Interpelacja nr 21084

Interpelacja w sprawie dramatycznych problemów polskiej oświaty, przyszłości naszych dzieci, pogarszających się warunków pracy nauczycieli oraz zagrożenia dla funkcjonowania szkół, szczególnie na terenach wiejskich

Adresat: minister edukacji

Data wpływu: 2026-11-16

Treść interpelacji

Szanowna Pani Minister!

Polska szkoła to nie tylko budynki, programy nauczania i budżetowe tabelki. To przede wszystkim miliony dzieci, których przyszłość zależy od jakości edukacji, oraz nauczyciele, którym powierzamy to, co mamy najcenniejszego – nasze dzieci.

Dlatego z ogromnym niepokojem przyjąłem stanowisko nr 11/2026 Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego Województwa Lubelskiego z 6 listopada 2026 r., dotyczące trudnej sytuacji w polskiej oświacie.

To nie jest kolejny polityczny protest. To głos przedstawicieli pracowników, pracodawców i samorządów, którzy mimo różnych interesów wspólnie alarmują, że polski system edukacji wymaga pilnych, systemowych zmian.

W przyjętym stanowisku wskazano, że mimo kolejnych miesięcy deklaracji, konsultacji, projektów i konferencji Ministerstwo Edukacji Narodowej nadal nie przedstawiło wiarygodnej i kompleksowej odpowiedzi na podstawowe problemy polskiej szkoły.

Czy naprawdę dopiero zamykanie kolejnych szkół, odchodzenie doświadczonych nauczycieli z zawodu i pogłębiające się nierówności edukacyjne mają uświadomić rządzącym, jak poważny jest problem?

Za każdą decyzją o ograniczeniu finansowania oświaty, likwidacji oddziału czy zamknięciu małej szkoły stoją konkretne dzieci i ich rodziny.

Dla dziecka z niewielkiej miejscowości szkoła nie jest tylko miejscem zdobywania wiedzy. Jest również centrum życia społecznego, miejscem budowania przyjaźni, rozwijania zainteresowań i odkrywania własnych możliwości.

Zamknięcie takiej placówki może oznaczać wielogodzinne dojazdy, wcześniejsze wstawanie, zmęczenie i mniej czasu na dzieciństwo, zabawę oraz życie rodzinne. Dla lokalnej społeczności oznacza często utratę jednej z najważniejszych instytucji.

Niepokoi również sytuacja nauczycieli.

Od nauczyciela oczekujemy dzisiaj, że będzie nie tylko pedagogiem, ale także wychowawcą, psychologiem, mediatorem, organizatorem i administratorem. Ma rozwiązywać problemy wychowawcze, wspierać dzieci przeżywające kryzysy, pomagać uczniom ze specjalnymi potrzebami, współpracować z rodzicami i jednocześnie wypełniać coraz więcej obowiązków dokumentacyjnych.

Nie możemy wymagać od nauczycieli coraz więcej, nie zapewniając im odpowiednich warunków pracy, godnego wynagrodzenia, bezpieczeństwa i społecznego szacunku.

Szczególny niepokój budzi sytuacja dzieci wymagających dodatkowego wsparcia. Dziecko potrzebujące pomocy psychologa, pedagoga specjalnego czy logopedy nie może być pozostawione bez odpowiedniej opieki tylko dlatego, że szkoły nie stać na zatrudnienie specjalisty.

Każdy miesiąc oczekiwania na pomoc może oznaczać pogłębianie się trudności edukacyjnych, emocjonalnych i społecznych. Oszczędności w tym obszarze mogą przynieść znacznie większe koszty społeczne w przyszłości.

Nie wolno dopuścić do tego, aby miejsce zamieszkania, zamożność rodziców lub sytuacja finansowa samorządu decydowały o szansach edukacyjnych dziecka.

Wojewódzka Rada Dialogu Społecznego apeluje o opracowanie ponadpartyjnej Narodowej Strategii dla Edukacji, która zapewni stabilne finansowanie, racjonalną politykę kadrową, rzeczywiste wsparcie uczniów i odbudowę prestiżu zawodu nauczyciela.

Polska szkoła nie może być polem nieustannych eksperymentów, a dzieci nie mogą ponosić konsekwencji kolejnych, nieprzygotowanych reform.

Szanowna Pani Minister!

Dziecko nie może czekać kilka lat na naprawę systemu edukacji. Dzieciństwa nie da się odłożyć na później, a utraconych szans edukacyjnych nie zawsze można odzyskać.

Nauczyciel nie powinien każdego roku zastanawiać się, czy będzie miał stabilne zatrudnienie, czy wystarczy mu środków na utrzymanie rodziny i czy zamiast uczyć dzieci, będzie musiał poświęcać kolejne godziny na wypełnianie dokumentów.

Rodzice nie powinni obawiać się, że szkoła ich dziecka zostanie zamknięta, że zabraknie nauczyciela matematyki, że dziecko potrzebujące pomocy psychologicznej zostanie bez wsparcia albo że dostęp do dobrej edukacji będzie zależał od zasobności rodzinnego portfela.

Państwo, które oszczędza na edukacji, ryzykuje, że w przyszłości zapłaci za te oszczędności wielokrotnie więcej. Ale najwyższą cenę mogą zapłacić dzieci, które dzisiaj nie otrzymają odpowiedniego wykształcenia i wsparcia.

Dlatego oczekuję od Ministerstwa Edukacji Narodowej nie kolejnych zapewnień, konferencji i ogólnych deklaracji, ale konkretnych decyzji, środków finansowych, terminów i mierzalnych rezultatów.

Przyszłość polskiej szkoły to przyszłość Polski. Nie wolno jej podporządkowywać doraźnym kalkulacjom politycznym ani traktować wyłącznie jako pozycji w budżecie.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej podziela obawy wyrażone przez przedstawicieli pracowników, pracodawców i samorządów w stanowisku nr 11/2026? Jakie konkretne działania zamierza podjąć, aby powstrzymać pogłębianie się problemów polskiej oświaty? Które postulaty rady zostaną przyjęte, a które odrzucone i dlaczego?

2. Czy rząd zamierza przygotować ponadpartyjną Narodową Strategię dla Edukacji, obejmującą co najmniej kilkanaście lat, tak aby przyszłość polskich dzieci nie zależała od kolejnych zmian politycznych? Kiedy rozpoczną się prace i czy nauczyciele, rodzice, samorządowcy oraz organizacje społeczne będą mieli rzeczywisty wpływ na jej treść?

3. Jakie środki finansowe państwo przeznaczyło na edukację w latach 2024-2025 oraz jakie przewidziano na lata 2026-2027? Proszę o przedstawienie wydatków budżetu państwa i samorządów, ich realnej wartości oraz udziału w PKB. Czy ministerstwo posiada analizy wskazujące, w jakim stopniu obecne finansowanie odpowiada rzeczywistym potrzebom szkół?

4. Dlaczego samorządy muszą przeznaczać coraz większą część swoich dochodów na utrzymanie szkół, zamiast finansować inne potrzeby mieszkańców? Jaką część bieżących wydatków oświatowych samorządów pokrywają środki przekazywane z budżetu państwa? Jak te proporcje zmieniały się w latach 2024–2026, szczególnie w województwie lubelskim?

5. Ile szkół zostało zlikwidowanych lub połączonych z innymi placówkami w latach 2024–2026? Ile dzieci objęły te zmiany, o ile wydłużyły się ich dojazdy i jakie skutki edukacyjne oraz społeczne zostały zbadane? Ile kolejnych placówek jest zagrożonych likwidacją w latach 2027–2028 według informacji posiadanych przez ministerstwo?

6. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej zamierza wprowadzić specjalny mechanizm finansowania małych szkół wiejskich, uwzględniający ich znaczenie edukacyjne, społeczne i kulturotwórcze? Czy rząd dostrzega, że likwidacja szkoły na wsi może przyspieszać wyludnianie się miejscowości i osłabiać lokalną społeczność?

7. Jak ministerstwo zamierza zapewnić dzieciom mieszkającym na terenach wiejskich takie same szanse edukacyjne jak dzieciom z dużych miast? Jakie środki przeznaczono na dostęp do specjalistów, nowoczesnych pomocy dydaktycznych, zajęć dodatkowych oraz transportu szkolnego? Jakie są rzeczywiste różnice w dostępie do tych usług?

8. Czy rząd zamierza wprowadzić trwały mechanizm powiązania wynagrodzeń nauczycieli z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej? Jakie podwyżki zaplanowano na 2027 r.? W jaki sposób ministerstwo zamierza zatrzymać w szkołach doświadczonych pedagogów i zachęcić młodych, zdolnych absolwentów do podejmowania pracy nauczyciela?

9. Czy ministerstwo zbadało, ile godzin tygodniowo rzeczywiście pracuje nauczyciel, uwzględniając przygotowanie zajęć, sprawdzanie prac, dokumentację, zebrania, konsultacje i obowiązki wychowawcze? Jakie działania zostaną podjęte, aby ograniczyć przeciążenie pracą i umożliwić nauczycielom skoncentrowanie się na nauczaniu oraz wychowaniu dzieci?

10. Jakie konkretne obowiązki biurokratyczne nauczycieli i dyrektorów szkół zostaną zlikwidowane lub ograniczone? Czy ministerstwo przeprowadziło analizę, ile czasu nauczyciele poświęcają na dokumentowanie swojej pracy, zamiast bezpośrednio pomagać uczniom?

11. Ilu nauczycieli brakuje obecnie w polskich szkołach, z podziałem na specjalności i województwa? Ilu nauczycieli odeszło z zawodu w latach 2024–2026? Czy resort posiada prognozy dotyczące liczby nauczycieli w kolejnych pięciu i dziesięciu latach oraz plan przeciwdziałania niedoborom kadrowym?

12. Ile dzieci nie otrzymuje w odpowiednim czasie potrzebnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej? Ilu psychologów szkolnych, pedagogów specjalnych, logopedów i terapeutów brakuje w placówkach? Czy ministerstwo prowadzi pomiar czasu oczekiwania na pomoc i jakie działania podejmie, aby żadne dziecko potrzebujące wsparcia nie zostało pozostawione samo ze swoimi problemami?

13. Czy środki przeznaczane na edukację dzieci ze specjalnymi potrzebami są wystarczające do zapewnienia rzeczywistego, a nie jedynie formalnego wsparcia? Jakie kwoty przeznaczono na ten cel w latach 2024–2026 i jakie przewidziano na 2027 r.? Czy resort zbadał, ile dzieci nie ma dostępu do pomocy określonej w zaleceniach specjalistów?

14. Jakie działania rząd podejmuje, aby zapewnić nauczycielom ochronę przed agresją fizyczną, psychiczną, hejtem i cyberprzemocą? Ile takich przypadków odnotowano w latach 2024–2026? Czy ministerstwo zamierza zapewnić nauczycielom skuteczną pomoc prawną i psychologiczną oraz wzmocnić ich autorytet zawodowy?

15. Dlaczego polska szkoła jest poddawana kolejnym zmianom programowym i organizacyjnym bez zagwarantowania odpowiednio długiego okresu przygotowawczego? Jakie zmiany zaplanowano na lata 2027–2028 i czy ministerstwo zagwarantuje nauczycielom, uczniom oraz rodzicom stabilność podstaw programowych i przewidywalność organizacji nauczania?

16. Jakie konkretne działania Ministerstwo Edukacji Narodowej zamierza podjąć w odpowiedzi na apel Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego Województwa Lubelskiego? Czy resort przedstawi harmonogram realizacji postulatów wraz z kosztami, źródłami finansowania i osobami odpowiedzialnymi za ich wykonanie? Czy ministerstwo zobowiąże się do przedstawienia publicznego sprawozdania z realizacji tych działań?

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP

Jarosław Sachajko

Inne interpelacje: Jarosław Sachajko

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji