Interpelacja w sprawie statusu prac nad Zintegrowaną Siecią Kolejową i Horyzontalnym Rozkładem Jazdy

Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnich tygodniach w przestrzeni publicznej pojawiały się liczne komunikaty na temat dobiegającego końca prac nad tzw. Zintegrowaną Siecią Kolejową (ZSK), to jest docelową siecią linii kolejowych w Polsce. Prace te realizowane są od około 2 lat przez zespół powołany na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury przez Centralny Port Komunikacyjny i PKP Polskie Linie Kolejowe. Rok temu powołano Radę Naukową ZSK o charakterze doradczym, której zadaniem było monitorowanie prac zespołu projektowego na etapie analitycznym. Jak komunikowano, członkowie Rady mieli wskazywać kierunki prac analitycznych i opracowywać wytyczne, które powinny zostać uwzględnione przez zespół projektowy ZSK oraz opiniować opracowane materiały. Celem stworzenia Rady Naukowej była próba budowy konsensusu wokół zaproponowanych rozwiązań i transparentność prowadzonych prac.

Z uznaniem należy odnieść się do próby całościowego, długofalowego i kompleksowego podejścia do kwestii zarządzania i planowania rozwoju infrastruktury kolejowej (niezależnie od tego, kto zarządza poszczególnymi jej odcinkami, albo kto miałby być odpowiedzialny za poszczególne nowe inwestycje). Z publikowanych w ostatnich miesiącach komunikatów jako pozytywny należy ocenić rozwojowy: perspektywa budowy nawet kilku tysięcy kilometrów nowych i modernizacji istniejących linii kolejowych. Ponadto, jak podkreślano wielokrotnie, założeniem prowadzonych prac miało być uwzględnienie policentrycznego charakteru Polski i dążenie do zapewnienia połączeń i powiązań również pomiędzy różnymi ośrodkami miejskimi bezpośrednio, a nie tylko poprzez jeden centralny węzeł, czy też węzły aglomeracyjne. Co więcej, połączenia miały być realizowane nie tylko pomiędzy aglomeracjami czy miastami wojewódzkimi, ale również innymi znaczącymi ośrodkami miejskimi.

W tym kontekście należy zauważyć, że w pracach nad ZSK uczestniczą przedstawiciele Instytut Rozwoju Miast i Regionów, który to instytut w opublikowanym w 2024 roku raporcie – co znalazło odzwierciedlenie w Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku – wskazał Radom (obok m.in. Częstochowy, Bielsko-Białej i Koszalina) jako ośrodek aglomeracyjny o znaczeniu krajowym, na równi z mniejszymi miastami wojewódzkimi. Oznacza to, że miasta te posiadają istotny potencjał funkcjonalny, który powinien znajdować odzwierciedlenie w krajowych politykach infrastrukturalnych, czyli m.in. takich jak Zintegrowana Sieć Kolejowa czy Horyzontalny Rozkład Jazdy. Stanowi to pozytywne odejście od realizowanej w okresie poprzednich lat polityki transportowej skupionej przede wszystkim na obsłudze miast o statusie wojewódzkim. A wspomniane Radom, Częstochowa czy Bielsko-Biała, zarówno wielkością jak i znaczeniem w sieci osadniczej nie ustępują dużej części miast wojewódzkich. Zasadnym jest więc, by były uwzględniane na równi z miastami wojewódzkimi w kształtowaniu polityk transportowych i infrastrukturalnych.

Uzupełnieniem projektu rozwoju sieci kolejowej są prace nad tzw. Horyzontalnym Rozkładem Jazdy (HRJ), mającym w założeniu bazować na wymiernych i obiektywnych kryteriach, m.in. określonej częstotliwości planowanych połączeń pomiędzy poszczególnymi ośrodkami, stałym takcie i możliwości przesiadek. W planowanej sieci połączeń uwzględnione miały być również miasta i regiony wykluczone komunikacyjnie (pozbawione całkowicie obsługi, albo gdzie obsługa jest niedostateczna). Podstawą planowania rozkładu jest tzw. Pasażerski Model Transportowy, modelujący popyt na podróże pomiędzy różnymi ośrodkami i przy użyciu różnych środków transportu.

Wszystko to powinno przyczynić się do rozwoju sieci kolejowej i wzrostu kolejowych przewozów pasażerskich i towarowych.

Jako że finalny kształt ZSK oraz HRJ nie są jeszcze publicznie znane, trudno odnosić się do szczegółowych rozwiązań w nich uwzględnionych. Zgodnie z ostatnimi komunikatami na przedłużenie się prac nad tymi dokumentami wpływ miały również dodatkowe rozważane warianty i uzgodnienia ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. Warto jednak, aby zanim dokumenty te przybiorą finalny kształt, uwzględnić w nich jak najszerzej interes różnych ośrodków i regionów. Niektóre z publikowanych informacji i wizualizacji budzą bowiem obawy, że nie wszystkie z zakładanych założeń, na przykład te dotyczące komunikowania wszystkich znaczących ośrodków miejskich, są w pełni uwzględnione.

W związku z powyższym, kieruję następujące pytania:

Z uwagi na złożoność kwestii poruszanych w niniejszej interpelacji proszę o szczegółowe, wyczerpujące i chronologiczne odniesienie się do każdego pytania.

Z wyrazami szacunku

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Kosztowniak