Interpelacja w sprawie zmiany zasad finansowania jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności gmin, na terenie których znajdują się parki narodowe, krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu i inne formy ochrony przyrody

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z uchwaloną przez Sejm ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, która wprowadza nową strukturę finansowania samorządów, pragnę zwrócić uwagę na szczególne potrzeby gmin, na terenie których znajdują się parki narodowe, krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu oraz inne formy ochrony przyrody.

Ustawa, która wejdzie w życie od 2025 roku, przewiduje, że przychody samorządów z CIT i PIT będą zależne od dochodów podatników mieszkających na terenie danej JST. Zgodnie z zapowiedziami rządu zmiana ta ma przynieść wzrost przychodów JST o ponad 25 mld zł w 2025 roku, a w kolejnej dekadzie o ponad 345 mld zł. Istotnym elementem wprowadzonej ustawy jest także kategoryzacja "potrzeb finansowych" JST, w tym tzw. potrzeb ekologicznych. Zgodnie z tymi zapisami JST znajdujące się na terenach chronionych, w tym parki narodowe i obszary Natura 2000, otrzymają dodatkowe środki finansowe.

Chociaż ta zmiana stanowi krok w stronę poprawy sytuacji finansowej samorządów, szczególnie tych mniej zamożnych, to nadal pojawiają się obawy dotyczące tego, czy środki te będą wystarczające, by wyrównać trudności, z jakimi borykają się gminy na obszarach chronionych. Samorządy te, mimo że posiadają ogromny potencjał w zakresie turystyki przyrodniczej oraz ochrony środowiska, borykają się z mniejszymi możliwościami inwestycyjnymi z powodu ograniczeń wynikających z ochrony przyrody. Co więcej, gminy te, często słabiej rozwinięte gospodarczo, wciąż muszą ponosić wysokie koszty związane z utrzymaniem terenów chronionych oraz realizowaniem działań edukacyjnych czy proekologicznych.

Jako posłanka, która mieszka w regionie, w którym znajdują się liczne obszary chronione, na terenie powiatów: tucholskiego, świeckiego, sępoleńskiego, inowrocławskiego, mogileńskiego, żnińskiego czy bydgoskiego, czuję się zobowiązana do monitorowania, czy nowa ustawa rzeczywiście odpowiada na potrzeby naszych gmin. Obecność tych form ochrony przyrody w tych regionach wiąże się z unikalnymi wyzwaniami, które wymagają szczególnego wsparcia finansowego i rozważenia specyficznych potrzeb tych samorządów.

Z tego względu pragnę zapytać Pana Ministra o kilka kwestii związanych z nową ustawą i jej wpływem na gminy na obszarach chronionych:

Jakie dokładnie środki finansowe będą przyznawane gminom, w których znajdują się parki narodowe, krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu oraz obszary Natura 2000, w ramach tzw. potrzeb ekologicznych?

Czy wysokość wsparcia finansowego będzie wystarczająca, by zrównoważyć straty dochodów wynikające z ograniczeń w zagospodarowaniu terenów objętych ochroną przyrody?

W jaki sposób Ministerstwo Finansów zamierza monitorować efektywność wykorzystania tych dodatkowych środków, zwłaszcza w kontekście wspierania rozwoju turystyki i "zielonych miejsc pracy" w gminach objętych ochroną przyrody?

Czy przewidziano dodatkowe formy wsparcia finansowego lub fundusze celowe dla gmin, które muszą zmierzyć się z unikalnymi wyzwaniami związanymi z zarządzaniem obszarami chronionymi, a także z potrzebą rozwoju infrastruktury i poprawy jakości życia mieszkańców?

Z poważaniem