Interpelacja w sprawie zapewnienia zrównoważonego regionalnie rozwoju polskiego sektora kosmicznego w związku z lokalizacją nowego ośrodka ESA w Warszawie

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 13 lipca 2026 r. dyrektor generalny Europejskiej Agencji Kosmicznej ogłosił utworzenie w Warszawie nowego ośrodka ESA do spraw bezpieczeństwa cywilnego i odporności. Jego działalność ma obejmować m.in. wykorzystanie technologii kosmicznych na potrzeby zarządzania kryzysowego, ochrony ludności i infrastruktury krytycznej oraz rozwój technologii o podwójnym zastosowaniu.

Utworzenie w Polsce nowego ośrodka ESA stanowi istotny sukces i może przyczynić się do rozwoju krajowego sektora kosmicznego, napływu inwestycji, tworzenia wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy oraz wzmocnienia współpracy polskich przedsiębiorstw i instytucji naukowych z Europejską Agencją Kosmiczną.

Jednocześnie wybór Warszawy spośród siedmiu rozpatrywanych lokalizacji powinien prowadzić do postawienia pytania o sposób podziału korzyści wynikających z tej inwestycji pomiędzy poszczególne regiony kraju. W przypadku braku odpowiednich mechanizmów koordynacji nowy ośrodek może dodatkowo wzmacniać koncentrację inwestycji, kapitału oraz wysoko wykwalifikowanych pracowników w stolicy.

Polski sektor kosmiczny ma charakter wieloośrodkowy. W Krakowie działa pierwszy w Polsce Wydział Technologii Kosmicznych Akademii Górniczo-Hutniczej oraz rozwijają się przedsiębiorstwa sektora kosmicznego, w tym Liftero SA i krakowskie biuro Creotech Instruments SA. We Wrocławiu swoją siedzibę ma Scanway SA, prowadząca działalność w obszarze instrumentów optycznych i systemów obserwacyjnych. W Gdańsku znajduje się siedziba Polskiej Agencji Kosmicznej, natomiast Rzeszów i całe Podkarpacie dysponują rozwiniętym zapleczem przemysłu lotniczego i kosmicznego. Swoje kompetencje rozwijają również Poznań, Łódź oraz Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, gdzie planowane jest utworzenie Centrum Technologii Kosmicznych na terenie likwidowanej kopalni „Wujek”.

Ministerstwo Finansów zapowiedziało także budowę krajowej sieci infrastruktury przemysłu kosmicznego oraz utworzenie funduszu kosmicznego o wartości 500 mln zł. Dla powodzenia tych przedsięwzięć zasadnicze znaczenie będzie miało zapewnienie, aby dostęp do finansowania, projektów badawczo-rozwojowych, zamówień i współpracy z ESA nie ograniczał się do podmiotów z Warszawy i województwa mazowieckiego.

Rozwój ośrodka ESA w Warszawie powinien stać się impulsem dla całego kraju, a nie prowadzić do osłabienia regionalnych ekosystemów technologicznych. Konieczne jest zatem przedstawienie konkretnych mechanizmów, za pomocą których przedsiębiorstwa, uczelnie, instytuty badawcze i samorządy spoza stolicy będą mogły uczestniczyć w przedsięwzięciach związanych z działalnością nowego ośrodka.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: