Interpelacja w sprawie luki w przepisach dotyczących zawieszania w obowiązkach służbowych kadry kierowniczej Państwowej Inspekcji Pracy oraz informowania organów nadzoru o zarzutach karnych

Szanowna Pani Minister,

w odpowiedzi na moją interpelację nr 16786, dotyczącą zarzutów stalkingu wobec okręgowego inspektora pracy w Lublinie, wskazała Pani Minister w piśmie o znaku BM-II.059.1.269.2026, że Państwowa Inspekcja Pracy jest instytucją niezależną od kierowanego przez Panią resortu i podlega Sejmowi, a minister nie posiada uprawnień do ingerowania w jej politykę kadrową. Przyjmuję to stanowisko i nie ponawiam pytań o rozstrzygnięcia personalne. Niniejsza interpelacja dotyczy wyłącznie stanu prawnego i ewentualnych zmian legislacyjnych, a więc materii należącej do kompetencji resortu.

W tej samej odpowiedzi potwierdziła Pani Minister, że ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy normuje fakultatywną możliwość zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, z której główny inspektor pracy może skorzystać, jeżeli wszczęto przeciwko pracownikowi postępowanie karne lub dyscyplinarne. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z wyjaśnieniami udzielonymi mi przez głównego inspektora pracy w piśmie z dnia 27 kwietnia 2026 r. (znak: GIP-GPP.080.14.2026.2), w którym wskazano, że możliwość zawieszenia w czynnościach przysługuje organowi prowadzącemu postępowanie karne, a także ze stanowiskiem rzecznika prasowego głównego inspektora pracy z 2026 r., zgodnie z którym przepis ten nie znajduje zastosowania do pracownika, który nie wykonuje czynności kontrolnych.

Rozbieżność ta ma źródło w konstrukcji samej ustawy. Art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm.) przyznaje głównemu inspektorowi pracy uprawnienie do zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych wyłącznie pracownika wykonującego czynności kontrolne. Tymczasem art. 38 ust. 3 ustawy stanowi, że główny inspektor pracy i jego zastępcy oraz okręgowi inspektorzy pracy i ich zastępcy są pracownikami nadzorującymi czynności kontrolne.

Ustawa konsekwentnie rozróżnia obie kategorie – w art. 18 ust. 6, art. 39 czy art. 50 ust. 2 posługuje się formułą „nadzorujący lub wykonujący”, natomiast w art. 61, art. 62 i art. 64 wyłącznie formułą „wykonujący”. Przy wykładni literalnej prowadzi to do wniosku, że kierownik okręgowej jednostki organizacyjnej organu nadzoru nad warunkami pracy – podobnie jak pracownik zatrudniony na stanowisku niezwiązanym z czynnościami kontrolnymi – w ogóle nie może zostać zawieszony w obowiązkach przez własnego przełożonego, nawet po postawieniu mu poważnych zarzutów karnych. Analogiczna asymetria występuje w art. 62 ust. 1 pkt 4 i 5, które przesłanki wypowiedzenia wiążą wyłącznie z pracownikiem mianowanym wykonującym czynności kontrolne.

Przepisów tych nie zmieniła ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 473) obowiązująca od 8 lipca 2026 r., mimo że była to najobszerniejsza od lat nowelizacja tej ustawy. Art. 39, art. 60, art. 61 i art. 62 pozostały poza jej zakresem.

Osobnych wątpliwości nastręcza funkcjonowanie art. 21 Kodeksu postępowania karnego. Główny inspektor pracy oświadczył publicznie i pisemnie, że o zarzutach postawionych podległemu mu okręgowemu inspektorowi pracy dowiedział się z mediów i że nie otrzymał formalnego zawiadomienia od organu prowadzącego postępowanie. Skoro przepis ten nie zadziałał wobec kierownika jednostki okręgowej organu nadzoru nad warunkami pracy, zasadne jest pytanie o jego skuteczność w ogóle.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy resort podziela przedstawioną wyżej wykładnię art. 61 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy? Czy w ocenie Pani Minister instytucja zawieszenia w obowiązkach służbowych może być zastosowana wobec okręgowego inspektora pracy, a jeżeli nie – czy resort uznaje ten stan za pożądany?

2. Czy resort dostrzega lukę wynikającą z podmiotowego zawężenia art. 61 ust. 1 oraz art. 62 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy wyłącznie do pracowników wykonujących czynności kontrolne? Czy planowane jest rozszerzenie tych instytucji na pozostałych pracowników inspekcji, w szczególności na osoby pełniące funkcje kierownicze?

3. Dlaczego kwestii tych nie objęto nowelizacją z dnia 11 marca 2026 r.? Czy zagadnienie zawieszania i odpowiedzialności kadry kierowniczej PIP było w ogóle przedmiotem prac legislacyjnych, a jeżeli tak – z jakich powodów odstąpiono od zmian?

4. Jak resort wyjaśnia rozbieżność między stanowiskiem zawartym w odpowiedzi na interpelację nr 16786 a stanowiskami głównego inspektora pracy? Czy w ocenie Pani Minister uprawnienie z art. 61 ust. 1 obejmowało w kwietniu 2026 r. osobę pełniącą funkcję okręgowego inspektora pracy?

5. Czy resort dysponuje danymi o liczbie zawiadomień kierowanych do Państwowej Inspekcji Pracy w trybie art. 21 Kodeksu postępowania karnego w latach 2023–2026? Jeżeli nie – czy zamierza je pozyskać na potrzeby ewentualnych zmian legislacyjnych?

6. Czy resort rozważa wystąpienie – samodzielnie lub we współpracy z ministrem sprawiedliwości – z inicjatywą doprecyzowania obowiązku zawiadamiania przełożonych funkcjonariuszy publicznych i pracowników instytucji państwowych, w szczególności przez określenie formy, terminu oraz organu właściwego do jego przyjęcia?

7. Czy resort rozważa ustawowe określenie przesłanek odwołania okręgowego inspektora pracy, których ustawa obecnie nie zawiera, oraz doprecyzowanie wymogu rękojmi z art. 39 pkt 5 ustawy w odniesieniu do osób pełniących funkcje kierownicze?

8. Czy w ocenie resortu obowiązujący stan prawny zapewnia dostateczną ochronę pracownikowi Państwowej Inspekcji Pracy, który zgłasza nieprawidłowości dotyczące kierownictwa własnej jednostki organizacyjnej, przy uwzględnieniu, że inspekcja jest jednocześnie jednym z organów systemu ochrony sygnalistów, a zgłoszenia z dziedzin wymienionych w art. 3 ust. 1 pkt 13 i 14 ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. poz. 928) mogą dotyczyć jej własnych struktur? Czy resort rozważa objęcie takich zgłoszeń trybem rozpatrywania poza jednostką, której dotyczą?

9. Czy resort zamierza – w ramach oceny funkcjonowania ustawy, o której mowa w art. 18 ustawy z dnia 11 marca 2026 r., przedstawianej Marszałkowi Sejmu, Radzie Dialogu Społecznego i Radzie Ochrony Pracy – uwzględnić zagadnienie standardów obsadzania i nadzorowania stanowisk kierowniczych w Państwowej Inspekcji Pracy, w tym praktykę obsadzania stanowisk okręgowych inspektorów pracy w trybie powierzenia obowiązków?

Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi w terminie przewidzianym w Regulaminie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Z wyrazami szacunku

Michał Moskal

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej