Interpelacja w sprawie rządowego programu "Czyste Powietrze"

Szanowna Pani Minister,

mając na uwadze poprawę jakości powietrza i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych został wprowadzony przez rząd program „Czyste Powietrze” na wymianę źródła ciepła w istniejących budynkach mieszkalnych jednorodzinnych. W programie wyróżniono 3 poziomy dofinansowania uzależnione od dochodów.

Celem programu jest, zwiększenie liczby wymian nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe oraz termomodernizacji budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz bezpośrednią pomoc w realizacji przedsięwzięć w ramach 2. i 3. części programu priorytetowego „Czyste Powietrze” przez operatorów.

Zadaniem operatorów jest prowadzenie potencjalnych beneficjentów podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania programu „Czyste Powietrze”, którzy bez dodatkowego wsparcia nie są w stanie samodzielnie udźwignąć organizacji inwestycji realizowanej w ramach programu. Z założenia pomagają w identyfikacji potencjalnych beneficjentów, przekonaniu ich o niezbędności podjęcia działań związanych z wymianą nieefektywnego źródła ciepła lub termomodernizacją budynku mieszkalnego oraz przeprowadzeniu przez cały proces począwszy od wniosku o dotację, realizację przedsięwzięcia, aż do całkowitego rozliczenia dotacji.

Na rynku branżowym pojawia się coraz więcej podmiotów “operatorów”, którzy oferują swoje wsparcie. Mieszkańcy różnych miejscowości zgłaszają wątpliwe praktyki polegające na:

proponowaniu im podziału nieruchomości na części, aby uzyskać większą liczbę dofinansowań,

sugerowaniu potrzeby domeldowania innych członków rodziny, aby otrzymać maksymalne wsparcie,

podpisywaniu umowy in blanco tylko z podaniem danych właściciela obiektu bez doprecyzowania szczegółowego zakresu wsparcia w umowie.

Praktyki te mają na celu zmaksymalizować dofinansowanie zanim jeszcze zbadane zostaną faktyczne potrzeby danego budynku oraz zakres koniecznego działania i możliwości finansowe inwestora.

Wprowadzona konieczność posiadania pełnomocnictwa notarialnego jest w tej chwili jedynym możliwym zabezpieczeniem - zwłaszcza dla osób starszych - przed nie zawsze uczciwymi firmami i praktykami.

Powyższe działania zmierzają do maksymalizowania zysków operatorów i zwiększenia szansy uzyskania wsparcia finansowego oraz dopasowania ich wyceny do jego wysokości bez względu na faktyczne potrzeby konkretnego obiektu i inwestora. Tymczasem rolą programu jest dotarcie z koniecznym dofinansowaniem do jak największej liczby gospodarstw domowych w ramach dostępnej puli środków.

Równocześnie osoby zainteresowane skorzystaniem z programu “Czyste Powietrze” zgłaszają następujące bariery:

różnica dochodów warunkująca uzyskanie dofinansowania w poszczególnych progach dla osób samotnych prowadzących jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosi zaledwie 600 zł. Tymczasem jest to ta grupa osób, która musi samodzielnie opłacać wszystkie koszty stałe. Grupa ta przy zbyt niskim poziomie określonego progu w większości przypadków zobowiązana będzie do finansowej partycypacji w inwestycji. W takich okolicznościach zmuszeni są z niej zrezygnować ze względu na brak zdolności kredytowych i możliwości opłacenia raty. W przypadku osób starszych są to głównie kobiety, których średnia długość życia jest wyższa, a średnia emerytura niższa niż w przypadku mężczyzn,

dochody uwzględniane w dofinansowaniach w br. dokumentowane są za rok 2022. Takie rozwiązanie sprawia, że obecna sytuacja wielu osób jest nieadekwatna do ich faktycznych możliwości finansowania inwestycji, bądź też braku tych możliwości,

obecnie program zapewnia pewną waloryzację dochodów (2 lata wstecz), nie zapewnia jednak waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem, które sporządzono w 2019 r. To sprawia, że siła nabywcza dofinansowania spada.

W związku z powyższym zwracam się poniższymi pytaniami:

Czy powyższe praktyki były/są obecnie przedmiotem analiz, jeśli tak, czy zostały opracowane wytyczne/zalecenia/instrukcje?

Czy prowadzony jest wykaz bądź monitoring przedsiębiorstw - operatorów, którzy działają na podstawie pełnomocnictw notarialnych inwestorów w ramach wsparcia 2. i 3. programu? Jaki procent w ogólnej liczbie obecnie uzyskanych dofinansowań stanowią gospodarstwa jednoosobowe z podziałem na lata?

Czy planowane są zmiany w programie dla jednoosobowych gospodarstw domowych mające na celu zwiększenie partycypacji tej grupy w programie "Czyste Powietrze"?

Czy planowane są zmiany dotyczące waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem?