Interpelacja w sprawie funkcjonowania rozwiązania umożliwiającego 17-letnim absolwentom branżowych szkół I stopnia realizację obowiązku nauki poprzez praktykę absolwencką

Szanowna Pani Minister,

zwracam się w sprawie sytuacji 17-letnich absolwentów branżowych szkół I stopnia, którzy po ukończeniu szkoły posiadają kwalifikacje zawodowe, lecz przed ukończeniem 18. roku życia napotykają istotne bariery w wejściu na rynek pracy.

Problem ten był już przedmiotem interpelacji poselskich. W interpelacji nr 8853 z 26 marca 2025 r. poseł Marek Krząkała zwracał uwagę na sytuację absolwentów branżowych szkół I stopnia kończących edukację w wieku 17 lat.

W odpowiedzi Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało, że problem został dostrzeżony i że przygotowano rozwiązanie polegające na umożliwieniu takim osobom realizowania obowiązku nauki poprzez praktykę absolwencką. Rozwiązanie to zostało następnie wprowadzone ustawą z dnia 20 marca 2025r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, które obowiązuje od 1 czerwca 2025r.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami uczeń, który ukończył szkołę ponadpodstawową przed ukończeniem 18. roku życia, może spełniać obowiązek nauki poprzez praktykę absolwencką. Umowa z niepełnoletnim praktykantem może być zawarta do dnia ukończenia przez niego 18. roku życia. Jednocześnie pracodawcy, który przyjmuje takiego absolwenta na praktykę, przysługuje dofinansowanie kosztów praktyki w wysokości 250 zł za każdy pełny miesiąc, pod warunkiem realizowania co najmniej 120 godzin praktyki w miesiącu. Rozwiązanie to miało w praktyce wypełnić lukę pomiędzy ukończeniem szkoły branżowej I stopnia a osiągnięciem przez absolwenta pełnoletności. W założeniu miało ono umożliwić młodej osobie zdobywanie doświadczenia zawodowego, kontynuowanie aktywności w wyuczonym zawodzie oraz jednoczesne spełnianie obowiązku nauki.

Powstaje jednak pytanie, czy rozwiązanie to rzeczywiście funkcjonuje w praktyce i czy jest wystarczające?

Samo stworzenie możliwości odbywania praktyki absolwenckiej nie musi bowiem oznaczać, że 17-letni absolwent rzeczywiście znajdzie pracodawcę gotowego zawrzeć z nim taką umowę. Szczególne znaczenie ma tutaj wysokość dofinansowania. Kwota 250 zł miesięcznie może okazać się niewystarczającą zachętą dla części pracodawców do przyjmowania osób niepełnoletnich, zwłaszcza w sytuacji, gdy pracodawca musi uwzględniać dodatkowe obowiązki związane z zatrudnianiem osób młodocianych i organizacją pracy osoby niepełnoletniej.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Problem wymaga szczególnej uwagi, ponieważ państwo umożliwia młodym ludziom uzyskanie konkretnych kwalifikacji zawodowych jeszcze przed ukończeniem 18. roku życia. Nie powinno następnie dochodzić do sytuacji, w której osoba posiadająca zawód i gotowa do podjęcia pracy przez kilka miesięcy pozostaje bez skutecznego mechanizmu wejścia na rynek pracy.

Wprowadzenie praktyki absolwenckiej jako sposobu realizacji obowiązku nauki było krokiem w kierunku rozwiązania tego problemu. Jednak samo uchwalenie przepisów nie przesądza o ich skuteczności, dlatego konieczne jest sprawdzenie, czy mechanizm rzeczywiście działa, ilu młodych ludzi z niego korzysta, ilu pracodawców jest zainteresowanych przyjmowaniem takich absolwentów oraz czy wysokość przewidzianego dofinansowania jest wystarczająca.

W szczególności zasadne wydaje się rozważenie stworzenia dla 17-letnich absolwentów branżowych szkół I stopnia możliwości korzystania z pośrednictwa pracy i doradztwa zawodowego powiatowych urzędów pracy. Młody człowiek, który ukończył szkołę zawodową, posiada kwalifikacje i chce pracować w wyuczonym zawodzie, powinien mieć realną możliwość uzyskania pomocy państwa w znalezieniu pracodawcy. Proszę o przedstawienie szczegółowych danych oraz stanowiska ministerstwa w powyższej sprawie.

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP Stanisław Lamczyk