Interpelacja nr 8661
Interpelacja w sprawie restytucji zabytkowych dzwonów kościelnych zrabowanych przez Niemcy
Adresat: minister kultury i dziedzictwa narodowego
Data wpływu: 2025-03-16
W skrócie
Poseł Michał Woś pyta Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego o działania związane z restytucją zabytkowych dzwonów kościelnych zrabowanych przez Niemcy w czasie II wojny światowej, szczególnie dzwonu z Makowa. Wyraża przekonanie o konieczności odzyskania tych zabytków i liczy na zaangażowanie ministerstwa w tej sprawie.
Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI
Treść interpelacji
Szanowna Pani Minister,
w czasie II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne prowadziły masową konfiskatę dzwonów kościelnych z terenów okupowanej Polski, w tym z Górnego Śląska. Wiele z tych zabytkowych obiektów zostało przetopionych na potrzeby przemysłu zbrojeniowego III Rzeszy, jednak część – ze względu na swoją wartość historyczną – została ocalona i do dziś znajduje się na terenie Niemiec.
Jednym z takich przypadków jest dzwon z kościoła pw. św. Jana Chrzciciela w Makowie (powiat raciborski) pochodzący z 1496 roku. Z dokumentacji wynika, że został on zarekwirowany przez Niemców pod koniec 1941 roku i uznany za obiekt o znaczącej wartości historycznej. Dzwon ma średnicę 85 cm, wysokość 88 cm, a jego waga wynosi 340 kg. Jest wykonany z brązu i zawiera inskrypcję łacińską: O rex glorie veni cum pace. Jesus. Maria. Inri. A. D. MCCCCLXXXXVI (co można tłumaczyć jako: „O Królu chwały, przyjdź z pokojem. Jezus. Maria. Inri. Rok 1496“). Dokumentacja wskazuje, że dzwon został przewieziony do Niemiec, gdzie do dziś najprawdopodobniej znajduje się w jednym z tamtejszych kościołów.
Sprawę tę podnosił m.in. radny powiatu raciborskiego Szymon Bolik, który wskazywał na konieczność podjęcia działań zmierzających do odzyskania tego oraz innych dzwonów sakralnych.
W związku z powyższym proszę, aby Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wystąpiło do strony niemieckiej o przedłożenie pełnej, posiadanej przez nią, informacji na temat aktualnego miejsca przechowywania dzwonu z kościoła św. Jana Chrzciciela w Makowie. Niemieckie archiwa oraz dokumentacja dotycząca wojennej konfiskaty dzwonów powinny umożliwić jednoznaczne ustalenie jego losów. Ustalenie tej informacji stanowi niezbędny pierwszy krok do podjęcia działań restytucyjnych i sprowadzenia zabytku na jego pierwotne miejsce.
Zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi inwentaryzację zabytkowych dzwonów kościelnych zrabowanych przez Niemcy w czasie II wojny światowej?
2. Czy ministerstwo podejmowało dotychczas jakiekolwiek działania w celu ustalenia lokalizacji dzwonu z kościoła św. Jana Chrzciciela w Makowie lub innych dzwonów z terenów Górnego Śląska?
3. Czy ministerstwo rozważa stworzenie zespołu lub instytucji zajmującej się restytucją zabytkowych obiektów sakralnych, które w wyniku działań wojennych znalazły się poza granicami Polski?
Dzwony, podobnie jak inne dzieła sztuki, stanowią część dziedzictwa narodowego i powinny powrócić na swoje pierwotne miejsce. Liczę na zaangażowanie ministerstwa w tę sprawę i podjęcie działań, które pozwolą na odzyskanie cennych polskich zabytków.
Z poważaniem
Michał Woś Poseł na Sejm RP
Inne interpelacje: Michał Woś
- Interpelacja w sprawie dalszego odtwarzania i modernizacji posterunków i komisariatów Policji, stanu kadrowego, współpracy z samorządami oraz bezpieczeństwa…
16.11.2026 · nr 21079 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie zagrożonej ciągłości państwowych i samorządowych inwestycji drogowych w związku z drastycznym deficytem i wzrostem cen lepiszcza…
16.11.2026 · nr 21078 · minister infrastruktury
- Interpelacja w sprawie liczby patroli Policji na terenie Dzielnicy I Stare Miasto w Krakowie oraz kierowania funkcjonariuszy krakowskiego garnizonu do służby…
12.11.2026 · nr 21033 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie zabezpieczenia Rynku Głównego w Krakowie i wykonania obowiązków stopnia BRAVO
12.11.2026 · nr 21017 · minister spraw wewnętrznych i administracji
- Interpelacja w sprawie "politycznej ochrony" osób pełniących funkcje kierownicze w spółkach transportowych i CPK
12.11.2026 · nr 21014 · minister aktywów państwowych, minister infrastruktury
Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji