Interpelacja w sprawie raportu dotyczącego konsekwencji dobrowolnego oskładkowania osób prowadzących działalność gospodarczą

Szanowna Pani Minister,

w czerwcu 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzymał raport “Dobrowolne ubóstwo. O konsekwencjach dobrowolnego ZUS dla samozatrudnionych” przygotowany na jego zlecenie przez Polską Sieć Ekonomii. Raport został upubliczniony dopiero w styczniu 2025 roku. Kluczowe wnioski z raportu wskazują, że 99,18% jednoosobowych działalności gospodarczych płaci tylko minimalne, wymagane prawem składki ZUS, co będzie skutkowało ubóstwem emerytalnym, ponieważ osoby prowadzące działalność przez 30-35 lat (rozpoczynające po 1998 r.) nie zgromadzą środków wystarczających na minimalną emeryturę. W konsekwencji państwo będzie musiało dopłacać do ich świadczeń emerytalnych. Największym ryzykiem ubóstwa emerytalnego są objęte samozatrudnione kobiety. Raport przedstawia analizy, które przekonują, że przedsiębiorcy w Polsce nie ponoszą znacznych kosztów ubezpieczenia zdrowotnego w porównaniu do osiąganych przychodów, jednocześnie narażając się na ubóstwo emerytalne. Raport przedstawił również szereg możliwych rozwiązań, które pomogłyby w poprawie systemu emerytalnego w kontekście osób samozatrudnionych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec wniosków zawartych w raporcie?

Jakie stanowisko zajmuje ministerstwo w odniesieniu do zaleceń zawartych w raporcie dotyczącym dobrowolności składek ZUS dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą?

Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych w odpowiedzi na wnioski zawarte w raporcie? Jeśli tak, jakie konkretnie rozwiązania są rozważane?

Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian w zakresie wieku emerytalnego kobiet, mając na uwadze rekomendacje zawarte w raporcie?

Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu przeciwdziałania zidentyfikowanym w raporcie zagrożeniom dla systemu emerytalnego?

Czy ministerstwo podejmie działania w celu zapobieżenia nadużyciom związanym z tzw. fikcyjnym samozatrudnieniem oraz wprowadzi rozwiązania mające na celu poprawę kontroli nad tym zjawiskiem?

Z wyrazami szacunku

Janusz Cieszyński