Interpelacja nr 19622
Interpelacja w sprawie wypływu publicznych środków przeznaczonych na polską naukę przez masowe publikacje w czasopismach wydawnictwa MDPI w kontekście kryzysu finansowego sektora szkolnictwa wyższego
Adresat: minister nauki i szkolnictwa wyższego
Data wpływu: 2026-09-04
W skrócie
Poseł Bartłomiej Pejo krytykuje brak systemowych działań Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu zatrzymania wypływu setek milionów złotych z budżetu państwa do zagranicznego wydawnictwa MDPI, podczas gdy polskie uczelnie i instytuty badawcze borykają się z kryzysem finansowym. Domaga się transparentnego monitorowania publikacji w czasopismach MDPI oraz efektywnego wykorzystania środków na krajową naukę.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907 z późn. zm.) w związku z art. 191 Regulaminu Sejmu RP, składam interpelację do ministra nauki i szkolnictwa wyższego w sprawie braku systemowych rozwiązań ograniczających transfer setek milionów złotych z budżetu państwa do kontrowersyjnego komercyjnego wydawnictwa MDPI (Multidisciplinary Digital Publishing Institute), przy jednoczesnym drastycznym niedofinansowaniu krajowych uczelni i instytutów badawczych.
Polskie uczelnie wyższe oraz publiczne jednostki badawcze od wielu lat ponoszą potężne i stale rosnące koszty związane z opłatami za publikację tekstów (tzw. Article Processing Charges – APC) w czasopismach wydawanych przez konsorcjum MDPI. Problem specyfiki działalności tego podmiotu, masowości procesów wydawniczych oraz wątpliwości metodologicznych z tym związanych jest od dawna doskonale znany środowisku akademickiemu i był wielokrotnie szczegółowo opisywany w krajowych periodykach zajmujących się polityką naukową, w tym m.in. na łamach „Forum Akademickiego“. Zagadnienie to podnosiłem już osobiście w interpelacji poselskiej nr 5246, skierowanej do pana ministra w 2024 roku. Niestety, permanentny brak propozycji systemowych rozwiązań ze strony Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego doprowadził do sytuacji, w której setki milionów złotych publicznych pieniędzy, zamiast zasilać krajowy system badań, bezpowrotnie wypływają z Polski do zagranicznego, komercyjnego wydawnictwa.
Zjawisko to budzi szczególny niepokój i sprzeciw w obliczu pogłębiającego się strukturalnego kryzysu w polskiej nauce, którego eskalację obserwujemy pod rządami obecnej koalicji. Świadczą o tym m.in. masowe protesty naukowców i doktorantów z maja 2025 roku w ramach ogólnopolskiej akcji „3% dla nauki, 100% dla Polski“, a także skandale wokół transparentności powoływania ciał eksperckich, czego symbolem stały się ubiegłoroczne kontrowersje wokół wyboru Zespołu Identyfikującego Członków Rady Narodowego Centrum Nauki (NCN). Sytuacja finansowa sektora jest katastrofalna – dochodzi do bezprecedensowych sytuacji, w których władze niektórych uczelni są zmuszone wysyłać pracowników na przymusową pracę zdalną, a zajęcia dydaktyczne w okresie zimowym prowadzić w trybie online wyłącznie z powodu braku środków na pokrycie podstawowych rachunków za ogrzewanie budynków akademickich.
W obliczu tak drastycznej zapaści finansowej polskiej nauki bezwzględnym priorytetem rządu powinno być maksymalnie efektywne, transparentne i racjonalne wydatkowanie każdej złotówki z i tak skrajnie skromnego budżetu państwa. Tymczasem nakłady publiczne na szkolnictwo wyższe i naukę w stosunku do PKB osiągają pod rządami obecnego kierownictwa resortu historyczne minima, niebezpiecznie zbliżając się do granicy zaledwie 1% PKB – wartości nienotowanej w Polsce od wielu lat. Fakt, że w warunkach tak drastycznego zaciskania pasa polscy podatnicy nadal finansują masowy transfer milionów euro i dolarów na konta zagranicznego giganta wydawniczego budzi głębokie oburzenie środowiska naukowego i wymaga natychmiastowej interwencji kontrolnej.
Mając na uwadze powyższe, wnoszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania:
Z wyrazami szacunku
Bartłomiej Pejo Poseł na Sejm RP
Inne interpelacje: Bartłomiej Pejo
- Interpelacja w sprawie sprzeciwu sadowników z gm. Wieniawa wobec przyjętego wariantu przebiegu drogi ekspresowej S12 na odcinku Przysucha-Wieniawa
16.11.2026 · nr 21101 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie procesu ucywilniania stanowisk, sytuacji pracowników oraz funkcjonariuszy Policji
02.11.2026 · nr 20829 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie systemowego wsparcia procesu digitalizacji, reemisji i upowszechniania zasobów audiowizualnych o wysokiej wartości społeczno-śledczej w…
25.10.2026 · nr 20669 · minister kultury i dziedzictwa narodowego
- Interpelacja w sprawie pilnego wdrożenia obligatoryjnego uwierzytelniania wieloskładnikowego (2FA/MFA) na państwowych platformach cyfrowych przetwarzających…
25.10.2026 · nr 20668 · minister cyfryzacji
- Interpelacja w sprawie problemu tzw. podwójnej rejestracji pacjentów wskutek braku kompatybilności systemów centralnych z lokalnymi oraz marnotrawstwa środków…
25.10.2026 · nr 20663 · minister zdrowia
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji