Interpelacja w sprawie zasad finansowania wieloletnich inwestycji samorządowych z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji przedstawionych 14 sierpnia 2026 r. przez Radio Poznań wynika, że w kolejnych latach do jednostek samorządu terytorialnego ma trafić około 26 mld zł na inwestycje związane z bezpieczeństwem i ochroną ludności, a przedstawiciel MSWiA zaapelował do gmin o przygotowywanie w 2026 r. dokumentacji projektowej umożliwiającej rozpoczęcie większych inwestycji od 2027 r. W dostępnych materiałach dotyczących projektu Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031 wskazuje się natomiast na łączny budżet przekraczający 105 mld zł.

Obowiązujący program na lata 2025-2026 przewiduje 16,70 mld zł w 2025 r. i 17,21 mld zł w 2026 r., a z puli pozostającej w dyspozycji wojewodów nie mniej niż 90% środków jest kierowane do powiatów i gmin. Nowelizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej umożliwia ponadto tworzenie wykazów wieloletnich inwestycji budowlanych oraz wyrażanie przez ministra lub wojewodę zgody na zaciąganie przez JST zobowiązań obciążających środki programu w kolejnych latach.

Projekt programu na lata 2027-2031 pozostaje według publicznie dostępnej dokumentacji na etapie procedowania, przy czym jego wersję 2.0 opublikowano 8 września 2026 r. MSWiA wskazywało również, że algorytm podziału środków między województwa uwzględnia m.in. liczbę ludności, poziom urbanizacji oraz modyfikator związany z programem „Tarcza Wschód”.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jaka dokładnie kwota w ramach projektowanego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031 ma zostać przeznaczona bezpośrednio dla jednostek samorządu terytorialnego oraz czy podawana publicznie kwota około 26 mld zł odnosi się wyłącznie do środków przekazywanych JST w ramach programu, czy obejmuje również inne instrumenty finansowe, w szczególności środki Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności?

2. Jaki będzie ostateczny algorytm podziału środków między województwa w latach 2027–2031, jakie wagi zostaną przypisane kryteriom liczby mieszkańców, urbanizacji i położenia na obszarze objętym programem „Tarcza Wschód” oraz jakie kwoty – według obecnych założeń – mają przypaść poszczególnym województwom?

3. Ile jednostek samorządu terytorialnego zgłosiło dotychczas projekty lub zamierzenia inwestycyjne przewidziane do realizacji od 2027 r., jaka jest ich łączna wartość oraz ile spośród tych przedsięwzięć dotyczy budowy, przebudowy lub modernizacji obiektów zbiorowej ochrony?

4. Na jakich szczegółowych kryteriach wojewodowie mają opierać kwalifikowanie inwestycji do wykazów wieloletnich, o których mowa w art. 156a ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, oraz czy zgoda na zaciąganie zobowiązań na kolejne lata będzie oznaczała zagwarantowanie pełnego finansowania inwestycji w całym okresie jej realizacji; jeżeli nie, jakie ryzyko finansowe będzie pozostawało po stronie jednostki samorządu terytorialnego?

5. Jakie działania zamierza podjąć MSWiA, aby gminy i powiaty otrzymały z odpowiednim wyprzedzeniem jednolite wytyczne, wzory dokumentów i harmonogram naborów, tak aby środki przewidziane na lata 2027-2031 mogły być wykorzystywane od początku obowiązywania nowego programu?

Z poważaniem