Interpelacja nr 20459
Interpelacja w sprawie skali rynku krótkoterminowych pożyczek konsumenckich, kosztów tzw. chwilówek oraz ryzyka nadmiernego zadłużenia konsumentów
Adresat: minister sprawiedliwości
Data wpływu: 2026-10-16
Treść interpelacji
Szanowny Panie Ministrze,
rynek pozabankowych pożyczek konsumenckich, w tym krótkoterminowych pożyczek gotówkowych określanych potocznie jako „chwilówki”, pozostaje istotnym elementem rynku finansowego w Polsce. Dla części konsumentów pożyczki te stanowią sposób na sfinansowanie nagłego wydatku lub przejściowego niedoboru środków. Jednocześnie ze względu na krótki termin spłaty, koszty finansowania oraz profil części klientów, produkty te mogą wiązać się z ryzykiem nadmiernego zadłużenia.
Skala rynku jest znacząca. Według danych Biura Informacji Kredytowej tylko w sierpniu 2026 r. instytucje pożyczkowe udzieliły 462 tys. pożyczek gotówkowych na okres do 60 dni o łącznej wartości 1,31 mld zł. Średnia wartość takiej pożyczki wyniosła 3107 zł. Od stycznia do sierpnia 2026 r. udzielono 3,735 mln krótkoterminowych pożyczek gotówkowych na łączną kwotę ponad 10,08 mld zł. Wartość finansowania była o 15,4 proc. wyższa niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.
Dane te dotyczą liczby zawartych umów, a nie liczby unikalnych konsumentów. Jest to istotne rozróżnienie, ponieważ jedna osoba może w ciągu roku zaciągnąć kilka lub kilkanaście pożyczek. Dane Związku Przedsiębiorstw Finansowych dotyczące dziewięciu zrzeszonych instytucji wskazują, że na koniec 2025 r. obsługiwały one około 1 mln klientów, przy czym niemal połowa wartości udzielonych przez te firmy pożyczek przypadała na zobowiązania o terminie do trzech miesięcy.
Rynek ten jest jednocześnie dochodowym segmentem działalności gospodarczej. Dziewięć firm uczestniczących w badaniu ZPF osiągnęło w 2025 r. łączne przychody ze sprzedaży w wysokości 1,37 mld zł. Nie są to jednak dane dla całego rynku i nie pokazują jego łącznego zysku netto. Z kolei analiza sprawozdań 82 instytucji pożyczkowych za 2024 r. wskazywała na wynik netto sektora przekraczający 1 mld zł, przy czym 60 rentownych przedsiębiorstw wypracowało łącznie ok. 1,081 mld zł zysku. Dane te wymagają jednak skonfrontowania z informacjami posiadanymi przez organy publiczne.
Obowiązujące prawo ogranicza koszty takich produktów. W przypadku kredytów konsumenckich udzielanych na okres krótszy niż 30 dni pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć 5 proc. całkowitej kwoty kredytu. Dla kredytów udzielanych na co najmniej 30 dni ustawowy limit obliczany jest według wzoru obejmującego 10 proc. kwoty kredytu oraz dodatkowo 10 proc. w stosunku rocznym, zaś w całym okresie kredytowania pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć 45 proc. kwoty kredytu.
Mimo ustawowych limitów szczególnego znaczenia nabiera rzeczywista roczna stopa oprocentowania. Przy bardzo krótkim okresie kredytowania nawet stosunkowo niewielka prowizja, po przeliczeniu jej w skali roku, może skutkować bardzo wysokim RRSO. Z punktu widzenia konsumenta zasadnicze znaczenie ma więc nie tylko oprocentowanie nominalne, ale rzeczywisty całkowity koszt zobowiązania oraz zdolność do jego spłaty w krótkim terminie.
Nie można jednocześnie pomijać zmian, jakie nastąpiły na regulowanym rynku. Dane ZPF i CRIF wskazywały, że udział wartości pożyczek przeterminowanych powyżej 90 dni zmniejszył się z około 11,5 proc. na początku 2024 r. do 8,9 proc. w listopadzie 2025 r. Firmy pożyczkowe odrzucały przy tym ponad trzy czwarte składanych wniosków. Oznacza to, że ocena skutków tego rynku wymaga oddzielenia legalnie działających, nadzorowanych podmiotów od pożyczkodawców funkcjonujących poza rynkiem regulowanym.
Problem ten jest szczególnie aktualny wobec prowadzonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości prac nad nową ustawą o kredycie konsumenckim wdrażającą dyrektywę CCD2. Nowe regulacje mają m.in. wzmocnić badanie zdolności kredytowej, ochronę przed nadmiernym zadłużeniem, zasady reklamy oraz dostęp do pomocy dla osób mających problemy ze spłatą zobowiązań. Projektowane rozwiązania przewidują również możliwość zakazywania określonych produktów kredytowych, jeżeli rażąco naruszają prawa konsumentów
Jednocześnie 9 października 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości zorganizowało spotkanie poświęcone właśnie zależności pomiędzy ochroną konsumentów a rozwojem szarej strefy pożyczkowej. Według zaprezentowanych tam danych blisko 500 tys. osób w okresie od lipca 2025 r. do czerwca 2026 r. nie otrzymało finansowania, o które wnioskowało na rynku regulowanym. Przedstawione podczas spotkania szacunki wskazywały również, że część osób po odmowie poszukuje pieniędzy poza legalnym rynkiem, a wartość szarej strefy może sięgać około 5,3 mld zł rocznie. Ministerstwo samo podkreśliło, że dane dotyczące tej części rynku mają charakter szacunkowy.
Powstaje zatem zasadnicze pytanie o właściwą równowagę. Z jednej strony państwo powinno chronić konsumentów przed produktami, których koszt lub konstrukcja mogą prowadzić do spirali zadłużenia. Z drugiej - całkowite wyeliminowanie legalnego krótkoterminowego finansowania może spowodować, że osoby znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej skierują się do niekontrolowanych pożyczkodawców, gdzie poziom ochrony konsumenta jest zdecydowanie niższy.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Ilu unikalnych konsumentów korzysta obecnie w Polsce z krótkoterminowych pożyczek pozabankowych, w szczególności pożyczek na okres do 30 i do 60 dni; jaka jest łączna liczba zawieranych rocznie umów, ich wartość, średnia i mediana kwoty oraz ilu konsumentów posiada równocześnie więcej niż jedną aktywną pożyczkę tego rodzaju?
2. Jakie są obecnie średnie i medianowe koszty tzw. chwilówek, w tym oprocentowanie nominalne, RRSO, prowizje i całkowita kwota do spłaty, oraz jaki łączny przychód i zysk netto osiągnęły instytucje pożyczkowe działające w Polsce w latach 2024–2026?
3. Jak duża grupa klientów krótkoterminowych pożyczek ma problemy z terminową spłatą zobowiązań: ilu klientów posiada zadłużenie przeterminowane odpowiednio powyżej 30, 60 i 90 dni, ilu zaciąga kolejne zobowiązania w celu spłaty wcześniejszych oraz czy resort posiada dane pozwalające oszacować skalę zjawiska określanego jako spirala zadłużenia?
4. Jak ministerstwo ocenia bilans społeczny krótkoterminowych pożyczek konsumenckich: czy w ocenie resortu są one przede wszystkim źródłem nadmiernego zadłużenia, czy też pełnią potrzebną funkcję doraźnego finansowania dla osób, które nie mają dostępu do kredytu bankowego; oraz jakie są obecnie wiarygodne szacunki dotyczące skali szarej strefy pożyczkowej?
5. Czy w ramach przygotowywanej ustawy o kredycie konsumenckim ministerstwo rozważa dalsze ograniczenie kosztów, reklamy, dostępności lub konstrukcji tzw. chwilówek, wprowadzenie zakazu niektórych ich rodzajów albo całkowitego zakazu tego rodzaju produktów? Jeżeli tak, jakie rozwiązania są analizowane i w jaki sposób resort zamierza zapobiec sytuacji, w której nadmierne ograniczenie legalnego rynku spowoduje wzrost nielegalnego pożyczania i wykluczenia finansowego?
Z poważaniem
Małgorzata Niemczyk
Inne interpelacje: Małgorzata Niemczyk
- Interpelacja w sprawie wielomiesięcznego oczekiwania na wykonanie i opis scyntygrafii oraz opóźniania operacji nowotworowych w ramach szybkiej ścieżki…
14.11.2026 · nr 21055 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie zanieczyszczenia światłem oraz możliwości wprowadzenia ustawowych ograniczeń dotyczących reklam świetlnych, oświetlenia ulicznego i…
14.11.2026 · nr 21054 · minister klimatu i środowiska
- Interpelacja w sprawie kryteriów podziału środków z funduszu zapasowego NFZ na podstawie zarządzenia nr 107/2026/DEF z dnia 5 października 2026 r.
13.11.2026 · nr 21052 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie podwyższenia i corocznej waloryzacji limitu ulgi rehabilitacyjnej z tytułu używania samochodu osobowego
13.11.2026 · nr 21051 · minister finansów i gospodarki
- Interpelacja w sprawie możliwości wdrożenia w Polsce wybranych rozwiązań francuskiego systemu ochrony zdrowia, dotyczących finansowania świadczeń medycznych…
13.11.2026 · nr 21050 · minister zdrowia
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji