Interpelacja w sprawie przekazania na rzecz Skarbu Państwa gruntów przed Bramą Śmierci w Brzezince

Szanowna Pani Minister,

jako poseł ziemi oświęcimskiej zwracam się do Pani Minister w sprawie przekazania Skarbowi Państwa terenów położonych przed tzw. Bramą Śmierci w Brzezince, w bezpośrednim sąsiedztwie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Jak wynika z publicznie dostępnych informacji, w sierpniu 2026 r. zawarta została umowa, na mocy której gmina Oświęcim przekazała Skarbowi Państwa w formie darowizny nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 3 hektarów. Następnie tereny te zostały oddane w użytkowanie Państwowemu Muzeum Auschwitz-Birkenau. Działki były wcześniej stopniowo wykupywane przez gminę Oświęcim, w dużej części ze środków pochodzących z Oświęcimskiego Strategicznego Programu Rządowego.

Z wypowiedzi dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau wynika, że na przekazanym terenie ma powstać nowa strefa wejścia na historyczny teren Miejsca Pamięci wraz z systemem kontroli bezpieczeństwa. Docelowo rozwiązanie to ma przypominać funkcjonującą już strefę wejściową przy byłym obozie Auschwitz I. Jednocześnie wskazano, że w przyszłości cała przestrzeń przedpola Birkenau ma stać się terenem Muzeum.

Z punktu widzenia mieszkańców Brzezinki jest to informacja o fundamentalnym znaczeniu. Teren, który przez lata był częścią lokalnej przestrzeni, może w najbliższych latach zostać objęty nowymi funkcjami, ograniczeniami i zasadami dostępu. W naturalny sposób rodzi to pytania o przyszłość komunikacji, ruchu pieszych i samochodów, możliwość korzystania z poszczególnych terenów oraz funkcjonowanie mieszkańców w bezpośrednim sąsiedztwie Miejsca Pamięci.

Takie ogromne działania nie mogą odbywać bez dialogu z mieszkańcami Brzezinki, która od dziesięcioleci ponosi również społeczne i komunikacyjne konsekwencje funkcjonowania jednego z najważniejszych miejsc pamięci na świecie.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie są dokładne plany Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dotyczące zagospodarowania ponad 3 hektarów terenów przekazanych Skarbowi Państwa przed Bramą Śmierci w Brzezince? Proszę o przedstawienie planowanych funkcji tego terenu.

2. Czy na przekazanym terenie planowane jest utworzenie nowego centrum obsługi odwiedzających, obejmującego m.in. kontrolę bezpieczeństwa, obsługę ruchu turystycznego, zaplecze dla odwiedzających, parkingi, punkty gastronomiczne, handlowe lub inne obiekty infrastruktury turystycznej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie założeń tego projektu.

3. Czy planowana ewentualna strefa wejściowa ma funkcjonować na zasadach analogicznych do strefy obsługi odwiedzających przy Auschwitz I?

4. Czy realizacja planowanych inwestycji będzie wiązała się z ograniczeniem dostępu mieszkańców Brzezinki do obecnie wykorzystywanych dróg, ciągów pieszych, terenów zielonych lub innych przestrzeni znajdujących się w rejonie Bramy Śmierci i terenu Birkenau? Jeżeli tak, proszę wskazać, jakich ograniczeń należy się spodziewać.

5. Czy planowane jest wprowadzenie nowych zasad organizacji ruchu, kontroli pojazdów, zamknięcia lub ograniczenia ruchu na drogach prowadzących w kierunku Brzezinki lub w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej?

6. Czy przed podjęciem decyzji o przekazaniu terenów oraz przygotowaniem koncepcji ich zagospodarowania przeprowadzono konsultacje z mieszkańcami Brzezinki? Jeśli tak, kiedy się odbyły, kto w nich uczestniczył i jakie były ich wyniki?

7. Czy w sprawie planowanego zagospodarowania terenów prowadzono konsultacje lub formalne uzgodnienia z wójtem gminy Oświęcim i Radą Gminy Oświęcim? Jeżeli tak, proszę o wskazanie zakresu tych konsultacji i przedstawienie najważniejszych ustaleń. Jeśli nie, to dlaczego odstąpiono o konsultacji?

8. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego posiada analizę wpływu planowanej inwestycji na życie mieszkańców Brzezinki, w szczególności w zakresie komunikacji, bezpieczeństwa, hałasu, ruchu turystycznego i dostępu do nieruchomości? Jeżeli tak, proszę o jej udostępnienie.

9. Czy przekazanie kolejnych terenów na rzecz Skarbu Państwa i Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau będzie oznaczało w przyszłości dalsze przejmowanie lub wykupywanie prywatnych nieruchomości należących do mieszkańców Brzezinki? Jeżeli tak, jaki obszar może zostać objęty tym procesem?

10. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeprowadzeni otwarte konsultacji społeczne z mieszkańcami Brzezinki przed podjęciem ostatecznych decyzji dotyczących zagospodarowania przedpola Birkenau? Jeżeli tak, kiedy można się ich spodziewać?

11. Jaki jest szacunkowy koszt planowanej inwestycji na przekazanym terenie i z jakich środków zostanie ona sfinansowana?

12. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przygotowało harmonogram realizacji inwestycji? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie najważniejszych etapów oraz przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia prac.

Sprawa ta wymaga szczególnej przejrzystości. Mieszkańcy Brzezinki nie mogą dowiadywać się o fundamentalnych zmianach dotyczących ich najbliższego otoczenia dopiero po podjęciu decyzji przez instytucje publiczne.

Ochrona Miejsca Pamięci i bezpieczeństwo odwiedzających powinny być bezdyskusyjnym priorytetem. Mieszkańcy Brzezinki mają jednak prawo wiedzieć, co powstanie w bezpośrednim sąsiedztwie ich domów, jak zmieni się organizacja ruchu i czy w przyszłości będą mogli swobodnie korzystać z przestrzeni, która od lat jest częścią ich lokalnego życia.

Dlatego zwracam się do Pani Minister o przedstawienie mieszkańcom ziemi oświęcimskiej jasnej i kompleksowej informacji o przyszłości terenów przed Bramą Śmierci w Brzezince.

Z poważaniem

Rafał Bochenek