Interpelacja nr 20640

Interpelacja w sprawie niejednolitego opodatkowania wynagrodzenia pracowników w publicznych jednostkach oświatowych

Adresat: minister finansów i gospodarki

Data wpływu: 2026-10-23

W skrócie

Posł Jarosław Rzepa zwraca uwagę na nierównomierne opodatkowanie wynagrodzeń dyrektorów publicznych jednostek oświatowych, którzy celowo kwalifikują je jako przychody z działalności gospodarczej, aby uniknąć standardowego opodatkowania pracowników publicznych. Podkreśla naruszenie zasady równości podatkowej (art. 32 Konstytucji RP) oraz brak zgodności z prawem oświatowym, które nie uznaje prowadzenia szkół za działalność gospodarczą.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

prezydent miasta Poznania, jako organ dotujący z budżetu miasta Poznania publiczne przedszkola, szkoły i placówki oświatowe, stwierdził, że dyrektorzy w publicznych przedszkolach otrzymują wynagrodzenia z tego samego źródła, którym są finanse publiczne pochodzące z budżetu miasta, a ich wynagrodzenie jest opodatkowane z naruszeniem zasady równości prawa podatkowego, która wynika przede wszystkim z art. 32 Konstytucji RP, który stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i w związku z tym podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej powinny być traktowane w taki sam sposób przez przepisy podatkowe. Oznacza to, że podatnicy znajdujący się w porównywalnej sytuacji powinni ponosić podobne ciężary podatkowe, a różnicowanie ich sytuacji musi mieć obiektywne i racjonalne uzasadnienie.

Na podstawie art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych o treści: „Ilekroć w ustawie jest mowa o: (…) 6) działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej – oznacza to działalność zarobkową:

a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych (…)

– prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4–9” ustawodawca słusznie nie uwzględnił w tym artykule działalności oświatowej, co jest zgodne z art. 170 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe o treści: „Prowadzenie szkoły lub placówki, zespołu, o którym mowa w art. 182, oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą”.

Na podstawie art. 5b ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych o treści: „Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;

2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;

3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością”,

zapis tego artykułu wprost odnosi się do prowadzenia wszelkiej działalności oświatowej.

Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych o treści: „Źródłami przychodów są:

1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta;

2) działalność wykonywana osobiście; (…)

9) inne źródła”,

zapisy tego artykułu wprost odnoszą się do wynagrodzenia wypłacanego z dotacji oświatowych osobom za pełnienie funkcji dyrektora i osobom fizycznym, które będąc organem prowadzącym szkołę czy przedszkole, prowadzą też inne działalności gospodarcze, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

O przychodach z innych źródeł w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych jest mowa w art. 20 ust 1, w którym czytamy: „Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: (…) dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12–14 i art. 17”. W związku z tym, do przychodów z tytułu wynagrodzenia za pełnienie funkcji dyrektora w szkołach i przedszkolach publicznych na podstawie wiążącego stosunku służbowego lub stosunku pracy odnosi się art. 12 ust. 1 tej ustawy o treści: „Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych”.

W związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 13 czytamy: „Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się:

1) (uchylony)

2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, przychody z tytułu udziału w badaniach i eksperymentach prowadzonych przez podmioty tworzące system szkolnictwa wyższego i nauki, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych”.

W związku z powyższym, wynagrodzenia wypłacane za pracę na stanowisku dyrektora szkoły czy przedszkola zatrudnionego na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, nie mogą być uznane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Z praktyki wynika, że osoby fizyczne, które są organem prowadzącym publiczne szkoły i przedszkola, mając także inne zarejestrowane działalności gospodarcze, celowo kwalifikują otrzymywane swoje wynagrodzenia ze środków publicznych jako przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej, aby uniknąć ich opodatkowania na zasadach ogólnych, jakimi objęte są wynagrodzenia wypłacane pracownikom zatrudnionym przez jednostki sektora finansów publicznych na takich samych stanowiskach w szkołach i przedszkolach. W efekcie dochodzi do niejednolitego opodatkowania osób wykonujących te same funkcje, których wynagrodzenia opłacane są z tych samych środków publicznych.

Urzędy skarbowe uznają takie roczne zeznania o wysokości osiągniętego dochodu od osób w oparciu o treść art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w którym czytamy, że przychodem z działalności gospodarczej są również: „dotacje, subwencje, dopłaty, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 13 i ust. 9, i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których, zgodnie z art. 22a-22o, dokonuje się odpisów amortyzacyjnych”, nie odnosząc się do art. 236 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, w którym czytamy: „Przez wydatki bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się wydatki budżetowe niebędące wydatkami majątkowymi”, czyli od których nie dokonuje się odpisów majątkowych, gdyż w myśl przytoczonego powyżej aktu prawnego prowadzenie szkoły oraz innej formy wychowania przedszkolnego nie jest działalnością gospodarczą.

Na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w art. 21 ust. 1 pkt 129 czytamy: „Wolne od podatku dochodowego są: dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 36”. W przytoczonym art. 21 ust. 36 czytamy: „Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 129, nie ma zastosowania do tej części dotacji otrzymanej na prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, która została przeznaczona, na podstawie odrębnych przepisów, na wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej tę działalność”, co odnosi się do art. 35 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, w którym czytamy: „Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, z tym że dotacja, o której mowa w art. 29a ust. 1 i 2, jest przeznaczona na realizację zadań, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 117 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:

1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:

a) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy o pracę w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce w przeliczeniu na maksymalny wymiar czasu pracy – w wysokości nieprzekraczającej:

– 250% 12-krotnego średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa w art. 30 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515) – w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,

aa) roczne wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy cywilnoprawnej w publicznym lub niepublicznym przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej publiczne lub niepubliczne przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego – w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kwot określonych w lit. a (...)”.

Stanowisko organów skarbowych odnoszące się do opisanej powyżej kwestii prowadzi do nierównego traktowania podatników:

Powyższe stanowisko organów skarbowych przyczyniło się do występowania patologicznej sytuacji wynikającej z tego, że osoba fizyczna, która pełni funkcję dyrektora w jednym przedszkolu publicznym, może być zatrudniona na stanowisku dyrektora w założonym przez siebie drugim przedszkolu publicznym, dotowanym przez tę samą jednostkę samorządu terytorialnego i pobierać w każdym z tych przedszkoli wynagrodzenie wypłacane z budżetu tego samorządu w maksymalnej kwocie przewidzianej na podstawie art. 35 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, a nawet jednocześnie z kilku innych jednostek samorządu terytorialnego znacznie oddalonych od siebie geograficznie, gdzie ta sama osoba prowadzi szkoły czy przedszkola publiczne i pełni w nich funkcję dyrektora.

W efekcie wynagrodzenia pochodzące z tych samych środków publicznych są opodatkowane w różnym stopniu, w zależności od formy deklaracji podatkowej złożonej przez osobę fizyczną.

Przedmiotowa sytuacja wskazuje na to, że wynagrodzenia dyrektorów w przedszkolach czy szkołach publicznych prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego w porównaniu do wynagrodzeń dyrektorów przedszkoli czy szkół publicznych, prowadzonych przez osoby fizyczne, które pochodzą z tych samych środków publicznych przeznaczonych na działalność oświatową w Polsce, są niesprawiedliwie opodatkowane, na co wskazują roczne zeznania o wysokości osiągniętego dochodu.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:

Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie działań legislacyjnych lub wydanie objaśnień podatkowych w celu ujednolicenia sposobu rozliczania i opodatkowania wynagrodzeń osób fizycznych finansowanych z dotacji publicznych – zarówno dla osób prowadzących inną działalność gospodarczą, jak i osób jej nieprowadzących – aby wyeliminować nierówne traktowanie podmiotów i zapewnić realizację zasad gospodarności środkami publicznymi określonych w art. 44 ustawy o finansach publicznych?

Odpowiedź na powyższe zagadnienie przyczyni się do prawidłowej interpretacji przepisów, czy w zakresie przewidzianym przez ustawodawcę zostało naruszone obowiązujące prawo, jak i zasady gospodarowania środkami publicznymi, określonymi w art. 44 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w szczególności w ust. 3 pkt. 1 lit. a i lit. b, zgodnie z którymi wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Z wyrazami szacunku

Jarosław Rzepa

Inne interpelacje: Jarosław Rzepa

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji