Interpelacja w sprawie skuteczności trybów wzruszania ostatecznych decyzji podatkowych

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego docierają sygnały dotyczące praktyki organów podatkowych w zakresie wznowienia postępowania oraz stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji podatkowych. Są to szczególnie istotne instytucje, ponieważ mają służyć ochronie podatników przed skutkami decyzji wydanych z naruszeniem prawa lub na podstawie niepełnego materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej możliwe jest wznowienie postępowania w przypadku ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Z kolei art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

W praktyce pojawiają się jednak sytuacje, w których organy podatkowe bardzo wąsko interpretują te przepisy, powołując się przede wszystkim na zasadę trwałości decyzji ostatecznych. W konsekwencji podatnik może mieć ograniczoną możliwość doprowadzenia do ponownego zbadania sprawy nawet w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji ujawnione zostaną istotne dowody lub gdy istnieją poważne wątpliwości co do zgodności decyzji z obowiązującymi przepisami.

Szczególne wątpliwości budzi sytuacja, w której organ podatkowy odmawia wzruszenia decyzji, argumentując, że podatnik powinien był przedstawić wszystkie argumenty i dowody już w toku zwykłego postępowania podatkowego. Należy jednak zauważyć, że postępowanie podatkowe prowadzone jest przez organ administracji, który ma obowiązek wyjaśnić stan faktyczny sprawy i zgromadzić materiał dowodowy niezbędny do jej prawidłowego rozstrzygnięcia.

Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacjach, gdy podatnik nie brał aktywnego udziału w postępowaniu, np. z powodu nieodebrania korespondencji, pobytu za granicą, choroby czy zastosowania przepisów dotyczących fikcji doręczenia. W takich przypadkach może dojść do wydania ostatecznej decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, mimo że rzeczywisty stan faktyczny mógłby prowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.

W mojej ocenie konieczne jest zapewnienie równowagi pomiędzy zasadą trwałości decyzji ostatecznych a zasadą praworządności i ochroną praw majątkowych podatników. Ostateczność decyzji nie powinna bowiem oznaczać, że państwo nie ma możliwości naprawienia własnego błędu, jeżeli po wydaniu decyzji ujawnione zostaną istotne okoliczności lub dowody mające wpływ na jej prawidłowość.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Z poważaniem

Robert Dowhan Poseł na Sejm RP