Interpelacja nr 20897
Interpelacja w sprawie zasad naliczania dochodów jednostek samorządu terytorialnego na 2027 rok, niedoszacowania potrzeb finansowych gmin oraz skutków nowego systemu finansowania samorządów
Adresat: minister finansów i gospodarki
Data wpływu: 2026-11-04
Treść interpelacji
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura docierają sygnały od przedstawicieli samorządów w sprawie sposobu ustalania dochodów jednostek samorządu terytorialnego na 2027 rok, w szczególności wysokości udziałów w podatkach PIT i CIT, subwencji ogólnej oraz naliczania potrzeb finansowych poszczególnych samorządów. Wskazują na poważne rozbieżności między kwotami wynikającymi z kalkulacji Ministerstwa Finansów, a rzeczywistymi kosztami realizacji zadań publicznych. Szczególne wątpliwości budzi sposób uwzględniania wydatków oświatowych, mechanizmów wyrównawczych oraz potrzeb rozwojowych.
Przykładem tej sytuacji jest niewielka gmina Nędza. Z przedstawionych danych wynika, że:
a łączną kwotę potrzeb finansowych gminy wskazano na poziomie 19 814 008 zł.
Szczególnie niepokojące jest to, że mimo wzrostu dochodów z PIT i CIT o łącznie ponad 1,8 mln zł, spadek subwencji ogólnej o ponad 2 mln zł powoduje, że suma tych trzech pozycji dochodowych jest w 2027 roku niższa o około 260 tys. zł w stosunku do 2026 roku. Jeszcze większe wątpliwości dotyczą finansowania oświaty. Według przedstawionego przez gminę stanowiska naliczone potrzeby oświatowe pokrywają jedynie 53,85% faktycznych, koniecznych i minimalnych wydatków związanych z funkcjonowaniem szkół i przedszkoli. Samorząd wskazuje na rosnące koszty wynagrodzeń nauczycieli i pracowników obsługi, energii, mediów oraz dowozu uczniów. Nie jest to wyłącznie problem gminy Nędza. Dane ogólnopolskie pokazują, że potrzeby oświatowe wszystkich jednostek samorządu terytorialnego na 2027 rok wynoszą łącznie około 121,8 mld zł. Jednocześnie przedstawiciele samorządów od dłuższego czasu zgłaszają zastrzeżenia do przejrzystości algorytmów naliczania dochodów i potrzeb finansowych.
Dla przykładu Związek Miast Polskich w swoim stanowisku z 10 lutego 2026 roku zwrócił uwagę m.in. na brak transparentności danych, wątpliwości dotyczące determinant przyjętych do wyliczeń oraz niedoskonałości mechanizmu wyrównawczego. Związek wskazywał również na utrzymujące się problemy z systemem finansowania oświaty. Warto zauważyć, że według informacji Ministerstwa Finansów łączne dochody JST z PIT, CIT i subwencji ogólnej mają w 2027 roku przekroczyć 288,5 mld zł, co oznacza nominalny wzrost w skali kraju. Nie oznacza to jednak, że każda jednostka samorządu terytorialnego odczuje poprawę swojej sytuacji finansowej. Z wcześniejszych analiz resortu wynikało, że ponad 600 samorządów może odnotować wzrost tych dochodów niższy od poziomu inflacji.
Istotne znaczenie ma również rezerwa na uzupełnienie dochodów JST przewidziana w systemie finansowania samorządów. Zgodnie z art. 34 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego środki z tej rezerwy mogą być przeznaczane m.in. na: oświatę, drogi publiczne, pomoc społeczną oraz inne szczególnie uzasadnione zadania publiczne. Zasady jej podziału powinny zatem uwzględniać rzeczywistą sytuację finansową poszczególnych jednostek.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Z wyrazami szacunku
Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP
Inne interpelacje: Marek Krząkała
- Interpelacja w sprawie kluczowych problemów infrastrukturalnych w zachodniej części woj. śląskiego
10.11.2026 · nr 21001 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie analizy przepisów dotyczących kontroli stanu technicznego, badań technicznych oraz egzekwowania kar wobec pojazdów zarejestrowanych poza…
20.10.2026 · nr 20542 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie przepisów dotyczących funkcjonowania strzelnic
14.09.2026 · nr 19785 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej i organizacyjnej szpitali powiatowych oraz konieczności zmian w systemie finansowania świadczeń szpitalnych
08.09.2026 · nr 19688 · minister zdrowia
- Interpelacja w sprawie sytuacji osób chorujących na cukrzycę typu 1 oraz wykorzystania środków z tzw. opłaty cukrowej
27.08.2026 · nr 19487 · minister zdrowia
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji