Interpelacja w sprawie finansowania programów wsparcia osób z niepełnosprawnościami w 2027 r. oraz zasad kwalifikowania do programu "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością"

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby z niepełnosprawnościami, ich rodziny oraz przedstawiciele środowisk działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami, którzy wyrażają poważne obawy związane z finansowaniem programów wsparcia w 2027 roku.

Niepokój ten nasilił się w związku z ogłoszeniem naboru do programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2027 oraz pojawiającymi się informacjami dotyczącymi planowanego zmniejszenia nakładów Funduszu Solidarnościowego na programy resortowe.

Dla wielu osób korzystających obecnie z asystencji osobistej, opieki wytchnieniowej czy innych form wsparcia nie są to świadczenia dodatkowe, lecz pomoc warunkująca możliwość samodzielnego funkcjonowania, pozostania we własnym środowisku, podjęcia aktywności zawodowej i społecznej, a niejednokrotnie także odciążająca członków rodzin sprawujących opiekę.

Osoby zgłaszające się do mojego biura pytają przede wszystkim, czy rok 2027 nie stanie się okresem ograniczenia dostępności usług przed wejściem w życie systemowego rozwiązania dotyczącego asystencji osobistej. Szczególne obawy budzi fakt, że zgodnie z obecnym kształtem projektu ustawy świadczenie usług asystencji osobistej w nowym systemie miałoby rozpocząć się dopiero w 2028 roku.

Wątpliwości osób z niepełnosprawnościami dotyczą również zasad kwalifikowania do programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2027. Zwracają one uwagę, że konstrukcja karty oceny indywidualnej może w określonych przypadkach prowadzić do sytuacji, w której większą liczbę punktów uzyska osoba obecnie pozbawiona pomocy innych osób, mimo że fakt jej funkcjonowania bez takiego wsparcia może świadczyć również o wypracowaniu przez nią wysokiego poziomu samodzielności.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. W jakim stopniu przewidziane w budżecie Funduszu Solidarnościowego na 2027 rok zmniejszenie nakładów na programy resortowe wpłynie na finansowanie programów:

„Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla organizacji pozarządowych,

„Opieka wytchnieniowa” dla organizacji pozarządowych,

„Opieka wytchnieniowa” dla jednostek samorządu terytorialnego

oraz „Centra opiekuńczo-mieszkalne”?

Proszę o wskazanie planowanych kwot finansowania każdego z tych programów oraz różnicy w stosunku do roku 2026.

2. Jakie konsekwencje dla osób z niepełnosprawnościami oraz podmiotów realizujących powyższe programy będzie miało ewentualne zmniejszenie ich finansowania? Czy ministerstwo przewiduje ograniczenie liczby zakwalifikowanych podmiotów lub uczestników, zmniejszenie liczby godzin świadczonych usług czy obniżenie wysokości środków przypadających na poszczególnych realizatorów?

3. Jakie jest uzasadnienie zmniejszenia środków przeznaczanych na programy dotyczące asystencji osobistej w 2027 roku, skoro według obecnego projektu ustawy o asystencji osobistej rozpoczęcie świadczenia usług w ramach systemu ustawowego przewidywane jest dopiero od 2028 roku? W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić ciągłość i co najmniej dotychczasowy poziom wsparcia osób z niepełnosprawnościami w okresie przejściowym?

4. Jakie było uzasadnienie przyjęcia w części V karty oceny indywidualnej, stanowiącej załącznik nr 2 do programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2027, rozwiązania przyznającego najwyższą liczbę punktów osobie, której aktualnie „nikt” nie udziela faktycznej pomocy? Czy ministerstwo analizowało sytuację osób, które mimo znacznych trudności funkcjonalnych pozostają bez pomocy rodziny lub innych osób i z konieczności wypracowały sposoby samodzielnego wykonywania podstawowych czynności, oraz ryzyko, że przyjęty sposób punktacji nie będzie w pełni odzwierciedlał rzeczywistego poziomu potrzeby wsparcia?

Zwracam się również o przedstawienie informacji, czy ministerstwo przewiduje dokonanie analizy skutków zastosowania nowych zasad kwalifikacji po rozpoczęciu realizacji programu w 2027 roku, w szczególności pod kątem ich wpływu na dostępność usług dla osób o największych potrzebach wsparcia.

Z wyrazami szacunku

Maja Nowak

Posłanka na Sejm RP