Interpelacja w sprawie postulowanych zmian w zakresie ochrony gruntów przeznaczonych na rodzinne ogrody działkowe

Szanowny Panie Ministrze,

Okręgowy Zarząd Polskiego Związku Działkowców w Poznaniu, reprezentujący działkowców zrzeszonych w rodzinnych ogrodach działkowych na terenie działania okręgu poznańskiego, w swoim stanowisku z dnia 24 sierpnia 2026 roku wyraża głębokie zaniepokojenie sytuacją prawną dotyczącą gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe oraz pojawiającym się zagrożeniem obciążania ogrodów przez niektóre samorządy gminne opłatami za użytkowanie wieczyste komercyjną stawką 3% wartości gruntu. Dzisiaj jeszcze zjawisko ma charakter incydentalny i dotyczy 1% ogrodów działkowych już obciążonych komercyjnymi stawkami, ale niebezpieczeństwo jest daleko większe, bo może dotyczyć 65% ogrodów działkowych w Polsce. Luka prawna w przepisach i niedostrzeganie roli i funkcji rodzinnych ogrodów działkowych daje możliwość urzędom stosowania stawek, które mogą w krótkiej perspektywie doprowadzić do porzucania przez osoby o niższych dochodach i w efekcie do samolikwidacji ogrodu działkowego.

Rodzinne ogrody działkowe są trwałym i niezwykle ważnym elementem przestrzeni polskich miast i gmin. Pełnią nie tylko funkcję rekreacyjną i wypoczynkową, ale również społeczną, ekologiczną i klimatyczną. Stanowią miejsca integracji mieszkańców, aktywności rodzinnej i międzypokoleniowej, a jednocześnie są istotnym elementem systemu terenów zieleni wpływającym na retencję wód opadowych, ochronę bioróżnorodności, poprawę jakości powietrza i ograniczanie skutków zmian klimatu.

W ocenie okręgowego zarządu PZD obecna sytuacja prawna dotyczącą gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe oraz pojawiające się zagrożenia obciążania ogrodów przez niektóre samorządy gminne opłatami za użytkowanie wieczyste komercyjną stawką 3% wartości mogą w szczególności powodować:

1) ryzyko wzrostu kosztów korzystania z gruntów zajmowanych przez ROD, w tym stosowania stawek o charakterze komercyjnym, nieadekwatnych do społecznego i niezarobkowego charakteru ogrodów;

2) przerzucenie zwiększonych kosztów na działkowców poprzez konieczność podnoszenia opłat ogrodowych;

3) ograniczenie dostępności działek dla osób o niższych dochodach, dla których wzrost kosztów utrzymania działki może oznaczać konieczność rezygnacji z prawa do działki;

4) ryzyko stopniowej degradacji ekonomicznej ogrodów, wynikającej z rosnących kosztów ich funkcjonowania, przy ograniczonych możliwościach finansowych działkowców;

5) zagrożenie samolikwidacją ogrodów, jeżeli wysokość obciążeń finansowych stanie się nieproporcjonalna do możliwości stowarzyszenia ogrodowego i działkowców;

6) brak wystarczającej stabilności prawnej gruntów ROD, pomimo wieloletniego funkcjonowania ogrodów oraz poniesienia przez działkowców i PZD znacznych nakładów na ich zagospodarowanie i infrastrukturę;

7) nieuwzględnianie w regulacjach prawnych szczególnego charakteru ROD, które nie są przedsięwzięciami komercyjnymi, lecz pełnią istotną funkcję społeczną, rekreacyjną, ekologiczną i klimatyczną;

8) utrudnianie tworzenia nowych oraz odtwarzania likwidowanych ROD, w szczególności poprzez brak odpowiednich mechanizmów umożliwiających preferencyjne pozyskiwanie gruntów publicznych.

Okręgowy Zarząd Polskiego Związku Działkowców w Poznaniu pozytywnie ocenia działania Polskiego Związku Działkowców zmierzające do wypracowania rozwiązań legislacyjnych, które z jednej strony zapewnią ochronę istniejących ROD, a z drugiej stworzą realne możliwości pozyskiwania terenów pod nowe oraz odtwarzane ogrody. Przygotowany przez PZD projekt zmian przewiduje m.in. określenie preferencyjnej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów przeznaczonych na cele zakładania, prowadzenia lub odtworzenia ROD na poziomie 0,1% ceny nieruchomości.

W ocenie Okręgowego Zarządu PZD w Poznaniu rozwiązania te są uzasadnione społecznym i niekomercyjnym charakterem rodzinnych ogrodów działkowych.

Mając na uwadze znaczenie rodzinnych ogrodów działkowych dla mieszkańców, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski