Interpelacja nr 20543
Interpelacja w sprawie wykorzystywania przez PKP Intercity SA taboru sfinansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy poza relacjami objętymi umową o świadczenie usług publicznych oraz wykonywania przez Ministra Infrastruktury zadań instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji E2.1.2 "Pasażerski tabor kolejowy"
Adresat: minister infrastruktury
Data wpływu: 2026-10-20
W skrócie
Posłowie Michał Moskal zarzuca Ministerstwu Infrastruktury i CUPT nieprawidłowe wykorzystanie taboru kolejowego sfinansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy (KPO) przez PKP Intercity SA w pociągach poza umową o świadczenie usług publicznych (PSC), co może naruszać zasady pomocy publicznej. Posłowie wątpi w wystarczającą kontrolę i reakcję instytucji odpowiedzialnych, domagając się wyjaśnień dotyczących prawidłowości rozliczeń oraz ewentualnego zwrotu środków.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP kieruję interpelację w sprawie przedsięwzięcia nr KPOD.09.08-IW.02-0001/24 realizowanego przez PKP Intercity SA w ramach inwestycji E2.1.2 „Pasażerski tabor kolejowy” Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Instytucją odpowiedzialną za realizację tej inwestycji jest minister infrastruktury, a jednostką wspierającą – Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT). Umową o objęcie przedsięwzięcia wsparciem z dnia 30 października 2024 r. przyznano spółce bezzwrotne wsparcie w wysokości 2 162 032 704,80 zł na zakup 56 lokomotyw elektrycznych oraz modernizację 248 wagonów pasażerskich.
W zatwierdzonym wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem przewoźnik wskazał: „Zakłada się, iż zakupiony w ramach przedsięwzięcia tabor będzie kursował w relacjach objętych umową PSC”. Spełnienie kryterium horyzontalnego nr 8 „Pomoc publiczna oraz pomoc de minimis” oceniano m.in. na podstawie informacji o umowie o świadczenie usług publicznych zawartej 31 grudnia 2020 r. z ministrem infrastruktury, o metodologii liczenia rekompensaty oraz o prowadzeniu przez przewoźnika odrębnej ewidencji dla działalności objętej tą umową.
W kwietniu i maju 2026 r. prasa branżowa ujawniła włączanie wagonów objętych wsparciem do składów pociągów Express InterCity uruchamianych poza umową PSC, m.in. w relacjach z Warszawy do Wrocławia i Szczecina oraz z Bielska-Białej do Gdyni; CUPT wskazał w tym kontekście m.in. pociąg EIC „Chrobry”. Pod koniec czerwca 2026 r. trzy wagony objęte wsparciem kursowały w składzie międzynarodowego pociągu Adriatic Express, obsługującego relacje do Rijeki i Kopru; przewoźnik wiązał ten kurs z utrudnieniami w ruchu na sieci kolejowej w dniach 28–29 czerwca 2026 r. Z jednego z tych wagonów, nr 61 51 21-90 023-2, usunięte zostało oznakowanie informujące o dofinansowaniu ze środków KPO. CUPT potwierdził wykorzystanie taboru poza trasami określonymi w umowie o udzielenie wsparcia.
Z odpowiedzi CUPT na moje interwencje poselskie wynika ponadto, że: (1) skalę zjawiska CUPT określił na około 1% wszystkich uruchamianych pociągów w okresie od 1 października 2025 r. do 31 marca 2026 r., lecz obecnie wskazuje, że „nie dysponuje szczegółowymi danymi w tym zakresie”, a okres od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2026 r. „nie był przedmiotem oddzielnej analizy”; (2) w okresie trwałości, tj. przez 3 lata od płatności końcowej spodziewanej w listopadzie 2026 r., wagony objęte wsparciem „nie powinny jeździć po innych trasach niż wskazane we wniosku o objęcie przedsięwzięcia wsparciem”; (3) CUPT uznał stwierdzone przypadki za incydentalne i wskazał, że koniecznością uruchomienia procedury zwrotu wsparcia mogłyby skutkować tylko działania wypełniające znamiona poważnej nieprawidłowości, o której mowa w motywach (53) i (54) rozporządzenia 2021/241, tj. sytuacje nadużyć finansowych, korupcji lub konfliktu interesów; (4) w II kwartale 2026 r. CUPT wstrzymał się z kontrolą u odbiorcy wsparcia, „aby nie dublować działań kontrolnych” z kontrolą planową Ministerstwa Infrastruktury dotyczącą realizacji umów PSC, a podstawowym zakresem kontroli CUPT po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia, w I kwartale 2027 r., ma być utrzymanie wskaźnika wyrażonego liczbą sztuk taboru; (5) od 24 sierpnia 2026 r. elementem bieżącego monitoringu są comiesięczne raporty i oświadczenia przekazywane przez samego beneficjenta.
Stanowisko CUPT co do przesłanek zwrotu budzi poważne wątpliwości. Art. 14ls ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz § 17 ust. 1 umowy przewidują zwrot środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, w tym postanowień umowy, albo pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Żadna z tych przesłanek nie wymaga stwierdzenia nadużycia finansowego, korupcji ani konfliktu interesów. Art. 22 ust. 1 rozporządzenia 2021/241 zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych lub niewłaściwie wykorzystanych – bez ograniczenia tego obowiązku do nadużyć finansowych, korupcji i konfliktu interesów, które przepis wymienia przykładowo.
Motyw (53) rozporządzenia dotyczy natomiast relacji między Komisją Europejską a państwem członkowskim. Zgodnie z art. 14ls ust. 2 i 3 ustawy do zwrotu wzywa instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji albo jednostka wspierająca, a w razie bezskutecznego wezwania decyzję wydaje organ pełniący funkcję instytucji odpowiedzialnej za realizację inwestycji.
Wątpliwości budzi również powołanie się przez CUPT na kontrolę realizacji umowy PSC. W odpowiedzi z dnia 25 września 2026 r. na moją interpelację nr 19305 ministerstwo przedstawiło dane o punktualności wszystkich pociągów przewoźnika, „czyli również tych uruchamianych przez spółkę na zasadach komercyjnych”. Spółka uruchamia więc, obok pociągów objętych umową PSC, także pociągi komercyjne. Kontrola wykonania umowy PSC co do zasady nie obejmuje zatem pociągów komercyjnych, w których stwierdzono wykorzystanie taboru z KPO. Jednocześnie wykorzystywanie w działalności komercyjnej taboru sfinansowanego ze środków wsparcia, którego przyznanie wiązało się z oceną zgodności z zasadami pomocy publicznej w kontekście umowy PSC, rodzi pytania o prawidłowość podziału kosztów w odrębnej ewidencji przewoźnika oraz o ryzyko nadmiernej rekompensaty w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1370/2007.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Kontrola planowa Ministerstwa Infrastruktury w PKP Intercity SA w II kwartale 2026 r. – w jakim okresie była prowadzona, jaki był jej zakres przedmiotowy i czasowy, jakie ustalenia poczyniono i czy wydano wystąpienie pokontrolne (proszę o podanie daty i znaku)? Czy przedmiotem kontroli było wykorzystanie taboru objętego przedsięwzięciem nr KPOD.09.08-IW.02-0001/24, w tym jego użycie w pociągach uruchamianych poza umową PSC?
2. Czy ministerstwo uzgadniało z CUPT, że kontrola ta zastąpi kontrolę jednostki wspierającej u odbiorcy wsparcia, a jeżeli tak – kiedy i w jakiej formie? Czy ustalenia kontroli przekazano CUPT? Jeżeli kontrola nie obejmowała pociągów komercyjnych, czy ministerstwo potwierdza, że nie mogła ona zastąpić kontroli wykorzystania taboru objętego wsparciem?
3. Czy w odrębnej ewidencji PKP Intercity SA za lata 2025 i 2026 koszty związane z taborem objętym wsparciem z KPO (w szczególności koszty utrzymania i napraw oraz amortyzacja części niesfinansowanej wsparciem) zostały przypisane wyłącznie działalności objętej umową PSC? Czy za okresy wykorzystania tego taboru w pociągach komercyjnych obciążono działalność komercyjną odpowiednią częścią kosztów i jakie czynności weryfikacyjne przeprowadził w tym zakresie minister infrastruktury jako organizator?
4. Czy minister infrastruktury ocenił, czy wykorzystanie taboru sfinansowanego ze środków publicznych w działalności komercyjnej przewoźnika wpływa na wysokość rekompensaty z tytułu umowy PSC oraz na ryzyko nadmiernej rekompensaty w rozumieniu załącznika do rozporządzenia (WE) nr 1370/2007? Jeżeli tak, to z jakim wynikiem; jeżeli nie – czy ocena ta zostanie przeprowadzona przy rozliczeniu rekompensaty za 2026 r.?
5. Kiedy i w jakiej formie minister infrastruktury, jako instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji, został poinformowany przez CUPT o przypadkach wykorzystania taboru poza relacjami objętymi umową PSC i jakie działania podjął po otrzymaniu tej informacji? Proszę o wskazanie dat i znaków pism.
6. Czy ministerstwo podziela stanowisko CUPT, zgodnie z którym jedynie poważna nieprawidłowość – nadużycie finansowe, korupcja lub konflikt interesów – mogłaby skutkować koniecznością zwrotu wsparcia? Jeżeli tak, proszę o wskazanie przepisu, który ogranicza w ten sposób przesłanki określone w art. 14ls ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i w § 17 ust. 1 umowy. Jeżeli nie – jakie działania minister podejmie wobec jednostki wspierającej?
7. Czy minister infrastruktury upoważnił CUPT na podstawie art. 14ls ust. 4 ustawy do wydawania decyzji o zwrocie środków, a jeżeli tak – w jakim dokumencie i od kiedy? Jeżeli nie, to czy minister jako organ właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 14ls ust. 3 przeprowadził własną analizę przesłanek zwrotu w przedmiotowej sprawie, a jeżeli tak – z jakim wynikiem?
8. Czy przed płatnością końcową, planowaną według CUPT na listopad 2026 r., zostanie ustalona kwota wsparcia podlegająca zwrotowi lub pomniejszeniu, proporcjonalna do zakresu wykorzystania taboru niezgodnego z warunkami wsparcia? Jaką metodologię ministerstwo uznaje za właściwą do ustalenia zakresu wykorzystania taboru poza relacjami objętymi umową PSC (np. udział wagonokilometrów lub pociągokilometrów)? Jeżeli takiego rozliczenia się nie przewiduje – proszę o uzasadnienie.
9. Ile pociągów uruchomiono w okresie od 1 października 2025 r. do 30 września 2026 r. z udziałem pojazdów objętych przedsięwzięciem poza relacjami objętymi umową PSC – w podziale na miesiące, rodzaje pojazdów (lokomotywy, wagony poszczególnych typów) oraz kategorie i relacje pociągów? Jeżeli ministerstwo nie dysponuje tymi danymi, czy zwróci się o nie do przewoźnika oraz, w celu niezależnej weryfikacji, do PKP Polskich Linii Kolejowych SA jako zarządcy infrastruktury?
10. Czy ministerstwo podziela stanowisko CUPT, że do upływu okresu trwałości tabor objęty wsparciem nie powinien kursować poza relacjami wskazanymi we wniosku, i czy przewoźnik został o tym formalnie poinformowany – wobec publicznej deklaracji spółki, zgodnie z którą wagony typu Z1B będą kursować w przewozach krajowych „co najmniej do momentu rozliczenia projektu KPO”?
11. Jaki jest zakres zmian wprowadzonych aneksem nr 3 z dnia 30 września 2026 r. do umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem? Czy aneks zmienia termin realizacji przedsięwzięcia, harmonogram płatności, postanowienia dotyczące trwałości lub warunki wykorzystania taboru? Czy minister infrastruktury, jako instytucja odpowiedzialna za realizację inwestycji, uczestniczył w jego uzgadnianiu?
12. Czy w ramach nadzoru nad CUPT ministerstwo oceniło skuteczność systemu monitorowania wykorzystania taboru objętego wsparciem, skoro według CUPT informacje o przypadkach naruszeń pochodziły „głównie z zewnątrz”, a od 24 sierpnia 2026 r. elementem monitoringu są raporty i oświadczenia samego beneficjenta? Czy ministerstwo zleci CUPT przeprowadzenie kontroli doraźnej przed płatnością końcową, z weryfikacją danych przewoźnika na podstawie źródeł niezależnych od beneficjenta?
13. Czy tabor PKP Intercity SA, sfinansowany w ramach innych programów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej (w szczególności Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” 2014–2020 oraz programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027), jest objęty analogicznymi ograniczeniami w zakresie wykorzystania poza umową PSC? Czy ministerstwo posiada informacje o wykorzystywaniu tego taboru w pociągach komercyjnych?
Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi w terminie określonym w art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP.
Z wyrazami szacunku
Michał Moskal Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Inne interpelacje: Michał Moskal
- Interpelacja w sprawie zapaści kadrowej w obszarze ochrony lotnictwa cywilnego w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego oraz sprawowania przez ministra infrastruktury…
17.11.2026 · nr 21105 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie drastycznych cięć w finansowaniu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) i Funduszu Solidarnościowego w…
16.11.2026 · nr 21080 · minister rodziny, pracy i polityki społecznej
- Interpelacja w sprawie dalszego odtwarzania i modernizacji posterunków i komisariatów Policji, stanu kadrowego, współpracy z samorządami oraz bezpieczeństwa…
16.11.2026 · nr 21079 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie zagrożonej ciągłości państwowych i samorządowych inwestycji drogowych w związku z drastycznym deficytem i wzrostem cen lepiszcza…
16.11.2026 · nr 21078 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie terminu rozpoczęcia, zakresu i finansowania przebudowy dworca kolejowego Lublin Główny w ramach programu "Dworce Przyjazne Pasażerom"…
16.11.2026 · nr 21075 · minister infrastruktury
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji