Interpelacja w sprawie wydawania i sprostowania świadectw pracy w celu umożliwienia zmiany danych osobowych osób, które uzyskały orzeczenie sądu o ustaleniu płci zgodnej z ich tożsamością płciową

Szanowna Pani Minister,

w obecnie obowiązującej wersji rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie świadectwa pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 2292, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1016) brak możliwości dokonania korekty świadectwa pracy innej niż tryb sprostowania w terminie 14 dni, opisany w ust. 2. Oznacza to, że osoba, której dane osobowe się zmieniły, a podejmuje nową pracę, jest zmuszona do przedstawienia świadectwa pracy wystawionego na nieaktualne dane osobowe oraz wskazania przyczyn niezgodności danych. Ten stan prawny uderza w osoby, które uzyskały orzeczenie sądowe o ustaleniu płci innej niż poprzednie oznaczenie metrykalne.

Problem jest znany od wielu lat. Już w 2017 roku rzecznik praw obywatelskich zwracał się w tej sprawie do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, wskazując, że „konieczna jest pilna nowelizacja rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 2292, z późn. zm.). Obecne przepisy nie przewidują możliwości zmiany danych osobowych w świadectwach pracy osób, które uzyskały stosowne orzeczenie sądowe o ustaleniu płci innej niż poprzednie oznaczenie metrykalne. Brak takiego uregulowania stawia osoby transpłciowe w niekorzystnej sytuacji w trakcie prowadzenia postępowań kwalifikacyjnych przez pracodawców, gdyż osoby te najczęściej dysponują świadectwami szkolnymi i dyplomami ukończenia szkół wyższych ze zmienionymi danymi osobowymi oraz świadectwami pracy, w których zawarte są już nieaktualne dane osobowe. W konsekwencji stają przed wyborem: rezygnacji z przedstawiania dotychczasowego dorobku zawodowego lub wyjaśniania swojej sytuacji. W badaniu przeprowadzonym na zlecenie rzecznika respondenci opisywali takie przypadki dyskryminacji z tego powodu, jak całkowita odmowa zatrudnienia, zwolnienie z pracy, gorsze traktowanie przez współpracowników, mobbing, molestowanie, czy przemoc werbalna. Z powyższego wynika, że brak możliwości zmiany danych osobowych w świadectwach pracy osób po sądowym uzgodnieniu płci stawia te osoby w gorszej sytuacji niż znajdują się pozostali pracownicy i kandydaci do pracy”.

Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponował wprowadzenie regulacji analogicznej do przepisów normujących wydawanie świadectw szkolnych oraz dyplomów ukończenia studiów wyższych (zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 stycznia 2017 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. poz. 170, z późn. zm.)). W odpowiedzi na interwencję rzecznika ministerstwo przyznało, że proponowana zmiana jest zasadna i zostanie uwzględniona przy najbliższej nowelizacji rozporządzenia. Niestety, rozporządzenie nadal nie zostało poprawione, co wydatnie utrudnia życie tej grupie pracowników.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak Posłanka na Sejm RP