Interpelacja nr 20460

Interpelacja w sprawie skutków podatkowych umorzenia subwencji, pożyczek i innych form wsparcia udzielanych przedsiębiorcom w związku z pandemią COVID-19

Adresat: minister finansów i gospodarki

Data wpływu: 2026-10-16

Autorzy: Dorota Marek

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze!

Zwracam się do Pana z interpelacją w sprawie rozbieżności w interpretacji skutków podatkowych pomocy udzielanej przedsiębiorcom w okresie pandemii COVID-19 w ramach obowiązujących wówczas programów pomocowych w relacji do celu jaki przyświecał ustawodawcy przy wprowadzaniu regulacji „pomocowych” dla przedsiębiorców.

Mianowicie, zwracam się o wyjaśnienie kwestii zaliczania wartości umorzonych subwencji, pożyczek oraz innych zobowiązań powstałych w ramach programów pomocowych w ramach „tarcz covidowych” do przychodów podatników podatku dochodowego od osób prawnych, w szczególności dla potrzeb ustalania prawa do zastosowania 9% stawki CIT.

Faktem jest, że w okresie pandemii COVID-19 przedsiębiorcom, których działalność została dotknięta ograniczeniami gospodarczymi, w ramach tak zwanych „tarcz antykryzysowych” udzielano wsparcia w różnych formach, w tym subwencji finansowych, pożyczek oraz finansowania na preferencyjnych warunkach – w związku ze zwalczaniem skutków epidemii dla gospodarki. Konstrukcja części tych instrumentów przewidywała możliwość umorzenia całości lub części zobowiązania po spełnieniu określonych warunków związanych m.in. z dalszym prowadzeniem działalności gospodarczej czy utrzymaniem zatrudnienia.

Na gruncie art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów, stanowi co do zasady przychód podatnika, co sugerowałby, że wartość umorzonych zobowiązań w zakresie zwrotu udzielonych na preferencyjnych warunkach pożyczek lub subwencji zwiększa przychód podatnika, co przy przekroczeniu 2 mln euro przychodów powoduje utratę możliwości zastosowania 9% stawki CIT i opodatkowanie dochodu stawką 19% według art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT.

Jednak, minister finansów i gospodarki dostrzegł szczególny charakter pomocy „pandemicznej”. Rozporządzeniem z dnia 16 lipca 2021 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od dochodów (przychodów) z tytułu umorzenia subwencji finansowej lub finansowania preferencyjnego udzielonych przez Polski Fundusz Rozwoju - Dz. U. z 2021 r. poz. 1316 - zarządzono zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych i osób prawnych od dochodów (przychodów) osiągniętych z tytułu umorzenia tego rodzaju wsparcia. Okres stosowania zaniechania był następnie przedłużany, ostatecznie do dochodów (przychodów) uzyskanych do dnia 31 grudnia 2024 r.

Zaniechanie poboru podatku na podstawie wyżej wymienionego rozporządzenia nie przesądziło jednak czy przychód z tytułu umorzenia zobowiązania (pożyczki, subwencji) przestaje być przychodem w rozumieniu ustawy o CIT w zakresie uprawniającym do stosowania 9% stawki podatku CIT.

W praktyce może więc dojść do sytuacji, w której przedsiębiorca z działalności gospodarczej osiągał przychody poniżej ustawowego limitu, natomiast jego przekroczenie nastąpiło wyłącznie wskutek doliczenia wartości umorzonej pożyczki lub subwencji w związku ze zwalczaniem skutków epidemii dla gospodarki w ramach rządowych programów pomocowych. W konsekwencji podatnik mógł stracić możliwość zastosowania 9% stawki CIT, a jego dochód mógł zostać opodatkowany według stawki 19%, co stanowi, iż pomoc udzielona w ramach tarcz antykryzysowych okazywała się wyłącznie iluzoryczna.

Problem ten był już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 15 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 96/23, opowiedział się za uwzględnieniem celu pomocy udzielanej przedsiębiorcom, celem zwalczania skutków pandemii i wskazał, że jej udzielenie nie powinno prowadzić do zwiększenia ciężarów podatkowych beneficjenta.

Stanowiska tego nie podzielił jednak Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2024 r., sygn. akt II FSK 1358/23, NSA uchylił wyrok WSA i uznał, że skoro art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT posługuje się pojęciem „przychodów”, a nie „przychodów ze sprzedaży”, to przy ustalaniu limitu należy uwzględnić również przychód wynikający z umorzenia subwencji udzielonej w ramach programów pomocowych.

NSA wskazał zarazem, że inne rozwiązanie wymagałoby jednoznacznej decyzji ustawodawcy wyrażonej w przepisach prawa.

Natomiast w interpretacji indywidualnej z dnia 26 sierpnia 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-1.4010.321.2026.2.KM, dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej ponownie uznał, że wartość umorzonej subwencji należy uwzględniać przy ustalaniu limitu 2 mln euro, nawet jeżeli od przychodu wynikającego z jej umorzenia zaniechano poboru podatku. W konsekwencji przekroczenie limitu wyłącznie wskutek umorzenia pomocy pozbawia podatnika prawa do zastosowania stawki 9%.

Mając na uwadze te rozbieżności, przede wszystkim wynikające z tego, że rozporządzeniem z dnia 16 lipca 2021 r. zarządzono zaniechanie poboru podatków od wartości umorzonych pożyczek lub subwencji udzielonych pomocy, a jednocześnie na gruncie ustawy o CIT ten sam przychód może być traktowany jako podstawa do zwiększenia obciążenia podatkowego beneficjenta, powstaje zatem sytuacja wymagająca oceny z punktu widzenia założeń polityki podatkowej państwa. Z jednej strony państwo zdecydowało o niepobieraniu podatku od umorzonych zobowiązań w ramach pomocy, uznając szczególny charakter tych świadczeń i potrzebę zapewnienia przedsiębiorcom realnego wsparcia. Z drugiej strony ta sama pomoc, pozostając przychodem w rozumieniu ustawy o CIT, może powodować utratę prawa do preferencyjnej stawki podatku w stosunku do pozostałych dochodów przedsiębiorcy.

W rezultacie podatkowa neutralność umorzenia jest jedynie częściowa, a pomoc w wielu przypadkach mogła okazać się iluzoryczna. Podatek nie jest wprawdzie pobierany bezpośrednio od wartości umorzonej subwencji, jednak jej otrzymanie może prowadzić do zwiększenia obciążenia podatkowego przedsiębiorcy poszkodowanego na skutek ograniczeń wprowadzonych w okresie pandemii COVID-19 – beneficjenta pomocy.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy przy wprowadzaniu zaniechania poboru podatku od umorzonych subwencji i finansowania preferencyjnego analizowano wpływ zaliczania tych kwot do limitu przychodów określonego w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, a w szczególności możliwość utraty przez beneficjentów prawa do zastosowania 9% stawki CIT?

2. Czy zamierzonym skutkiem regulacji było, aby przedsiębiorca, którego przychody z prowadzonej działalności nie przekroczyły równowartości 2 mln euro, mógł utracić prawo do 9% stawki CIT wyłącznie wskutek umorzenia zobowiązania powstałego w ramach rządowego programu pomocy związanej z pandemią COVID-19?

3. Czy założeniem ustawodawcy i ministerstwa było, aby wszelka pomoc udzielana przedsiębiorcom w ramach tarcz kryzysowych cechowała się neutralnością podatkową tej pomocy?

4. Czy Ministerstwo Finansów rozważa projekt ustawy w przedmiocie zmiany ustawy o CIT polegającej na wyłączeniu przychodów powstałych wskutek umorzenia pomocy udzielonej w ramach programów związanych z przeciwdziałaniem gospodarczym skutkom COVID-19 z limitu przychodów, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, ewentualnie wprowadzenie innego rozwiązania eliminującego opisany skutek, celem zapewnienia neutralności podatkowej udzielonej pomocy?

5. Czy w przypadku stwierdzenia, że obecne rozwiązanie prowadzi do niezamierzonych skutków podatkowych, ministerstwo rozważa rozwiązanie odnoszące się również do rozliczeń za lata ubiegłe i umożliwiające odpowiednią korektę rozliczeń podatnikom, którzy utracili prawo do stawki 9% wyłącznie w wyniku zaliczenia do limitu przychodów wartości umorzonych zobowiązań z tytułu pożyczek lub subwencji w ramach pomocy pandemicznej?

Zasadne wydaje się w szczególności wyjaśnienie, czy opisany w interpelacji skutek w postaci ryzyka braku pełnej neutralności podatkowej udzielonej poszkodowanym przedsiębiorcom pomocy, stanowi świadomie przyjęty element konstrukcji pomocy publicznej i systemu podatkowego, czy też jest niezamierzoną konsekwencją wzajemnego oddziaływania przepisów dotyczących przychodów podatkowych, zaniechania poboru podatku oraz limitu warunkującego zastosowanie obniżonej stawki CIT, tym bardziej w sytuacji obowiązywania rozporządzenia, realizującego założenie, iż pobór podatku od samego umorzenia byłby sprzeczny z funkcją tej pomocy.

Łączę wyrazy szacunku

Dorota Marek Posłanka na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Inne interpelacje: Dorota Marek

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji