Interpelacja w sprawie skutków wdrożenia dyrektywy o pracy platformowej oraz reformy Państwowej Inspekcji Pracy

Szanowna Pani Minister,

trwają prace związane z wdrożeniem do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2831 w sprawie poprawy warunków pracy za pośrednictwem platform cyfrowych, a niemalże równolegle przeprocedowane zostały rozwiązania wzmacniające kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy.

Oba te procesy mogą mieć istotne znaczenie nie tylko dla kierowców i kurierów wykonujących pracę za pośrednictwem aplikacji, lecz również dla freelancerów, informatyków, grafików, tłumaczy, twórców treści oraz innych osób wykonujących pracę przy wykorzystaniu platform cyfrowych.

Szczególne wątpliwości budzi ryzyko nadmiernie szerokiego wdrożenia przepisów unijnych oraz objęcia mechanizmami właściwymi dla stosunku pracy także osób, które faktycznie wykonują działalność w sposób niezależny, realizują zlecenia dla wielu kontrahentów lub traktują freelancing jedynie jako dodatkowe źródło dochodu.

Skala potencjalnych konsekwencji gospodarczych nie jest marginalna. Według analizy Towarzystwa Ekonomistów Polskich liczba osób wykonujących w Polsce pracę za pośrednictwem platform może wynosić ok. 719 tys., co odpowiada ok. 210 tys. ekwiwalentów pełnego etatu. W modelowanym scenariuszu restrykcyjnej implementacji przepisów autorzy przewidują m.in. zmniejszenie zatrudnienia, wzrost kosztów pracy oraz ograniczenie możliwości podejmowania pracy dorywczej.

Autorzy analizy szacują, że w długim okresie zatrudnienie w gospodarce mogłoby być niższe o ok. 0,65%, a PKB o ok. 0,36%. Jednocześnie wskazują, że część krótkookresowych korzyści budżetowych wynikających z wyższych składek mogłaby zostać ograniczona przez niższe wpływy z innych podatków będące konsekwencją spowolnienia gospodarczego.

Niepokojące są również publiczne wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazujące, że jednym z możliwych następstw zmian może być utrata zatrudnienia przez część osób wykonujących obecnie pracę w elastycznych formach i konieczność poszukiwania przez nie nowego zatrudnienia.

Należy więc ustalić, czy rząd przed przyjęciem odpowiednich regulacji dokonał pełnej analizy skutków nie tylko dla ochrony praw pracowniczych, ale również dla zatrudnienia, przedsiębiorczości, rynku usług cyfrowych oraz finansów publicznych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

W mojej ocenie wdrożenie regulacji mających chronić osoby faktycznie pozostające w stosunku pracy nie może prowadzić do automatycznego pozbawiania setek tysięcy osób możliwości legalnego wykonywania pracy w wybranej przez nie elastycznej formule.

Ochrona przed fikcyjnym samozatrudnieniem nie może oznaczać likwidacji rzeczywistego samozatrudnienia, freelancingu i pracy dodatkowej.

Proszę o szczegółową odpowiedź na każde z powyższych pytań.

Z wyrazami szacunku Ryszard Wilk Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej