Interpelacja w sprawie budowy zbiornika retencyjnego Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie

Szanowny Panie Ministrze,

Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie podkreśla, jak ważne jest budowanie zbiorników retencyjnych, które zwiększają nasze bezpieczeństwo zarówno w okresach nasilonych opadów, jak i niedoborów wody. Założeniem realizowanych przez Wody Polskie inwestycji jest racjonalne gospodarowanie wodami. Budowane obiekty mają być wielofunkcyjne: zbiorniki będą gromadzić nadmiar wód w okresach nasilonych opadów i oddawać je do środowiska w czasie suszy, stanowić obszary Natura 2000, zmniejszać ryzyko strat rolników w plonach wywołanych suszą, wspierać rozwój gospodarczy regionu, np. poprzez rozwój turystyki, a hydroelektrownie mają zwiększać udział OZE. Wykonane modele klimatyczne wykazały, że w przyszłości na terenach Polski będą występować nasilone ekstremalne zjawiska przyrodnicze: okresy gwałtownych deszczów oraz suszy.

Od kilkudziesięciu lat planowany jest zbiornik „mokry” Wielowieś Klasztorna wzdłuż rzeki Prosny w Wielkopolsce. Budowany ma być na terenie powiatu kaliskiego, ostrowskiego i ostrzeszowskiego, na powierzchni około 2000 hektarów. Inwestycja ta wprowadzi zasadniczą poprawę w zakresie ochrony doliny Prosny i spłaszczy falę powodziową przy ujściu rzeki Prosny do Warty. Zapewni także ochronę miasta Kalisza i okolic przed skutkami powodzi. W ramach inwestycji planowana jest również budowa elektrowni wodnej.

Większość terenów pod budowę planowanego zbiornika Wielowieś Klasztorna została wykupiona wiele lat temu. Właściciele sprzedali swoje grunty na bardzo niekorzystnych warunkach finansowych. Argumentami przedstawianymi podczas negocjacji były między innymi: konieczność ochrony rejonu przed powodziami i suszami, rozwój gospodarczy regionu oraz turystyki, co było kluczowe w podjęciu decyzji o sprzedaży zarówno dla właścicieli innych terenów w okolicy, jak i osób zmuszonych do przesiedlenia. Właściciele ziem rolnych uzyskali pozwolenie na dalszą uprawę sprzedanych gruntów, jednak po kilku latach wprowadzono opłatę za dzierżawę. Dzierżawcy informują, że dotychczas wniesione opłaty za dzierżawę uprawianych pól stanowią nawet połowę kwoty sprzedaży. Dzierżawcy zostali poinformowani w październiku 2024 roku o możliwości przedłużenia dzierżawy na kolejne 3 lata.

Prace budowlane planowane są na okres 2026-2028, a odbiór zbiornika przewidziano na pierwszy kwartał 2029 roku.

W roku 2024 posłanka Barbara Oliwiecka z ramienia Trzeciej Drogi – Polska 2050 wystąpiła do Ministerstwa Infrastruktury oraz Wód Polskich o zmianę w dokumentach strategicznych, tak aby zbiornik Wielowieś Klasztorna stał się zbiornikiem okresowym (suchym). Zmiana ta przekreśliłaby większość podstawowych funkcji zbiornika oraz uniemożliwiłaby planowanie pozostałych inwestycji.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Czy zbiornik Wielowieś Klasztorna w dalszym ciągu jest priorytetową inwestycją gospodarki wodnej?

Czy zostaną przeprowadzone planowane na lata 2026-2028 prace budowlane?

Czy dzierżawcy gruntów rolnych na terenie planowanego zbiornika będą objęci ochroną przed wzrostem opłat w kolejnych latach użytkowania?

Czy rozważana jest zmiana typu zbiornika retencyjnego Wielowieś Klasztorna oraz zagospodarowania nabytych gruntów?

Jaką strategię przyjmuje resort w kwestii budowy tzw. zbiorników mokrych, które mogą być wykorzystywane nie tylko w czasie powodzi, ale także suszy?

Z poważaniem

Bartłomiej Pejo Poseł na Sejm RP