Interpelacja w sprawie przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu wodnego oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny

Szanowny Panie Ministrze,

radni Rady Powiatu Gnieźnieńskiego, jednogłośnie podjęli decyzję w sprawie wystosowaniu oświadczenia do Pana Ministra dotyczącego przeciwdziałania skutkom suszy, rozwoju lokalnego monitoringu oraz wsparcia pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny. Dokument, przygotowany przez Komisję Infrastruktury, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, zwraca uwagę na narastające problemy hydrologiczne i konieczność podjęcia działań, które realnie pomogą rolnikom.

Powiat gnieźnieński, podobnie jak znaczna część Wielkopolski, od wielu lat doświadcza postępującego deficytu wodnego. Coraz częstsze okresy niedoboru opadów, obniżanie poziomu wód gruntowych oraz pogarszanie się warunków funkcjonowania ekosystemów zależnych od wody wpływają negatywnie na produkcję rolną, stan środowiska przyrodniczego i jakość życia mieszkańców.

W ocenie rady powiatu problem suszy ma charakter strategiczny i wykracza poza zagadnienia gospodarki rolnej. Dotyczy on jednocześnie bezpieczeństwa żywnościowego państwa, bezpieczeństwa wodnego, ochrony przyrody oraz odporności lokalnych społeczności. Niedobory wody ograniczają możliwości produkcyjne rolnictwa, zwiększają ryzyko gospodarcze, przyczyniają się do degradacji siedlisk przyrodniczych oraz osłabiają zdolność krajobrazu do przeciwdziałania zarówno suszom, jak i skutkom gwałtownych opadów.

Rada powiatu zwraca również uwagę na potrzebę dalszego rozwoju systemów monitorowania suszy i zwalczania jej skutków poprzez: - aktualizację metodologii zbierania i opracowywania danych w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej oraz metodologii wyznaczania okresów suszy rolniczej w różnych regionach Polski poprzez powołanie interdyscyplinarnego zespołu składającego się z ekspertów i przedstawicieli organizacji interesariuszy,

- rozszerzenie sieci pomiarowej (w Wielkopolsce są tylko dwa punkty pomiarowe, co nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji, ponieważ województwo jest dosyć duże i opady występują w różnych jego częściach), szczególnie na poziomie powiatów i gmin, w tym włączenie potencjału klimatologicznych stacji pomiarowych IMGW-PIB na potrzeby Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej.

Radni w oświadczeniu wskazali na podjęcie działań na rzecz:

- pilnego wypracowania mechanizmów doraźnej pomocy dla rolników, zwłaszcza w bieżącym roku, szczególnie dla zbóż ozimych i jarych oraz rzepaku ozimego, ponieważ opady w powiecie gnieźnieńskim w okresie od 1.01.2026 do 1.06.2026 wyniosły około 100 mm; - aktualizacji warunków udzielania tzw. pomocy suszowych producentom rolnym.

Jako jedno z ważnych narzędzi zmiany obecnej sytuacji rada postuluje utworzenie wdrożeniowej sieci pomiarowo-badawczej obejmującej zlewnię Małej Wełny, realizowanej przez Stację Badawczą Polskiego Związku Łowieckiego w Czempiniu we współpracy z jednostkami naukowymi, w szczególności Instytutem Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa — Państwowym Instytutem Badawczym, innymi partnerami naukowymi, samorządami i organizacjami społecznymi. Celem przedsięwzięcia byłoby dostarczanie danych wspierających zarządzanie zasobami wodnymi, produkcją rolną i ochroną środowiska oraz wypracowanie modelu monitoringu możliwego do zastosowania w innych regionach kraju.

Rada powiatu wyraża jednocześnie pełne poparcie dla realizacji pilotażowego programu zwiększenia retencyjności zlewni rzeki Małej Wełny. Projekt zakłada kompleksowe działania obejmujące rozwój monitoringu, odtwarzanie mokradeł, przywracanie łąk i pastwisk na gruntach zamienionych wcześniej na grunty orne na obszarach przyrzecznych, odbudowę małej retencji, modernizację urządzeń wodnych, tworzenie pasów buforowych oraz działania edukacyjne skierowane do mieszkańców i użytkowników krajobrazu rolniczego.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski