Interpelacja nr 20792

Interpelacja w sprawie planowanego zmniejszenia wydatków na obronność w 2027 r., zagrożeń dla modernizacji Sił Zbrojnych RP oraz rzeczywistych kosztów finansowania zakupów uzbrojenia w ramach programu SAFE

Adresat: minister obrony narodowej

Data wpływu: 2026-10-30

W skrócie

Posłowie Mariusz Błaszczak krytykuje planowane przez rząd zmniejszenie wydatków na obronność w 2027 roku (o ~3 mld zł nominalnie i spadek udziału w PKB z 4,8% do 4,51%), uważając to za sprzeczne z priorytetem bezpieczeństwa narodowego w kontekście rosyjskiej agresji i zagrożeń dla modernizacji Sił Zbrojnych RP. Zadaje pytania dotyczące uzasadnienia tej decyzji, jej wpływu na kontrakty zbrojeniowe oraz skuteczności oszczędności z VAT w ramach programu SAFE, podkreślając ryzyko opóźnień w realizacji kluczowych programów modernizacyjnych.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowny Panie Premierze,

bezpieczeństwo Rzeczypospolitej Polskiej powinno stanowić bezwzględny priorytet polityki państwa. W obliczu trwającej rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie, rozbudowy rosyjskiego potencjału militarnego oraz rosnącego zagrożenia dla wschodniej flanki NATO Polska nie może pozwolić sobie na osłabienie tempa modernizacji i rozbudowy Sił Zbrojnych RP.

Tym większe zdziwienie i niepokój budzą przedstawione przez rząd plany finansowania obronności na 2027 rok. Zgodnie z prezentowanymi założeniami łączne wydatki na obronność mają zmniejszyć się z około 201 mld zł w 2026 roku do około 198,1 mld zł w 2027 roku. Oznacza to nominalne ograniczenie nakładów o blisko 3 mld zł.

Jeszcze bardziej niepokojący jest planowany spadek udziału wydatków obronnych w PKB – z około 4,8% w 2026 roku do 4,51% w 2027 roku.

Oznacza to, że pomimo wzrostu polskiej gospodarki rząd zamierza przeznaczyć na obronność nie tylko mniejszą część PKB, lecz również mniejszą kwotę nominalną.

Jest to decyzja trudna do pogodzenia z wielokrotnymi deklaracjami prezesa Rady Ministrów o traktowaniu bezpieczeństwa państwa jako absolutnego priorytetu.

W latach 2015-2023 podejmowano decyzje o zasadniczym zwiększeniu wydatków obronnych, rozbudowie liczebnej Wojska Polskiego oraz realizacji największych programów modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP. Zawarte w tym okresie kontrakty na zakup nowoczesnego uzbrojenia, w tym czołgów Abrams i K2, armatohaubic K9, samolotów F-35, systemów obrony powietrznej Patriot i Narew oraz wyrzutni HIMARS i Homar-K, stworzyły podstawy do skokowego zwiększenia potencjału obronnego Polski.

Realizacja tych programów wymaga jednak utrzymania odpowiednio wysokiego poziomu finansowania w kolejnych latach. Tymczasem rząd, zamiast konsekwentnie zwiększać nakłady na bezpieczeństwo, przedstawia projekt zakładający ich ograniczenie.

Szczególne wątpliwości budzi uzasadnianie tej decyzji zwolnieniem z podatku VAT zakupów uzbrojenia finansowanych w ramach unijnego instrumentu SAFE.

Należy podkreślić, że zwolnienie określonych transakcji z VAT nie jest dodatkowym źródłem finansowania obronności. Jest rozwiązaniem podatkowym, które może zmniejszać koszt zakupu uzbrojenia, ale samo w sobie nie zwiększa środków przeznaczanych przez państwo na obronność.

Co więcej, środki pochodzące z programu SAFE nie stanowią bezzwrotnej pomocy finansowej Unii Europejskiej, lecz mają charakter pożyczkowy. Ich wykorzystanie oznacza powstanie zobowiązań, które będą musiały zostać spłacone wraz z kosztami finansowania. Nie można zatem uznać za wystarczające ogólnego zapewnienia, że dzięki zwolnieniu z VAT Polska będzie mogła kupić więcej uzbrojenia za mniejsze pieniądze.

Rząd powinien przedstawić szczegółowe wyliczenia potwierdzające tę tezę. Niezbędne jest również wyjaśnienie, czy ograniczenie wydatków obronnych nie doprowadzi do opóźnienia realizacji kontraktów zbrojeniowych, zmniejszenia zamówień w polskim przemyśle obronnym oraz spowolnienia procesu rozbudowy Sił Zbrojnych RP.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

1. Dlaczego kierowany przez Pana rząd planuje zmniejszenie nominalnych wydatków na obronność w 2027 roku o blisko 3 mld zł w porównaniu z rokiem 2026, mimo utrzymującego się zagrożenia militarnego ze strony Federacji Rosyjskiej?

2. Jak Premier uzasadnia planowane zmniejszenie udziału wydatków obronnych w PKB z około 4,8% do 4,51%? Czy oznacza to świadomą zmianę dotychczasowej polityki systematycznego zwiększania wysiłku obronnego państwa?

3. Kto podjął decyzję o zmniejszeniu planowanych nakładów na obronność w 2027 roku? Czy propozycja ta została zaakceptowana przez ministra obrony narodowej i czy MON zgłaszało zastrzeżenia do przedstawionych limitów finansowych?

4. Jaka jest dokładna wartość oszczędności, które rząd zamierza uzyskać w 2027 roku dzięki zwolnieniu z VAT zakupów realizowanych w ramach programu SAFE? Proszę o przedstawienie szczegółowej kalkulacji, z podziałem na poszczególne programy zakupowe?

5. Czy oszczędności wynikające ze zwolnienia z VAT będą co najmniej równe kwocie, o którą zmniejszono planowane wydatki obronne w 2027 roku? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dokumentów i wyliczeń potwierdzających takie założenie?

6. Czy rząd może zagwarantować, że zmniejszenie nakładów na obronność w 2027 roku nie spowoduje opóźnienia realizacji żadnego z kontraktów zbrojeniowych zawartych w latach 2022-2023? Jeżeli nie, proszę o wskazanie umów, których harmonogramy realizacji lub płatności mogą ulec zmianie?

7. Jakie będą wydatki na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP w latach 2026 i 2027, z podziałem na zakupy uzbrojenia od producentów krajowych i zagranicznych?

8. Czy ograniczenie wydatków obronnych w 2027 roku będzie miało wpływ na wielkość zamówień kierowanych do polskiego przemysłu obronnego, w szczególności Huty Stalowa Wola, zakładów należących do Polskiej Grupy Zbrojeniowej oraz innych krajowych przedsiębiorstw realizujących zamówienia dla Wojska Polskiego?

9. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad projektem rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa realizowanych przez organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego i przedsiębiorców, na mocy którego od 2027 roku część środków z ustawowego limitu wydatków na obronność ma zostać przeznaczona na finansowanie zadań innych resortów, w szczególności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Infrastruktury, jako rekompensata za brak ich finansowania w ramach instrumentu SAFE?

10. Proszę o wskazanie, jaka dokładnie kwota ma zostać w ten sposób przesunięta z limitu wydatków obronnych w 2027 roku oraz w każdym kolejnym roku obowiązywania tego mechanizmu, jakie konkretne zadania mają być z tych środków finansowane oraz czy kwoty te zostały już uwzględnione w przedstawianych Sejmowi RP danych dotyczących wydatków obronnych na 2027 rok?

11. Czy prawdą jest, że w 2027 roku mechanizm ten może oznaczać przeznaczenie około 3,7 mld zł z ustawowego limitu wydatków na obronność na potrzeby innych resortów, a w latach 2027-2032 łącznie około 16 mld zł? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, o ile w konsekwencji zmniejszą się środki pozostające faktycznie w dyspozycji ministra obrony narodowej i Sił Zbrojnych RP, w szczególności na modernizację techniczną, zakupy uzbrojenia, inwestycje oraz utrzymanie gotowości bojowej?

12. Jakie będą całkowite koszty finansowania pożyczek SAFE obejmujące odsetki, prowizje i pozostałe opłaty, w całym okresie ich spłaty? Jakie oprocentowanie i założenia dotyczące kursu euro przyjęto do kalkulacji?

13. Czy rząd przeprowadził analizę porównawczą kosztów finansowania zakupów uzbrojenia w ramach SAFE oraz innych dostępnych instrumentów finansowych, w tym finansowania bilateralnego? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie jej wyników?

14. Jakie kwoty zostaną przeznaczone w 2027 roku na spłatę i obsługę zobowiązań Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych? Jaka część środków funduszu zostanie przeznaczona na nowe zakupy uzbrojenia, a jaka na regulowanie wcześniej zaciągniętych zobowiązań?

15. Czy planowane ograniczenie nakładów obronnych wynika z konieczności zmniejszenia deficytu finansów publicznych? Jeżeli tak, dlaczego rząd zdecydował się na ograniczenie finansowania obronności zamiast poszukiwania oszczędności w innych obszarach wydatków państwa?

16. Jakie będą planowane nakłady na obronność w latach 2028-2030 zarówno nominalnie, jak i w relacji do PKB? Czy rząd zamierza kontynuować politykę zmniejszania udziału wydatków obronnych w PKB?

17. Czy prezes Rady Ministrów podtrzymuje deklarację, że bezpieczeństwo Polski stanowi najwyższy priorytet kierowanego przez niego rządu? Jeżeli tak, jak należy pogodzić tę deklarację z planowanym zmniejszeniem nakładów na obronność w 2027 roku?

18. Czy rząd przedstawi Sejmowi RP pełne zestawienie porównawcze wydatków obronnych w latach 2026 i 2027 uwzględniające wszystkie źródła finansowania, zmiany zasad opodatkowania zakupów uzbrojenia oraz koszty obsługi zadłużenia, tak aby możliwe było ustalenie rzeczywistego poziomu finansowania rozwoju Sił Zbrojnych RP?

Inne interpelacje: Mariusz Błaszczak

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji