Interpelacja w sprawie korzystania przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa z uprawnień określonych w art. 93a ustawy - Prawo spółdzielcze, na tle sytuacji w Spółdzielni Mieszkaniowej "Felin" w Lublinie

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pana Ministra jako do organu kierującego działem administracji rządowej „budownictwo, planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo“ – z interpelacją dotyczącą korzystania z uprawnień wobec spółdzielni mieszkaniowych, przewidzianych w art. 93a ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze.

I. Uwaga wstępna

Spółdzielnia mieszkaniowa jest podmiotem prawa prywatnego i nie podlega nadzorowi administracyjnemu wojewody ani organów jednostek samorządu terytorialnego. Jedynym instrumentem, jakim dysponuje wobec niej administracja rządowa, są uprawnienia ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa określone w art. 93a – Prawa spółdzielczego: prawo żądania informacji, danych i dokumentów niezbędnych do dokonania oceny zgodności z prawem i gospodarności działalności spółdzielni (§ 1) oraz – w przypadku podejrzenia naruszenia prawa – wystąpienie do właściwego związku rewizyjnego albo do Krajowej Rady Spółdzielczej z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji, przeprowadzanej na koszt spółdzielni (§ 2).

Przedmiotem niniejszej interpelacji jest praktyka wykonywania tych uprawnień przez organ administracji rządowej, a więc sposób realizowania przez państwo jego zadań wobec sektora spółdzielczości mieszkaniowej, w którym zamieszkują miliony obywateli. Opisany niżej stan faktyczny stanowi ilustrację problemu o charakterze systemowym: pytanie brzmi, czy w sytuacji trwałej niezdolności organów spółdzielni do działania państwo dysponuje realnym instrumentem reakcji i czy z niego korzysta?

II. Stan faktyczny

Z relacji portalu Jawny Lublin z 31 lipca 2026 r. wynika, że w Spółdzielni Mieszkaniowej „Felin“ w Lublinie od kilku miesięcy utrzymuje się stan, w którym organa spółdzielni nie są zdolne do prawidłowego działania. Walne zgromadzenie, obradujące w kilku częściach na przełomie maja i czerwca 2026 r., podjęło uchwałę o odwołaniu prezesa zarządu stosunkiem głosów 73 za, przy 28 głosach przeciw i 7 wstrzymujących się. Osoba pełniąca tę funkcję zaskarżyła uchwałę do sądu, wskazując, że wniosek o odwołanie nie był wcześniej objęty porządkiem obrad oraz że głosowanie przeprowadzono jedynie na trzech z czterech części walnego zgromadzenia. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd nadal kieruje spółdzielnią, mimo że jej umowa o pracę w zarządzie została zawarta na czas określony do dnia 30 czerwca 2026 r.

Rada nadzorcza, której zgodnie ze statutem przysługuje kompetencja do zawarcia kolejnej umowy z członkiem zarządu, od maja 2026 r. nie zdołała wybrać przewodniczącego ani odbyć skutecznego posiedzenia. Po rezygnacji dotychczasowego przewodniczącego posiedzenia zwołane na 25 czerwca i 13 lipca okazały się nieskuteczne, a posiedzenie wyznaczone na 20 lipca zostało odwołane na kilka godzin przed terminem i przeniesione na 31 lipca 2026 r.; przebieg i wynik tego posiedzenia nie były znane w dacie sporządzenia niniejszej interpelacji. Walne zgromadzenie uzupełniło skład rady o trzech członków, organ ten nadal jednak nie ma przewodniczącego. Powstał zatem stan, w którym spółdzielnia mieszkaniowa funkcjonuje bez sprawnego organu nadzoru wewnętrznego i przy spornym umocowaniu zarządu.

Równolegle Prokuratura Okręgowa w Lublinie prowadzi postępowanie dotyczące niedopełnienia obowiązku zabezpieczenia majątku spółdzielni przez zaniechanie złożenia do przedsiębiorstwa energetyki cieplnej wniosku o objęcie dwóch budynków mechanizmem wsparcia odbiorców ciepła. Wskutek tego zaniechania spółdzielnia, a w konsekwencji jej członkowie, utraciła prawo do częściowego zwolnienia z opłat, ponosząc stratę w wysokości 459,5 tys. zł. Postępowanie to zostało wszczęte na skutek zawiadomienia złożonego ze strony spółdzielni, a wśród przesłuchanych świadków znalazły się osoby wchodzące uprzednio w skład jej kierownictwa.

Odrębne postępowanie dotyczy autentyczności dokumentów potwierdzających staż pracy osoby wyłonionej w konkursie na stanowisko prezesa zarządu. W postępowaniu tym przedstawiono tej osobie zarzut podrobienia – w celu użycia za autentyczne – dokumentów w postaci referencji zawodowych potwierdzających zatrudnienie w dwóch podmiotach. Podejrzana nie przyznała się do zarzucanego jej czynu i skorzystała z przysługującego jej prawa do odmowy złożenia wyjaśnień; zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej korzysta ona z domniemania niewinności do czasu stwierdzenia winy prawomocnym wyrokiem sądu. Okoliczność tę przywołuję wyłącznie dlatego, że dotyczy ona dokumentów, na podstawie których dokonano oceny kwalifikacji kandydata w postępowaniu konkursowym prowadzonym przez organ spółdzielni – a więc czynności należącej do sfery objętej oceną zgodności z prawem i gospodarności w rozumieniu art. 93a § 1 – Prawa spółdzielczego.

Zastrzegam wyraźnie, że nie przesądzam winy żadnej osoby, nie odnoszę się do przebiegu ani do przewidywanego wyniku toczących się postępowań karnych i postępowania sądowego, nie wskazuję danych osobowych osób, których one dotyczą, i nie oczekuję od Pana Ministra jakiejkolwiek oceny tych postępowań. Przedmiotem interpelacji jest wyłącznie pytanie, czy opisany stan – niezależnie od ich wyniku – uzasadnia skorzystanie przez Pana Ministra z ustawowych uprawnień wobec spółdzielni mieszkaniowej oraz czy te uprawnienia są w praktyce wykorzystywane.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Ile wystąpień, skarg i sygnałów dotyczących działalności spółdzielni mieszkaniowych wpłynęło do ministra w latach: 2024, 2025 i 2026? W ilu z tych spraw minister skorzystał z uprawnienia do żądania informacji, danych i dokumentów na podstawie art. 93a § 1 – Prawa spółdzielczego?

2. W ilu przypadkach w latach 2024–2026 minister wystąpił do związku rewizyjnego albo do Krajowej Rady Spółdzielczej z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji w trybie art. 93a § 2 – Prawa spółdzielczego? Ilu spółdzielni dotyczyły te wnioski oraz jakie były najczęstsze ustalenia wynikające z protokołów przekazanych ministrowi stosownie do art. 93a § 6 tej ustawy?

3. Jakimi kryteriami kieruje się minister przy ocenie, czy zachodzi podejrzenie naruszenia prawa przez spółdzielnię mieszkaniową w rozumieniu art. 93a § 2 – Prawa spółdzielczego? Czy te kryteria zostały ujęte w dokumencie wewnętrznym resortu, a jeżeli tak – wnoszę o jego udostępnienie.

4. Czy minister kiedykolwiek skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 93a § 7 – Prawa spółdzielczego, to jest wykonał wobec spółdzielni mieszkaniowej uprawnienia Krajowej Rady Spółdzielczej lub związku rewizyjnego wobec ich niewykonywania przez te podmioty? Jeżeli tak – w ilu przypadkach i w jakich okolicznościach?

5. Czy resort dysponuje danymi o wykonywaniu przez spółdzielnie mieszkaniowe obowiązku poddania się badaniu lustracyjnemu przynajmniej raz na trzy lata (art. 91 § 1 – Prawa spółdzielczego)? Ile spółdzielni mieszkaniowych nie poddało się temu badaniu w ustawowym terminie i w ilu przypadkach związek rewizyjny albo Krajowa Rada Spółdzielcza przeprowadziły lustrację z własnej inicjatywy?

6. Czy do ministra wpłynęły sygnały dotyczące sytuacji w Spółdzielni Mieszkaniowej „Felin“ w Lublinie? Jeżeli tak – kiedy i jakie czynności zostały w związku z nimi podjęte?

7. Czy minister wystąpi do Spółdzielni Mieszkaniowej „Felin“ w Lublinie z żądaniem informacji, danych i dokumentów w trybie art. 93a § 1 – Prawa spółdzielczego – w szczególności w zakresie: okoliczności utraty przez spółdzielnię prawa do wsparcia z tytułu ograniczenia opłat za ciepło oraz wysokości powstałej z tego tytułu straty; trybu wyłonienia i sposobu weryfikacji kwalifikacji osoby powołanej do zarządu; podstawy dalszego pełnienia funkcji członka zarządu po dniu 30 czerwca 2026 r.; a także przyczyn niemożności ukonstytuowania się rady nadzorczej?

8. Czy w ocenie Pana Ministra okoliczności opisane w części II niniejszej interpelacji wyczerpują przesłankę podejrzenia naruszenia prawa, uzasadniającą wystąpienie z wnioskiem o przeprowadzenie lustracji na podstawie art. 93a § 2 – Prawa spółdzielczego? Jeżeli w ocenie Pana Ministra przesłanka ta nie jest spełniona – wnoszę o wskazanie, jakich dalszych ustaleń wymagałoby jej stwierdzenie.

9. Kiedy Spółdzielnia Mieszkaniowa „Felin“ w Lublinie poddała się ostatniemu badaniu lustracyjnemu, który podmiot je przeprowadził i jakie sformułowano wnioski polustracyjne? Czy spółdzielnia jest zrzeszona w związku rewizyjnym, a jeżeli tak – w którym?

10. Czy resort dostrzega lukę polegającą na braku trybu przywrócenia zdolności działania organom spółdzielni mieszkaniowej w razie ich trwałego paraliżu? Czy są prowadzone prace legislacyjne zmierzające do rozwiązania tego problemu, na przykład przez wprowadzenie możliwości ustanowienia zarządcy przymusowego lub kuratora na wniosek członków spółdzielni albo ministra?

Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na piśmie w terminie określonym w art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Z wyrazami szacunku

Michał Moskal Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej