Interpelacja w sprawie ryzyka ograniczenia możliwości realizacji inwestycji w gminach, które nie uchwaliły planów ogólnych

Panie Ministrze,

reforma planowania przestrzennego wprowadziła obowiązek zastąpienia dotychczasowych studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego planami ogólnymi gmin. Od 1 września 2026 r. w gminie, w której plan ogólny nie wszedł w życie, co do zasady nie można uchwalić nowego lub zmienić obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani wydać nowej decyzji o warunkach zabudowy, z zachowaniem przewidzianych ustawą wyjątków i możliwości kontynuowania postępowań wszczętych przed tą datą. Według danych przytoczonych na dzień 28 sierpnia 2026 r. plany ogólne przyjęło 825 spośród 2479 gmin, przy czym 780 planów weszło już w życie, natomiast ponad 638 gmin nie ogłosiło jeszcze projektów planów, a 118 nie rozpoczęło prac. Około jednej trzeciej powierzchni kraju jest objęte miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, co oznacza, że w części gmin brak planu ogólnego może istotnie ograniczyć możliwość rozpoczynania nowych inwestycji wymagających decyzji o warunkach zabudowy.

Termin obowiązywania dotychczasowych studiów został w 2026 r. przesunięty do 31 sierpnia, co miało zapewnić samorządom dodatkowy czas na zakończenie procedur planistycznych. Rząd w ramach ostatniej rewizji KPO zaproponował również obniżenie wymaganego odsetka gmin z przyjętym planem ogólnym z 40% do 30%, wskazując na konieczność dostosowania wskaźnika do rzeczywistego tempa realizacji reformy. Jednocześnie 31 sierpnia 2026 r. upłynął termin składania przez gminy wniosków o wsparcie kosztów wdrażania reformy w ramach inwestycji A1.3.1 KPO.

Największe ryzyko dotyczy gmin, w których nie obowiązuje ani plan ogólny, ani miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ponieważ nowe inwestycje zależne od decyzji o warunkach zabudowy mogą zostać wstrzymane do czasu wejścia w życie planu ogólnego. Dodatkowym problemem może być kumulacja postępowań o wydanie decyzji WZ złożonych przed 1 września 2026 r. oraz równoczesne zaangażowanie tych samych kadr samorządowych w kończenie procedur planistycznych, co może wydłużać zarówno postępowania administracyjne, jak i proces sporządzania planów.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Ile gmin według stanu na 1 września 2026 r. posiadało obowiązujący plan ogólny, ile znajdowało się na poszczególnych etapach procedury jego sporządzania, a ile nie rozpoczęło jeszcze procedury? Proszę również o wskazanie tych danych w podziale na województwa.

2. W ilu gminach brak obowiązującego planu ogólnego zbiega się z brakiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla całości lub znacznej części obszaru gminy oraz jaka część powierzchni kraju może być obecnie objęta faktyczną luką planistyczną?

3. Jakie działania podejmuje ministerstwo w odniesieniu do gmin, które nie uchwaliły planów ogólnych do 31 sierpnia 2026 r., i jaki jest przewidywany termin wejścia w życie planów w gminach najbardziej opóźnionych?

4. Czy ministerstwo analizuje wpływ obecnej sytuacji na liczbę rozpoczynanych inwestycji mieszkaniowych i gospodarczych oraz na czas rozpatrywania wniosków o decyzje o warunkach zabudowy złożonych przed 1 września 2026 r.? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dostępnych wyników tej analizy.

5. Ile gmin nie zdążyło skorzystać do 31 sierpnia 2026 r. ze wsparcia w ramach inwestycji A1.3.1 KPO z powodu nieukończenia procedury planistycznej i czy przewidziano dla nich alternatywne źródło finansowania kosztów sporządzenia planów ogólnych ze środków krajowych?

6. Czy ministerstwo rozważa zaproponowanie zmian ustawowych ograniczających skutki luki planistycznej w gminach, które nie zdążyły zakończyć procedury przed 1 września 2026 r., a jeżeli tak, jaki jest zakres i harmonogram takich prac?

Z poważaniem