wskazał, że e-papierosy są ujmowane w grupie małogabarytowego sprzętu ZSEE (grupa 5, ≤ 50 cm) i że ministerstwo dysponuje danymi wyłącznie zagregowanymi dla całej tej grupy. W konsekwencji (jak wynika z pisma) nie ma możliwości wyodrębnienia w obecnych rejestrach danych dotyczących jednorazowych e-papierosów jako osobnej kategorii (ani z kodów odpadów, ani z danych o wprowadzeniu).

Równolegle, w korespondencji przekazanej po posiedzeniu zespołu, prezes Stowarzyszenia „Polski Recykling” Sławomir Pacek wskazał jednoznacznie, że recykling e-papierosów w Polsce „nie istnieje” – brakuje instalacji i metody recyklingu tych produktów. Oznacza to, że w praktyce zużyte urządzenia w najlepszym wariancie trafiają do odpadów zmieszanych lub pozostają w środowisku. W piśmie podkreślono również ryzyko pożarowe związane z bateriami (wskazywane jako w dużej części nadal naładowane) oraz przerzucanie kosztów zagospodarowania na gminy i mieszkańców – także tych, którzy nigdy z tych produktów nie korzystali. Autor wskazuje potrzebę szybkiego wprowadzenia opłaty środowiskowej jako rozwiązania pomostowego, równolegle do prac nad docelowym zakazem.

Z powyższego wynika zasadniczy problem: państwo nie posiada dziś narzędzi, by rzetelnie policzyć strumień odpadu po jednorazowych e-papierosach, ocenić koszty i skuteczność zbiórki oraz zaprojektować instrumenty finansowania i egzekucji oparte na rzetelnych danych.

W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Dane i kategoryzacja

Masa referencyjna i metodologia liczenia

System zbiórki w punktach sprzedaży

Kontrole i sankcje

Ryzyka pożarowe i chemiczne w strumieniu komunalnym

Koszty dla gmin i finansowanie

Opłata środowiskowa - instrument pomostowy i działania tu i teraz

Jeżeli MKiŚ podtrzymuje decyzję o niepodejmowaniu prac nad opłatą środowiskową, proszę o wskazanie, jakie konkretne narzędzia resort wdroży tu i teraz, aby ograniczyć strumień odpadu i koszty po stronie gmin oraz zwiększyć realny odbiór w punktach sprzedaży, w tym:

W dyskusji pojawiał się też argument o prawie UE dotyczącym baterii. W przekazanej informacji i w odpowiedziach MKiŚ brak jednoznacznego wskazania, czy rozporządzenie bateryjne jest traktowane jako uzasadnienie dla wstrzymania działań krajowych. Proszę więc o jasną odpowiedź:

Relacja w stosunku do działań innych resortów i prawa UE

System kaucji lub depozytu - zwrot w punkcie sprzedaży (model akumulatorowy)

W Polsce funkcjonuje mechanizm depozytowy dla akumulatorów samochodowych, w którym sprzedawca pobiera opłatę depozytową, jeżeli konsument nie odda zużytego akumulatora przy zakupie, a następnie jest zobowiązany do przyjęcia zużytego akumulatora i zwrotu depozytu w ustawowym terminie.

Z poważaniem

Małgorzata Niemczyk