Interpelacja w sprawie systemowej reformy lecznictwa odwykowego i utworzenia ośrodków koordynacyjno-interwencyjnych opieki nad osobami w kryzysie uzależnienia

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie pilnej potrzeby głębokiej, systemowej reformy opieki nad osobami w kryzysie uzależnienia od alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych. Obecny model, oparty na wyizolowanych i niekomunikujących się ze sobą instytucjach, wyczerpał swoją formułę, generując olbrzymie koszty społeczne, medyczne i samorządowe, nie przynosząc przy tym pożądanych efektów terapeutycznych.

Analizując dzisiejszy system leczenia uzależnień w Polsce, oparty na ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz strukturach nadzorowanych m.in. przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), dostrzegamy drastyczny brak ciągłości opieki (tzw. continuum of care ).

Dziś ścieżka pacjenta w ostrej fazie kryzysu (upojenia) najczęściej rozpoczyna się od interwencji Policji i przewiezienia na Szpitalny Oddział Ratunkowy (SOR) lub – jeśli gmina ją jeszcze posiada – do izby wytrzeźwień. SOR-y, których zadaniem jest ratowanie życia, stały się de facto „przechowalniami” dla osób nietrzeźwych, co dramatycznie obciąża system Państwowego Ratownictwa Medycznego. Z kolei izby wytrzeźwień pełnią funkcję czysto izolacyjno-penalną. Pacjent trzeźwieje, otrzymuje rachunek i wraca do swojego środowiska.

Jeśli pacjent wykaże własną inicjatywę leczenia, system oferuje mu oddziały detoksykacyjne (oddziały leczenia zespołów abstynencyjnych), a po odtruciu – wojewódzkie ośrodki terapii uzależnienia i współuzależnienia (WOTUW), oddziały stacjonarne lub poradnie dochodzące.

Fundamentalnym błędem tego systemu jest brak koordynatora. Pomiędzy wypisem z izby wytrzeźwień lub SOR-u, a przyjęciem na detoks, a następnie pomiędzy detoksem a podjęciem właściwej terapii, istnieje systemowa próżnia. Pacjent, który z natury swojej choroby cierpi na deficyty motywacyjne, musi samodzielnie nawigować po skomplikowanym systemie ochrony zdrowia. W efekcie większość chorych „gubi się”, przerywa leczenie i wraca do nałogu, tworząc tzw. efekt obrotowych drzwi, wielokrotnie trafiając na te same SOR-y. Uzależnienie to przewlekła choroba, która wymaga – podobnie jak onkologia czy kardiologia – opieki koordynowanej, a nie tylko doraźnych interwencji medycznych.

Wychodząc naprzeciw tym wyzwaniom, proponuję głęboką redefinicję izb wytrzeźwień i przekształcenie ich w o środki koordynacyjno-interwencyjne opieki nad osobami w kryzysie uzależnienia . Jednostki te zintegrowałyby rozproszony potencjał interwencyjny i terapeutyczny, wprowadzając w terapii uzależnień model zbliżony skutecznością do sprawdzonych rozwiązań opieki koordynowanej (takich jak np. sieć onkologiczna czy programy typu KOS-Zawał).

Nowe ośrodki pełniłyby dwie integralne funkcje:

Najważniejszą rolą koordynatora byłoby monitorowanie pacjenta . Od momentu interwencji, przez detoks, aż po zapisanie do poradni czy ośrodka zamkniętego, pacjent byłby „prowadzony za rękę”. Koordynator pilnowałby terminów, kontaktował się z chorym i zapobiegał jego zniknięciu z radaru placówek pomocowych. Zamiast epizodycznego leczenia, otrzymalibyśmy ciągły, nadzorowany proces powrotu do zdrowia i wolności od nałogu.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra/Pani Minister z następującymi pytaniami: