Interpelacja nr 20175

Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących przekroczenia granic obrony koniecznej podczas odpierania bezprawnego zamachu w domu lub na terenie własnej nieruchomości

Adresat: minister sprawiedliwości

Data wpływu: 2026-10-01

Autorzy: Jacek Osuch

Treść interpelacji

Zwracam się z interpelacją dotyczącą obowiązujących przepisów regulujących instytucję obrony koniecznej, w szczególności art. 25 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, oraz możliwości dalszego rozszerzenia ochrony prawnej osoby odpierającej bezprawny zamach związany z wtargnięciem do jej domu, mieszkania lub na należącą do niej nieruchomość.

Zgodnie z art. 25 § 1 Kodeksu karnego nie popełnia przestępstwa ten, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.

Ustawodawca przewidział ponadto szczególną regulację dotyczącą ochrony miru domowego. Art. 25 § 2a Kodeksu karnego stanowi, że nie podlega karze osoba, która przekracza granice obrony koniecznej, odpierając zamach polegający na wdarciu się do mieszkania, lokalu, domu albo na przylegający do nich ogrodzony teren lub zamach poprzedzony takim wdarciem, chyba że przekroczenie granic obrony koniecznej było rażące.

Powstaje jednak pytanie, czy obecny model prawny zapewnia osobie zaatakowanej we własnym domu lub na własnej nieruchomości wystarczająco jednoznaczną ochronę prawną.

Wtargnięcie osoby trzeciej do domu, mieszkania lub na ogrodzony teren nieruchomości może mieć charakter nagły i dynamiczny. Osoba zaatakowana może nie wiedzieć, czy napastnik jest uzbrojony, jakie są jego zamiary, czy działa sam oraz czy zamierza dokonać kradzieży, rozboju, pobicia, czy zamachu na życie lub zdrowie domowników. W takich okolicznościach dokonanie przez osobę broniącą siebie lub swoich najbliższych precyzyjnej oceny stopnia zagrożenia oraz dobranie środka obrony w sposób, który następnie nie zostanie uznany przez organy postępowania za przekroczenie granic obrony koniecznej, może być niezwykle trudne.

Z tego względu zasadne jest przeanalizowanie rozwiązania, zgodnie z którym osoba odpierająca trwający, bezpośredni i bezprawny zamach połączony z wtargnięciem napastnika do jej domu, mieszkania lub na teren należącej do niej nieruchomości korzystałaby z szerszej ochrony przed odpowiedzialnością karną. Rozważenia wymaga w szczególności możliwość zmiany art. 25 Kodeksu karnego polegającej na wyeliminowaniu albo istotnym ograniczeniu konstrukcji „przekroczenia granic obrony koniecznej” w odniesieniu do sytuacji, w której napastnik świadomie i bezprawnie wdziera się do domu, mieszkania albo na nieruchomość osoby broniącej się, a zamach nadal trwa.

Jednocześnie ewentualna zmiana przepisów mogłaby zachowywać wyraźne rozróżnienie pomiędzy działaniem podejmowanym w celu odparcia trwającego zamachu a działaniem odwetowym podejmowanym już po rzeczywistym ustaniu zagrożenia. Celem takiej regulacji byłoby zwiększenie pewności prawnej zarówno osób pokrzywdzonych, jak i organów ścigania oraz sądów przy ocenie zdarzeń mających miejsce podczas bezprawnego wtargnięcia do domu lub na teren nieruchomości.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Inne interpelacje: Jacek Osuch

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji