Interpelacja w sprawie usuwania skutków katastrofy na Odrze i prowadzonych działań zapobiegających zatruciom rzeki

Szanowna Pani Minister,

w związku z katastrofą na rzece Odra mającą miejsce w bieżącym roku, której skutkiem jest kilkaset ton śniętych ryb, oraz brakiem jakichkolwiek przygotowań ze strony służb podległych i nadzorowanych przez Pani resort, brakiem koordynacji działań międzyresortowych, które mógłby zapobiegać zatruciom rzeki zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy resort oraz nadzorowane i podległe jednostki wdrożyły postępowanie polegające na równoległym monitorowaniu temperatury otoczenia w odniesieniu do stanu wód z niej wynikających i jednoczesnym dodatkowym monitorowaniu zrzutów wód przemysłowych, które niosą za sobą znaczne zasolenie? W związku z tym czy w relacji z tym zjawiskiem resort monitoruje objętości dokonywanych zrzutów wód przemysłowych zgodnie z aktualnymi pozwoleniami wodnoprawnymi?

2. Jakie długofalowe działania planuje wdrożyć resort, aby zminimalizować w przyszłości niekorzystne skutki ocieplania klimatu, które mogą mieć wpływ na sytuację np. w polskich rzekach, w szczególności w rzece Odra? Precyzując, proszę wskazać, jakie działania planuje wdrożyć resort w szczególności w odniesieniu do okresowego zmniejszania się poziomu rzek w związku z letnimi upałami, co w konsekwencji powoduje zwolniony przepływ wody. Powyższe proszę odnieść do równoległego zwiększonego zasolenia wody spowodowanego zrzutami zasolonych wód z zakładów przemysłowych?

2a. Czy przeprowadzono kontrole w zakresie przyznawanych pozwoleń wodnoprawnych? Jakie są ich rezultaty? Czy zidentyfikowano zakłady, które postępowały w tym zakresie niezgodnie z prawem? Ile ich było?

3. Czy zwiększono opłaty za odprowadzanie ścieków do rzek, a przede wszystkim zrzuty słonych wód poprzemysłowych?

4. Czy opracowano mechanizm finansowy promujący np. te zakłady górnicze, które zainwestują w instalacje odsalające wody pokopalniane (np. poprzez zmniejszenie opłat za jeden kilogram soli odprowadzanej z kopalni lub tanie długoterminowe kredyty)?

5. Czy wprowadzono zasadę, że z kolei zakłady, które nie mają systemu odsalania, musiałyby obowiązkowo mieć system retencyjno-dozujący?

6. Jakie wymierne efekty daje dialog ze stroną społeczną, oprócz tego, że jest prowadzony?

7. Czy Państwowy Monitoring Środowiska, ustawowo przypisany do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ), jest celowy i czy wyniki generowane z tego monitoringu są dostarczane na czas? Po jakim czasie od dostarczenia próbek, w określonych kierunkach diagnostycznych, dostarczane są wyniki?

8. Na ile skuteczne okazały się prace Zespołu Międzyresortowego, które skoncentrowały się na ograniczeniu przedostawania się „złotej algi" z Kanału Gliwickiego do rzeki Odry, tj. dokonania ograniczenia przepływu wody w kanale, w tym ograniczenia śluzowania?

9. Na jakiej zasadzie została określona dawka nadtlenku wodoru, który został zastosowany w rzece Kłodnicy? Czy faktycznie zastosowana dawka środka aktywnego została dobrana tak, by zminimalizować niekorzystny wpływ tego środka na środowisko wodne? Jaki w takim razie niekorzystny wpływ nadtlenku wodoru można obserwować w przypadku zastosowania nieodpowiedniej dawki tego związku? Czy takie ewentualne negatywne działania obserwowano w środowisku wodnym po zastosowaniu nadtlenku wodoru?

9a. Czy badana jest wyłącznie liczba komórek „złotej algi”, czy też równolegle toksyna, którą te glony wytwarzają?

10. Czy planowanie opracowania przez Ministerstwo Aktywów Państwowych wstępnego planu inwestycyjnego dla sektora górniczego, mającego na celu zmniejszenie zasolenia wód Odry, nie jest opóźnione? Wydawało się w 2022 r., że mają Państwo mnóstwo gotowych rozwiązań, a dostarczone przez rząd informacje opierają się głównie na cyklicznych spotkaniach i dyskusjach określonych gremiów naukowo-administracyjnych.

Z poważaniem

Rafał Romanowski