Interpelacja nr 20909

Interpelacja w sprawie niszczenia cennych przyrodniczo gruntów pochodzenia torfowego w miejscowości Szarejki w gm. Ełk, skuteczności działań organów administracji publicznej oraz systemowych luk w procedurach wydawania decyzji o warunkach zabudowy

Adresat: minister finansów i gospodarki, minister klimatu i środowiska, minister rolnictwa i rozwoju wsi

Data wpływu: 2026-11-05

W skrócie

Posłanki zwracają uwagę na degradację cennych przyrodniczo gruntów torfowych w Szarejkach (gm. Ełk), w tym niszczenie siedlisk chronionych gatunków ptaków i naruszanie stosunków wodnych, pomimo wydanych decyzji o warunkach zabudowy i braku skutecznej interwencji organów administracji. Zadają pytania dotyczące luk w przepisach, odpowiedzialności instytucji oraz konieczności wzmocnienia ochrony przyrody zgodnie z prawem UE i krajowym.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowna Pani Minister, Panowi Ministrowie,

do mojego biura poselskiego wpłynęło pismo dotyczące postępującej degradacji gruntów pochodzenia torfowego i terenów podmokłych w miejscowości Szarejki, położonej w gminie Ełk, w powiecie ełckim. Z przedstawionych w nim informacji wynika, że na obszarze tym dochodzi do przekształcania cennych przyrodniczo terenów, ingerencji w stosunki wodne, niszczenia siedlisk oraz usuwania drzew stanowiących potencjalne miejsca gniazdowania chronionych gatunków ptaków.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Stowarzyszenie Sołectwo Szarejki obszar ten wyróżnia się szczególnymi uwarunkowaniami przyrodniczymi i przestrzennymi. Grunty organiczne i podmokłe tworzą funkcjonalną całość z otaczającym krajobrazem, a ich położenie w sąsiedztwie Obszaru Chronionego Krajobrazu Pojezierza Ełckiego może mieć istotne znaczenie dla zachowania ciągłości ekologicznej i przemieszczania się dzikich zwierząt.

W piśmie wskazano, że na przedmiotowych działkach wydano decyzje o warunkach zabudowy, a także decyzje zezwalające na usunięcie drzew. Według relacji stowarzyszenia prowadzone następnie działania doprowadziły między innymi do zniszczenia siedliska żurawia, dewastacji żerowiska żołny oraz wycinki starej, dziuplastej wierzby, w której miał gniazdować dudek. Okoliczności te wymagają weryfikacji przez właściwe organy, w szczególności pod kątem przepisów o ochronie gatunkowej, ochronie siedlisk i zakazie niszczenia gniazd oraz miejsc rozrodu chronionych zwierząt.

Stowarzyszenie miało wielokrotnie informować Urząd Gminy Ełk o postępujących przekształceniach terenu i wnioskować o podjęcie działań zapobiegających dalszej degradacji. Zgodnie z przekazanymi informacjami Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie, po otrzymaniu zgłoszenia dotyczącego żerowiska żołny, przekazała gminie informację o konieczności podjęcia działań ochronnych. W piśmie wskazano również na przeprowadzenie wizji lokalnej przez Starostwo Powiatowe w Ełku.

Z przekazanych informacji wynika ponadto, że stowarzyszenie złożyło wniosek o ustanowienie na tym obszarze użytku ekologicznego. Samo złożenie takiego wniosku nie jest równoznaczne z ustanowieniem formy ochrony przyrody, rodzi jednak potrzebę rzetelnego rozpoznania wartości przyrodniczych terenu oraz oceny, czy i w jakim zakresie istniejące przepisy pozwalają zapobiegać nieodwracalnym zmianom przed zakończeniem procedury. Wymaga to również wyjaśnienia, czy w konkretnych okolicznościach zachodziły przesłanki do podjęcia działań na podstawie przepisów o ochronie przyrody, ochronie gruntów rolnych i leśnych lub innych właściwych regulacji.

Wobec braku satysfakcjonującego, według relacji stowarzyszenia, rozstrzygnięcia na szczeblu lokalnym sprawa została skierowana również do innych instytucji, w tym wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stowarzyszenie informuje, że ARiMR uznała zgłoszenie za zasadne i wszczęła kontrolę dotyczącą przestrzegania norm warunkowości GAEC, związanych między innymi z ochroną torfowisk i terenów podmokłych. Jednocześnie, według przekazanego pisma, nie otrzymało informacji o ostatecznych ustaleniach tego postępowania.

Sprawa Szarejek wymaga rozpatrzenia nie tylko w kontekście działań poszczególnych instytucji, ale również obowiązujących rozwiązań systemowych. Szczególnie istotne jest ustalenie, czy aktualne regulacje zapewniają wystarczającą ochronę gruntów organicznych i siedlisk przyrodniczych na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a także czy organy dysponują skutecznymi narzędziami pozwalającymi na uwzględnienie rzeczywistych uwarunkowań terenowych, hydrologicznych i przyrodniczych.

Wątpliwości budzi również to, czy w okresie poprzedzającym wdrażanie planów ogólnych gmin obowiązujące procedury pozwalają na odpowiednio wczesne rozpoznanie i zabezpieczenie terenów o wysokiej wartości przyrodniczej. Ewentualne niedostatki w tym zakresie mogą prowadzić do sytuacji, w których formalne rozstrzygnięcia planistyczne nie uwzględniają w wystarczającym stopniu funkcji ekologicznych danego obszaru, a późniejsze działania inwestycyjne powodują szkody trudne lub niemożliwe do odwrócenia.

Torfowiska i inne gleby organiczne mają istotne znaczenie dla retencji wody, magazynowania węgla, różnorodności biologicznej oraz stabilności lokalnych stosunków wodnych. Ich degradacja może wywoływać skutki wykraczające poza granice pojedynczych działek. Konieczne jest zatem zapewnienie, aby stosowanie prawa krajowego pozostawało zgodne z obowiązkami wynikającymi z prawa Unii Europejskiej, w tym z dyrektywą ptasią, dyrektywą siedliskową oraz rozporządzeniem (UE) 2024/1991 w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych, w zakresie, w jakim mają one zastosowanie do danego obszaru i rodzaju działań.

W związku z powyższym zwracam się do Państwa Ministrów o przedstawienie stanowiska w zakresie obowiązujących przepisów, ich stosowania przez właściwe organy oraz ewentualnych potrzeb legislacyjnych:

Pytania do ministry klimatu i środowiska

Pytania do ministra rolnictwa i rozwoju wsi

Pytania do ministra finansów i gospodarki

Przypadek opisany w piśmie dotyczącym Szarejek wskazuje na potrzebę oceny, czy obowiązujące przepisy oraz praktyka ich stosowania zapewniają odpowiednią ochronę gruntów organicznych, torfowisk, terenów podmokłych i siedlisk chronionych gatunków. Szczególnie istotne jest wyjaśnienie, czy organy administracji prawidłowo realizują swoje kompetencje i obowiązki w sytuacji uzyskania informacji o możliwej degradacji środowiska oraz czy obecny podział zadań pomiędzy instytucjami nie powoduje powstawania luk w ochronie przyrody.

Inne interpelacje: Iwona Maria Kozłowska

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji